كەيىپكەرىمىز اڭگىمەنى ساۋلەت ونەرى مەن قۇرىلىس سالاسىنا قالاي كەلگەنىنەن باستادى. ءوزىمىزدى دە قىزىقتىرىپ وتىرعانى وسى ساۋال ەدى. ايتۋىنشا, ماماندىق تاڭداۋ دەگەن ماڭىزدى ىستە ۇزاق ويلانعان. تاڭداۋ جاساۋ وڭايعا تۇسپەگەن.
– 2002 جىلى مەن ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ساۋلەت فاكۋلتەتىنە ءتۇستىم. ودان بۇرىن ءوزىمدى باسقا ماماندىقتاردا سىناپ كورگەن ەدىم. مىسالى, الماتىدا مۇناي سالاسىندا وقىپ, قاراعاندىداعى IT-سەكتورىندا اۆتوماتتاندىرىلعان جوبالاۋ جۇيەسىندە دە ءبىلىم الدىم. وعان مۇلدەم قىزىقپادىم. وسىدان كەيىن مەن ساۋلەت ونەرىنە دەن قويا باستادىم, – دەيدى اسحات.
بۇل كەز ەلوردانىڭ ەندى-ەندى قانات جايىپ, قۇرىلىس قارقىنى قىزىپ تۇرعان شاق ەدى. «تەمىردى قىزعان كەزدە سوق» دەگەندەي, اسحات ناعىز ساۋلەتشى رەتىندە ءوزىن بايقاستاپ, جەكە سەرىكتەستىگىن قۇرادى. وندا شامامەن وتىزعا جۋىق ادام ەڭبەك ەتىپ, مەملەكەتتىك جانە جەكەمەنشىك سەكتورلار ءۇشىن ءارتۇرلى وندىرىستىك عيماراتتاردى جوبالاۋدى قولعا الادى. دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭىنە اياق باسقان استانامەن بىرگە تۇلەگەن ول بىرنەشە جىلعى تاجىريبەسىن ەكسپو-2017 كورمەسىن وتكىزۋگە دايىندىق كەزىندە ءساتتى ۇشتاستىرىپ, ءتۇرلى ۆيدەو, اۋديو كورمەلەر ۇيىمداستىرىپ, شەتەلدىك كومپانيالارمەن جۇمىس ىستەي باستاعانىن ەسكە الدى.
– ەكسپو-2017 كورمەسىنەن كەيىن وسى ۋربانيستيكا ورتالىعىنا كەلدىم. ونى جاڭادان قايتا قۇردىق. ول كەزدە قالا اكىمى اسەت يسەكەشەۆ بولاتىن. اكىمدىككە ساۋلەت پەن قالا قۇرىلىسىنىڭ كەيبىر جاڭا باعىتتارىن تالقىلاۋ ءۇشىن الاڭ قۇرۋ تۋرالى ۇسىنىس جىبەرگەن ەدىك. وسىلايشا 2016 جىلى ەلوردانىڭ باس جوسپارى بويىنشا جوبالاۋ توبىنىڭ قۇرامىنا كىردىم. كوپ ۇزاماي قالانىڭ باس جوسپارىنا كونكۋرس جاريالانىپ, بۇگىنگە دەيىن ىسكە اسىرىپ كەلەمىز, – دەگەن ول ۇلكەن قالالارداعى قولايسىزدىق ماسەلەسىنىڭ ۋشىعىپ تۇرعانىن, بۇل رەتتە استانالىق جاياۋ جۇرگىنشىلەرگە كوشەدە ىڭعايسىزدىقتىڭ بار ەكەنىن ايتىپ ءوتتى. ويتكەنى ول باسقاراتىن ۋربانيستيكا ورتالىعىنىڭ نەگىزگى مىندەتى دە وسى – قالادا جايلى ورتا قالىپتاستىرۋ. «وتكەن عاسىردىڭ توقسانىنشى جىلدارى بىزدە ءوز بەتىمىزشە وقۋ پروتسەسى بولدى, ەشكىم باقىلاعان جوق. گولليۆۋد فيلمدەرىن كورىپ ءوسىپ, امەريكالىق سپورت تۇرلەرىن تاماشالادىق. ولاردىڭ ارمانى – ءۇي سالۋ, وتباسىنىڭ ءار مۇشەسىنە كولىك ساتىپ الۋ. مۇنداي يدەولوگيا پوستكەڭەستىك كەڭىستىككە جىلدام ورنىقتى, ويتكەنى مۇندا ونى الماستىراتىن باسقا ەشتەڭە بولعان جوق», – دەپ ءسوزىن ساباقتاعان ا.ءسادۋوۆتىڭ ويىمەن كەلىسپەسكە شارامىز بولمادى. ويتكەنى كولىك قوزعالىسى ماسەلەسى كۇن وتكەن سايىن ۋشىعىپ, تار كوشەدە ءيىن تىرەسكەن كولىكتەن قالانىڭ دا, دالانىڭ دا اۋاسىن ءب ۇلىنىپ بارا جاتقانى راس. ءبىر عانا اسەم قالا الماتىنىڭ ەكولوگيالىق زارداپتاردان ارىلا الماي وتىرعانىن كوزىمىز كورىپ ءجۇر.
– كولىك قوزعالىسىن توقتاتۋ قيىن-اق. تەك بىزدە عانا ەمەس, كولىككە تاۋەلدىلىك بارلىق جەردە كەزدەسەدى. ارينە بۇعان قارسى شارا جاساۋ كەرەك ەكەنىن تۇسىنەمىز. دامىعان ەلدەردىڭ ءوز ەكونوميكالىق مازمۇنى قالىپتاسقان, سوندىقتان ادامعا دا, كولىككە دە ىڭعايلىلىق قاراستىرىلعان, – دەيدى اسحات.
ونىڭ ايتۋىنشا, ءبىز قازىر وتكەن عاسىردىڭ الپىسىنشى جىلدارىنداعى باتىس قالالارىنىڭ دامۋ ساتىسىندا تۇرمىز. ولار ۇنەمى اۆتوكولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا تىرىستى: كوپ دەڭگەيلى جول ايىرىقتارىن, جول وتكەلدەرى مەن تۇراقتاردى سالدى, بۇكىل جاياۋ جۇرگىنشىلەر كەڭىستىگىن قۇرتىپ جىبەردى. «جەكە اۆتوكولىككە ارنالعان كولىك ينفراقۇرىلىمىن ۇنەمى دامىتۋدىڭ تەرىس تۇسى مىندەتتى تۇردە بولادى. سوندىقتان ولار قوعامدىق كولىكتى دامىتىپ, اقىلى اۆتوتۇراقپەن ورتالىقتاردى جابا باستادى. ورتالىققا جانە جايلى قالالىق ورتاعا كىرگىڭىز كەلە مە؟ اقى تولەتەدى نەمەسە قوعامدىق كولىكتە سەرۋەندەيتىن جاقسى بالاما ۇسىنادى. مۇنداي ستسەناري بولاشاقتا بىزگە دە كەلەدى», – دەيدى.
ال ەلوردا ارحيتەكتۋراسى تۋرالى پىكىرىن سۇراعانىمىزدا, ساۋلەتشىنىڭ قالانىڭ ەسكى, تاريحي ورتالىعى تۋرالى قاراپايىمدىلىققا ەكپىن بەرەدى, سويتە تۇرا تالعامدى مينيماليزم ءستيلىن ۇناتاتىنىن اڭعاردىق.
– قالانىڭ ەسكى بولىگى وتە جايلى. ول ماڭايدان كەتكىم كەلمەيدى. سول جاعالاۋعا بارۋعا تۋرا كەلەدى, بىراق ول الىس جانە ىڭعايسىز, جەلدى. عيماراتتار جاقىن كورىنگەنمەن, كوشەلەر اراسى وتە الشاق. بارلىق تاريحي عيمارات, ءتىپتى كەڭەستىك مودەرنيزم مەن ءۇشىن وتە اسەرلى. ماسەلەن, كونگرەسس-حولل ەسكى كەلبەتىمەن ادەمى بولدى, ونى مويىنداۋ كەرەك. ماڭايىندا كىلەڭ كەڭەستىك كلاسسيتسيزمدە جاسالعان عيماراتتار ورنالاسقان. بۇل تاريحي عيماراتتار بەلگىلى ءبىر كەزەڭدە قالادا قانداي ساياسي جانە ەكونوميكالىق پروتسەستەر بولعانىن ءتۇسىنۋ ءۇشىن ماڭىزدى, – دەيدى ول. ءيا, ايگىلى «اتىراۋ» كوپىرى ەسىلدىڭ قوس جاعالاۋىن قوسىپ, ۇزىنا بويى جاتىر. ەركەلەي اققان ەسىل بويىن جاعالاي كەلىپ, اتالعان جوبانىڭ يدەياسى تۋرالى ايتىپ ءوتۋىمىز ابدەن ورىندى.
– بۇل كوپىردىڭ قاجەتتىلىگى ايقىن بولدى. تەندەردە جەڭىسكە جەتكەن كومپانيا بىرنەشە رەت جوبانى ماقۇلداۋعا ۇسىنعان بولاتىن. ءارتۇرلى ساۋلەتشىلەردىڭ جۇمىسىن ساراپتاپ كوردى. ەرىكتىلەردىڭ قاتارىندا مەن دە ءوز تۇجىرىمدامامدى ۇسىنعان ەدىم. ساراپشىلار قاۋىمداستىعىنا ەرەكشە ۇنادى. مۇنداعى يدەيا وتە قاراپايىم – قوعامدىق كەڭىستىك قۇرۋ كەرەك بولدى. ياعني جاي عانا كوپىر ەمەس, ەستەتيكالىق ءبىر ەرەكشە دۇنيە. وسىلايشا ءوزىمدى وزگەشە تۇستان سىناپ كوردىم, – دەيدى ساۋلەتشى. ال كەلىسىم بويىنشا اتىراۋدىڭ گەوگرافياسىمەن بايلانىستى قانداي دا ءبىر توپونيمدەردى پايدالانۋ كەرەك بولعان. سوندىقتان كوپىردىڭ بەكىرە تۇقىمداس بالىق بەينەسى ناق وسى سەبەپتى تاڭدالىپتى.
اسحات ىنتالى جاس ماماندارعا تاجىريبەسىمەن بولىسۋگە, بىلگەنىن ۇيرەتۋگە دايىن. تۋعان ەل, وسكەن جۇرتى ءۇشىن ايانىپ قالماق ەمەس. ول باسقاراتىن ورتالىقتىڭ ەندىگى مىندەتى – قالانى بارىنشا جايلى, ومىرشەڭ ەتۋ. ول ءۇشىن حالىقارالىق ساراپشىلارمەن بىرگە قازىرگى الەمدىك تەندەنتسيالاردى قاداعالاپ, وزگەرتەتىن تۇستارىن جوسپارلاپ وتىرعان كورىنەدى.
– قازىر نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ باس جوسپارىن – 2030 جىلعا دەيىنگى اۋماقتىق دامۋ قۇجاتىن دايىنداپ جاتىرمىز. كولىككە تاۋەلدىلىكتى ازايتۋ, جاياۋ جۇرگىنشىگە مول مۇمكىندىك جاساۋ – نەگىزگى مىندەت. بۇگىنگى تاڭدا ءبىزدىڭ قىزمەت سالامىزعا قارجى كوپ بولىنەدى. قالا قۇرىلىسى مەن ساۋلەت سالاسىندا نە ىستەۋ قاجەتتىگىن, ادامنىڭ پايداسىنا قالاي دۇرىس باعىتتاۋ كەرەكتىگىن بىلەمىز. ەلىمىزدى, وتانىمىزدى بىرگە دامىتاتىنىمىزعا سەنەمىن, – دەيدى ا.ءسادۋوۆ.
