قوعام • 27 ناۋرىز، 2020

COVID-19: بالا بويىندا ۇرەي بولماۋى ءۇشىن...

35 رەتكورسەتىلدى

بۇگىندە ادامزات بالاسى COVID-19 الەمگە تاراعانعا دەيىن جانە تاراعاننان كەيىن دەگەندەي ەكى كەزەڭگە ءبولىنىپ قالعانداي. ىندەت ساعات سايىن شەڭگەلىن سالىپ، قاناتىن جايا تۇسكەن سايىن قاۋىپسىزدىك قادامدارىن مەيلىنشە قاتتى قاداعالاپ، جەتە ءمان بەرمەي جۇرگەن جاندارعا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن قارقىندى جۇرگىزۋ اسا ماڭىزدى مىندەتكە اينالۋدا. يۋنيسەف قوعاممەن بايلانىس جونىندەگى مامانى دجەيكوب حانت وسى ورايدا بالالارعا اۋرۋ جايىندا تۇسىنىك بەرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ايتىپ، اتا-انا ءۇشىن ارنايى كەڭەستەر توپتاستىرىپتى.

دج. حانت كەڭەستەرى 8 بولىكتەن تۇرادى. يۋنيسەف مامانى ينتەرنەتتەن نەمەسە تەلەديداردان جانە ادامداردان ىندەت تۋرالى اقپاراتتاردى ەستىگەن، كورگەن بالالار تۇگىلى ەرەسەكتەردىڭ كوڭىلىندە الاڭداۋشىلىق، كۇيزەلىس جانە قاپا بولۋ سەكىلدى جاعىمسىز سەزىمدەردىڭ پايدا بولاتىنىن ايتا كەلە، بالاڭىزبەن اشىق سويلەسۋ ارقىلى ءسىز ونىڭ قازىرگى جاعدايدى تۇسىنۋىنە، تىنىشتالۋىنا، ءتىپتى بالانىڭ ءوز قۇرداستارىنا دا كومەكتەسۋىنە پايداسىن تيگىزە الاسىز دەيدى. سونىمەن مامان كەڭەسىندەگى العاشقى قادام: اشىق سۇراقتار قويىپ، تىڭداۋ. ماڭىزدى تاقىرىپتى تالقىلاپ، بالاڭىزبەن تىنىش جەردە سويلەسۋ ءۇشىن ارنايى ورىن مەن ۋاقىت ءبولىڭىز. بۇل تاقىرىپ جايلى نە بىلەتىنىن انىقتاپ، جاۋاپتارىن بولمەي تىڭداڭىز. ال ەگەر بالاڭىز كىشىرەك بولسا گيگيەنا ەرەجەسىن قالاي ساقتاۋ كەرەگىن كورسەتسەڭىز جەتكىلىكتى.

ەركىن سويلەۋىنە مۇمكىندىك بەرىپ، باستىسى، بالا ايتقاندى بولماشى نارسە دەپ قاراماڭىز نەمەسە ودان قاشپاڭىز. ولاردىڭ سەزىمىن قابىلداپ، مۇنداي جاعدايدا قورقىنىشتىڭ پايدا بولۋى زاڭدى ەكەنىن ءتۇسىندىرىڭىز. ءسىز ولارعا ءوزىڭىزدىڭ مۇقيات تىڭداپ وتىرعانىڭىزدى ءبىلدىرىپ، كەز كەلگەن ۋاقىتتا سىزبەن جانە وقىتۋشىلارىمەن سويلەسە الاتىنىن ءتۇسىندىرىڭىز. بالاڭىزدىڭ سوعان كوزىن جەتكىزىڭىز، دەگەن دج. حانت ەكىنشى قادامدا ادال بولىڭىز، بالاعا تۇسىنىكتى تىلمەن شىندىقتى ءتۇسىندىرىڭىز دەيدى. ءسىز الەم­دە نە بولىپ جاتقانى تۋرالى شىنايى اقپاراتتى ايتا وتىرا، بالاڭىزعا زاقىم كەلەتىن اقپاراتتان قورعاۋعا دا مىندەتتىسىز. جاسىنا لايىق كەلەتىن تىلدە سويلەسىپ، باۋىر ەتىڭىزدىڭ رەاكتسياسىن قاداعالاپ، مازاسىزدىعىنا كوڭىل ءبولىڭىز. ەگەر قويعان سۇراقتارىنا جاۋابىڭىز بولماسا، ويىڭىزدان شىعارماڭىز. وندايدا جاۋاپتاردى بىرگە تابۋعا ۇمتىلىپ، يۋنيسەف جانە دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى سەكىلدى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ۆەب-سايتتارىنا جۇگىنىڭىز. بالالارعا ينتەرنەتتەگى كەيبىر اقپاراتتاردىڭ شىنايى بولمايتىنىن جانە تەك ساراپشىلارعا سەنۋ كەرەكتىگىن ءتۇسىندىرىڭىز. ال ءۇشىنشى قادام، ءوزىن جانە دوستارىن قالاي قور­عاۋعا بولاتىنىن كورسەتۋ. كوروناۆيرۋستان جانە باسقا اۋرۋلاردان قورعانۋدىڭ ەڭ جاقسى تاسىلدەرىنىڭ ءبىرى – قولدى ۇنەمى جۋىپ تۇرۋىن ىنتالاندىرىپ، جوتەلگەن نەمەسە تۇشكىرگەن كەزدە اۋىزدى بۇگىلگەن شىنتاقپەن جابۋ كەرەگىن كورسەتىپ، وسىنداي سيمپتومدارى بار ادامدارعا جاقىنداماۋدى ءتۇسىندىرىڭىز. ەگەر قىزۋ، جوتەلۋ نەمەسە تىنىس الۋ قيىنداسا دەرەۋ سىزگە ايتۋىن كەلىسىڭىز. شىنىمەن دج.حانت ايتقانداي، جان-جاقتان اعىلىپ جاتقان ءتۇرلى اقپاراتتان ءالى تولىسپاعان جەتكىنشەك، بالالار تۇگىل ەرەسەكتەردىڭ ءوزى داعدارىپ جاتقانى ايان. وسىنداي ساتتە شىنى قايسى، جالعانى قايسى ەكەنىن اجىراتا الماي، ەكرانداعى جاعدايدى وزدەرىنە تىكەلەي ءتونىپ تۇرعان قاۋىپ رەتىندە باعالاپ، كۇيزەلىسكە دە ءتۇسۋى مۇمكىن. وندايعا جەتكىزبەۋ ءۇشىن بالالارىڭىزعا مۇمكىندىگىنشە كوبىرەك ويناۋعا جانە دەمالۋعا جاعداي جاساڭىز. ادەتتەگى كۇن ءتارتىبىن، اسىرەسە ۇيىقتاۋ ءتارتىبىن بارىنشا ۇستانىڭىز نەمەسە جاڭا ورتاعا لايىق جاڭا كۇن ءتارتىبىن قۇرۋعا كومەكتەسىڭىز. ەگەر ءسىزدىڭ اۋدانىڭىزدا اۋرۋدىڭ ءورشۋى ورىن السا، وندا اۋرۋدىڭ ولارعا جۇعۋى ەكىتالاي ەكەنىن، كوروناۆيرۋسى بار ادامداردىڭ كوپشىلىگى وتە قاتتى اۋىرمايتىنىن جانە كوپتەگەن ادامداردىڭ قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدە كۇش-جىگەردى بىرىكتىرىپ جاتقانىن ءتۇسىندىرىپ، ولاردىڭ كوڭىلىن كوتەرىڭىز، دەيدى ءتورتىنشى كەڭەستە. جانە بالاڭىزعا بۇلار­دىڭ قيىن (قورقىنىشتى نەمەسە ءتىپتى ىشپىستىرارلىق) ەكەنىن بىلەتىنىڭىزدى ايتىپ، وسىعان قاراماستان ەرەجەلەردى ساق­تاۋ بارشانىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن ماڭىزدى ەكەنىن ءتۇسىن­دى­رىڭىز.

بەسىنشى ماڭىزدى كەڭەس – اۋرۋدىڭ ءناسىل، ءدىن، ءتىل تاڭدامايتىنىن ءتۇسىندىرۋ. وكىنىشكە قاراي، ىندەت تاراي باستاعالى الەمدە بەلگىلى دارەجەدە ناسىلدىك كەمسىتۋشىلىك بوي كورسەتتى. سوندىقتان بالالارىڭىزدىڭ وسىنداي قورلىقتى سەزىنىپ جۇرمەگەندىگىنە جانە قورلاۋعا سەبەپشى بولماۋىنا كوز جەتكىزىڭىز، دەيدى مامان. ەگەر مەكتەپتە باسقالار ولاردى مازاقتاسا نەمەسە كەمسىتكەن بولسا، وندا بۇل جايلى وزدەرى سەنەتىن ەرەسەك ادامعا ايتىپ بەرۋ كەرەكتىگىن ايتىڭىز. التىنشىدان، وزىڭىزگە كومەكشىلەر ىزدەڭىز. بالالارعا باسقا ادامداردىڭ ءبىر-بىرىنە كومەكتەسىپ، قايىرىمدىلىق پەن جومارتتىق تانىتۋىن ۇلگى رەتىندە كورسەتىپ، ىندەتتىڭ ءورشۋىن توقتاتۋدا، ادامداردىڭ قاۋىپ­سىز­دى­گىن قامتاماسىز ەتۋدە جۇمىس اتقارىپ جۇرگەن دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەتكەرلەرى، عالىمدار، جاستار جانە باسقا دا تۇلعالار تۋرالى اڭگىمەلەرمەن ءبولىسىڭىز. سەبەبى قامقور ادامداردىڭ وسىنداي شارالاردى ىسكە اسىرىپ جاتقانىن ءبىلۋ بالالار ءۇشىن ۇلكەن جۇبانىش بولادى.

جەتىنشى ماڭىزدى كەڭەس: ءوزىڭىزدى كۇتىڭىز. ءسىز ءوز قالى­­­­بىڭىز ارقىلى بالاڭىزعا ۇلگى بولاسىز. ءسىزدىڭ جاڭالىقتارعا دەگەن رەاكتسياڭىزدى بالا بىردەن سەزەدى، سوندىقتان سابىرلى بولىپ، جاعدايدى باقىلاۋدا ۇستاپ وتىرعانىڭىزعا كوز جەتكىزۋى ماڭىزدى. ەگەر ءسىزدى ءبىر جايتتار مازالاسا نەمەسە كوڭىل كۇيىڭىز بۇزىلسا، وندا وزىڭىزگە ۋاقىت تاۋىپ، وتباسى مۇشەلەرىمەن، دوستا­رىڭىزبەن، نە سەنىمدى ادامداردىڭ كومەگىنە جۇگىنىپ، دەمالۋعا ۋاقىت تاۋىپ، كۇشىڭىزدى قالپىنا كەلتىرۋگە ۋاقىت ءبولىڭىز. سەگىزىنشىدەن، اڭگىمەڭىزدى قامقورلىق كورسەتە وتىرىپ، اياقتاڭىز. بالالارعا اتا-انالارىنىڭ وزدەرىن قيىن جاعدايدا قالدىرمايتىنىن ءبىلۋ ماڭىزدى. بالالارمەن سويلەسىپ بولعاننان سوڭ ولاردىڭ بويىنداعى مازاسىزدىق دەڭگەيىن بايقاپ كورىڭىز، دەنەسىنىڭ قالاي قوزعالاتىنىن، قالاي تىنىس الاتىنىن جانە داۋىس ءۇنىن قاداعالاپ، وزگەرىستىڭ بار-جوعىن باقىلاڭىز.

بالالارعا كەز كەلگەن ۋاقىتتا سىزبەن سويلەسۋگە بولاتىنىن قايتالاپ ەسكەرتىڭىز. ولارعا قامقورلىعىڭىزدى ءبىلدىرىپ، ارقاشاندا تىڭداۋعا دايىن ەكەنىڭىزدى ايتىپ، ەگەر ولاردى ءبىر نارسە مازالاسا كومەككە كەلۋگە دايىن ەكەنىڭىزدى ايتىڭىز، دەيدى دج. حانت.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

الماتى: جولاۋشىلار اعىنى مەن كولىك سانى ازايدى

وڭتۇستىك قازاقستان • بۇگىن، 18:10

بەتپەردە كيگەن كوكتەم - 6

قوعام • بۇگىن، 17:09

د دارۋمەنى - ينفەكتسيالاردىڭ «جاۋى»

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 16:47

شىمكەنت: تسيفرلى وتباسىنىڭ ءبىر كۇنى

وڭتۇستىك قازاقستان • بۇگىن، 15:58

ازيانىڭ احۋالى قانداي بولماق

ەكونوميكا • بۇگىن، 15:23

ۇقساس جاڭالىقتار