سۋرەت «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ارحيۆىنەن الىندى
باستى ۇستانىم – كوپۆەكتورلى ساياسات
تاۋەلسىزدىك العانىنا كوپ بولا قويماسا دا, ەرتە ەسەيىپ ەڭسەسىن تىكتەگەن ەلىمىزدىڭ تالاي حالىقارالىق ءىرى ءىس-شارالاردا توبە كورسەتۋى, ءبىراز ەلدىڭ باسىن بىرىكتىرگەن بەدەلدى ۇيىمدارعا توراعالىق ەتۋى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ الەمدىك دەڭگەيدەگى قايراتكەر ەكەنىن كورسەتەدى. حالىقارالىق كولەمدە تىعىرىققا تىرەگەن قانداي كۇرمەۋى قيىن كۇردەلى ماسەلە بولسىن, تۇڭعىش پرەزيدەنت قاشاندا بەيجاي قالماي, تىڭنان وي قوزعاپ, جاڭا يدەيالارىن العا تارتتى.
كورەگەن كوشباسشىنىڭ تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تاريحىنداعى ەڭ ۇلكەن ەڭبەكتەرىنىڭ ءبىرى ازاتتىقتىڭ اسىل مۇراتىنداي جاڭا ەلوردانى سالۋى بولدى. ەلباسىنىڭ تاقىر جەردەن تاڭعاجايىپ قالا تۇرعىزعانى ەلدىڭ ەڭسەسىن كوتەرىپ, الەۋەتىن كۇشەيتۋگە زور سەرپىن بەردى. از ۋاقىتتىڭ ىشىندە اجارى اشىلعان جاڭا استانا قازاقستاننىڭ ساياسي قالاسى عانا ەمەس, دۇنيەجۇزىلىك تەكەتىرەستەرگە توبە بي بولعان, ەرەگىسكەندى ەلدەستىرگەن حالىقارالىق ديپلوماتيانىڭ بىتىمگەر ورداسىنا اينالعان. وسىناۋ ءسان-سالتاناتى كەلىسكەن, ابىرويى اسقان پاڭ قالا بۇگىندە نۇر-سۇلتان دەپ اتالادى.
تۇڭعىش پرەزيدەنت الداعى دامۋ باعدارىمىز ايقىندالاتىن تاريحي كەزەڭدە ءتۇرلى سالادا سىناپ كورگەن, وسى كۇنگە دەيىن ادەپتى, ادىلەتتى, ەلدەستىرگىش, پاراساتتى تۇلعا رەتىندە تانىلعان قاسىم-جومارت توقاەۆقا زور سەنىم ءبىلدىردى. بۇل تاڭداۋى پرەزيدەنت سايلاۋى كەزىندە حالىقتىڭ ويىمەن ءبىر جەردەن شىقتى.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇستانعان كوپۆەكتورلى ساياساتىنىڭ ناتيجەسىندە قازاقستان حالىقارالىق ارەنادا ۇستانىمىن نىعايتىپ, بەيبىتشىل جانە اشىق مەملەكەت, جاھاندىق جانە وڭىرلىك ىستەردە سەنىمدى ارىپتەس رەتىندە ورنىقتى. وسى باعىتتى ۋاقىت تالابىنا ساي جالعاستىرۋ مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇسىنعان جاڭا سىرتقى ساياساتتىڭ 2020-2030 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسىندا كوزدەلىپ وتىر. اتالعان قۇجاتقا سايكەس, حالىقارالىق ارەناداعى ەلىمىزدىڭ باسىم باعىتتارى بەلگىلەندى.
ەلىمىز سىرتقى ساياساتتى سىندارلى ءارى بەلسەندى جۇزەگە اسىرىپ, قاۋىپسىزدىك, ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ سالالارىندا جاھاندىق جانە وڭىرلىك كۇن ءتارتىبىن قالىپتاستىرۋ مەن ىسكە اسىرۋعا ەرەكشە ۇلەس قوسىپ كەلەدى. وسى ورايدا, ۇلتتىق مۇددەنى قورعاي وتىرىپ, سىرتقى ساياسي جانە ەكونوميكالىق باسىمدىقتاردى ىلگەرىلەتۋگە باستى نازار اۋدارىلاتىنى بەلگىلى.
تۇجىرىمدامادا وسى ماسەلەلەر كەڭىنەن قاراستىرىلعان. ەلىمىزدىڭ ستراتەگيالىق ساياسي ماقساتى رەتىندە تاۋەلسىزدىكتى, مەملەكەتتىڭ ەگەمەندىگىن جانە اۋماقتىق تۇتاستىعىن نىعايتۋ, سىرتقى ساياسي باعىتتىڭ دەربەستىگىن ساقتاۋ كوزدەلمەك. سونداي-اق ورتالىق ازيادا قازاقستاننىڭ كوشباسشىلىق ورنىن نىعايتۋ جانە ۇزاق مەرزىمدى مۇددەلەرىنە ەرەكشە ەكپىن بەرىلەدى.
قازىرگى تاڭدا قازاقستان حالىقارالىق جانە وڭىرلىك تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ وتىرعانىن حالىقارالىق قوعامداستىق الدەقاشان مويىندادى. تۇجىرىمدامادا بۇل باعىتقا دا نازار اۋدارىلماق. سونىمەن قاتار شەت مەملەكەتتەرمەن ەكىجاقتى جانە كوپجاقتى فورماتتا دوستىق, ءوزارا ءتيىمدى قارىم-قاتىناستى ساقتاۋ, مەملەكەتارالىق بىرلەستىكتەر جانە حالىقارالىق ۇيىمدارمەن كەشەندى ءوزارا ءىس-قيمىلدى دامىتۋ قاراستىرىلعان.
ق.توقاەۆ سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا كوپۆەكتورلىق ساياسات قاعيداسىن ۇستانا وتىرىپ, ستراتەگيالىق سەرىكتەس ەلدەر – رەسەي, قىتاي, اقش, ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىمەن, ەۋروپالىق وداق, ازيا جانە تاياۋ شىعىس مەملەكەتتەرىمەن تەڭ, دوستىق قارىم-قاتىناستى, سونىمەن قاتار بۇۇ, تمد, ەاەو, شىۇ, ەقىۇ, اوسشك سەكىلدى باسقا دا حالىقارالىق ۇيىمدارمەن بايلانىستى نىعايتا تۇسەتىنىن مالىمدەگەن-ءدى. وسىندا ايتىلعان ۋادەلەر جۇزەگە اسا باستادى.
تاتۋ كورشىلىك – تابىستى دامۋدىڭ جولى
ق.توقاەۆتىڭ پرەزيدەنت رەتىندەگى العاشقى شەتەلدىك ساپارى رەسەيدەن باستالدى. مۇنىڭ سەبەپتەرى جەتەرلىك: الەمدە قۇرلىقتاعى ەڭ ۇزىن ورتاق شەكارا, ءبىر ەكونوميكالىق ۇيىم اياسىنداعى وداقتاستىق, كورشى, ستراتەگيالىق ارىپتەس. قازاقستاننىڭ ساۋدا اينالىمىنداعى رەسەيدىڭ مەنشىكتى ۇلەسى 19 پايىزدى قۇرايدى. ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىق قارقىندى دامىپ كەلەدى. ەلىمىزدە رەسەيلىكتەر قارجى قۇيعان 9 مىڭنان استام كاسىپورىن تابىستى جۇمىس ىستەپ وتىر. مۇنىڭ ءبارى, ارينە ەسكەرىلدى.
وسى ورايدا, رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير ءپۋتيننىڭ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ مەملەكەت باسشىسى رەتىندە رەسەيگە العاشقى ساپارىنا سيمۆولدىق ءمان بەرگەنىن ايتا كەتكەن ءجون. ء«سىز قارىم-قاتىناسىمىزدىڭ دەڭگەيىن بىلەسىز جانە ءوزىڭىز دە بۇعان كوپ ۇلەس قوستىڭىز... ءسىزدىڭ بۇگىنگى ساپارىڭىز كەڭ اۋقىمداعى ەكىجاقتى وداقتاستىق بايلانىستارىمىزدى نىعايتۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىنىنە سەنىمدىمىن», دەگەن ەدى ۆ.پۋتين.
ەكىنشى شەتەلدىك ساپار تاشكەنتتە جالعاستى. وزبەكستان – باۋىرلاس مەملەكەت ءارى ورتالىق ازياداعى حالقى ەڭ كوپ ەل. ىرگەلەس جاتقان مەملەكەتتەردىڭ «اۋىلى ارالاس, قويى قورالاس». ەكونوميكالىق بايلانىس تا جاڭا كەزەڭگە قادام باسىپ كەلەدى. ماسەلەن, بىلتىر تاۋار اينالىمى 2,5 ميلليارد دوللارعا جەتتى. وزبەكستانعا ساپار بارىسىندا ونىڭ كولەمىن 5 ميلليارد دوللارعا جەتكىزۋگە ۋاعدالاستى. سونداي-اق 2019 جىل قازاقستاننىڭ وزبەكستانداعى جىلى بولىپ جاريالاندى. بۇل – ەكى ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ جاڭا كەزەڭگە اياق باسقانىن كورسەتەدى.
سىرتقى ساياساتتىڭ تۇجىرىمداماسىندا ازيالىق قاۋىپسىزدىكتىڭ ءتۇيىندى ماسەلەلەرىن شەشۋگە ەكپىن بەرىلگەن. ونىڭ ىشىندە ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەستى (اوسشك) قاۋىپسىزدىك پەن دامۋ بويىنشا وڭىرلىك ۇيىمعا اينالدىرۋ ارقىلى كەشەندى تاسىلدەرىن ىزدەۋ جاندانباق.
مەملەكەت باسشىسى رەتىندەگى كەلەسى ساپارلاردىڭ قىرعىزستان مەن تاجىكستاندا جالعاسۋىنىڭ ماڭىزى دا وسىندا. بىرىنشىدەن, بىشكەكتە شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ وتىرىسى ءوتتى. بۇگىندە شىۇ حالىقارالىق ارەنادا ايتارى بار ىرگەلى ۇيىمعا اينالعانى بەلگىلى. قازىرگى تاڭدا وعان ەۋرازيا قۇرلىعىنداعى كوپتەگەن مەملەكەت مۇشەلىككە ءوتتى. بىشكەكتەگى جيىندا ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن تۇراقتىلىعى تالقىلاندى. قازىرگىدەي الماعايىپ زاماندا ايماقتاعى تىنىشتىق كىم-كىمگە دە كەرەك. قىسقاشا ايتقاندا, ۇيىم سامميتتەرىنىڭ قازاقستان سىرتقى ساياساتىنداعى الار ورنى ەرەكشە.
بۇدان بولەك, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ حاتشىلىعى مەن «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى مەموراندۋمعا قول قويدى. مەملەكەت باسشىسى قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى سوورونباي جەەنبەكوۆپەن, قحر توراعاسى سي تسزينپينمەن, سونداي-اق اۋعانستان يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى مۇحاممەد اشراف عانيمەن ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر وتكىزدى.
ال دۋشانبەدە ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەستىڭ كەزەكتى سامميتىنە قاتىستى. سونىمەن قاتار قاتار ءامىرى تاميم بەن حاماد ءال تانيمەن, تاجىكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ەمومالي راحمونمەن, تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى رەجەپ تايپ ەردوعانمەن كەزدەستى.
تۇجىرىمدامادا كورشى مەملەكەتتەرمەن وداقتاستىق قاتىناستاردى, جان-جاقتى ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتى كەڭەيتۋگە باسىمدىق بەرىلەدى. اسىرەسە قىتاي, رەسەي, ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىمەن ستراتەگيالىق قارىم-قاتىناستىڭ ماڭىزى زور. مۇنداي باسىمدىقتى ىلگەرىلەتۋگە پرەزيدەنتتىڭ شەتەلگە ساپارىندا ەرەكشە نازار اۋدارىلعانى بەلگىلى.
ماسەلەن, ق.توقاەۆ قىتايعا مەملەكەتتىك ساپارمەن بارىپ قايتتى. مۇنىڭ دا ءوز سەبەبى بار. قىتاي – كورشىلەس جاتقان, الەمنىڭ الىپ ەكونوميكاسىنىڭ ءبىرى. ەلىمىزگە كەلەتىن تاۋاردىڭ باسىم بولىگى دە وسى ەلگە تيەسىلى. قىتاي – قازاقستاننىڭ سىرتقى ساۋدا جانە ەكونوميكا سالاسىنداعى اسا ءىرى سەرىكتەستەرىنىڭ ءبىرى. ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا اينالىمى بىلتىر 11,4 پايىزعا ارتىپ, 12 ميلليارد دوللارعا جەتتى. تاۋەلسىزدىك جىلدارى قىتاي قازاقستانعا 20 ميلليارد دوللارعا جۋىق ينۆەستيتسيا سالدى. قازاقستان ارقىلى قىتاي جانە ازيانىڭ باسقا دا ەلدەرىن ەۋروپامەن, سونداي-اق تاياۋ شىعىسپەن بايلانىستىراتىن 5 تەمىر جول جانە 6 حالىقارالىق اۆتوكولىك جولى وتەدى. بۇل قازاقستان ارقىلى قىتايدان ەۋروپاعا جانە كەرى قاراي جۇكتەردى 15 كۇندە جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
قازاقستان جوعارى ساپالى بيداي ەكسپورتى بويىنشا الەمدەگى الدىڭعى 10 ەلدىڭ قاتارىنا كىرەتىنى ءمالىم. قىتايعا ساپار بارىسىندا وسى باعىتتى جانداندىرۋ ماسەلەسى ايتىلدى. بىلتىر قىتايعا ەكسپورتتالعان بيداي كولەمى 550 مىڭ تونناعا جەتتى. ەندى ونى 3,5 ەسەگە, ياعني 2 ميلليون تونناعا دەيىن ۇلعايتۋعا الەۋەتىمىز جەتەدى. سونداي-اق جىلىنا 100 مىڭ تونناعا دەيىن اس تۇزىن, ءسۇت ونىمدەرىن, قۇس ەتىن, سيىر ەتىن, قوي ەتىن, شوشقا ەتىن, ۇن, ءداندى جانە بۇرشاق, مايلى داقىلدار جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بار. مۇنىڭ ءبارى ەكى ەل اراسىنداعى كوپ دەڭگەيلى قارىم-قاتىناستىڭ بىتە قايناسقانىن كورسەتسە كەرەك. وسى ساپار بارىسىندا ينفراقۇرىلىم, ساۋدا, ينۆەستيتسيا, قارجى, اۋىل شارۋاشىلىعى, تەحنولوگيا سالالارىن قامتيتىن بىرقاتار ماڭىزدى قۇجاتتارعا قول قويىلدى.
مەملەكەت باسشىسى «ەكولوگيالىق تازا ازىق-ت ۇلىك ءوندىرىسىن ۇلعايتىپ, قىتاي نارىعىنا شىعارۋعا نيەتتى» ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ەندەشە, سىرتقى ساياساتتاعى قادامدار مەملەكەتىمىزگە, ۇلتتىق بيزنەسكە, ءار ازاماتقا ناقتى پايداسىن تيگىزەدى دەپ ايتساق قاتەلەسپەيمىز.
سالالاردى ىلگەرىلەتۋگە سەرپىن بەرگەن ساپار
پرەزيدەنت شەتەلگە ساپارى بارىسىندا ەلىمىزگە ينۆەستيتسيا تارتۋدى باستى نازاردا ۇستاعانىن مىنادان بايقاۋعا بولادى. ق.توقاەۆتىڭ بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنە ساپارى بارىسىندا كوپتەگەن اۋقىمدى كەلىسىمدەرگە قول قويىلدى. اتاپ ايتقاندا, مۇناي-حيميا, اۋىل شارۋاشىلىعى, كولىك-لوگيستيكا, قارجى جانە ينۆەستيتسيا سالالارىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدار مەن ىنتىماقتاستىققا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى.
سىرتقى ساياسي بايلانىس كورشى مەملەكەتتەرمەن عانا ەمەس, الىس شەتەلمەن دە جاسالاتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. اسىرەسە ەۋروپالىق وداقپەن (ەو) جانە وعان مۇشە مەملەكەتتەرمەن كەڭەيتىلگەن ارىپتەستىك پەن ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋدىڭ ماڭىزى ەرەكشە. سىرتقى ساياساتتىڭ تۇجىرىمداماسىندا بۇعان دا ەكپىن بەرىلگەن. وسى تۇرعىدان العاندا, پرەزيدەنتتىڭ ەۋروپا ەلدەرىنە جاساعان ساپارى جوعارىدا اتالعان ماسەلەنى ىلگەرىلەتۋگە ارنالعانى انىق اڭعارىلادى.
گەرمانياعا ساپارى كەزىندە ەكىجاقتى بايلانىستاردى جانداندىرۋعا جانە ستراتەگيالىق ەكونوميكالىق سەرىكتەستىك ورناتۋ پەرسپەكتيۆالارىنا باسا ءمان بەرىلدى. سونداي-اق ءبىلىم, عىلىم جانە مادەنيەت سالالارىنداعى ءوزارا ىقپالداستىق ماسەلەسى ءسوز بولدى.
قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ميۋنحەن كونفەرەنتسياسىنىڭ اياسىندا وتكەن وڭىرلىك قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى بويىنشا «گەوگرافيالىق ورنالاسۋدىڭ ماڭىزى: ورتالىق ازيا تۋرالى اڭگىمە» پانەلدىك پىكىرتالاسىندا ءسوز سويلەدى. مەملەكەت باسشىسى وڭىرلىك جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جايىندا ءوزىنىڭ وي-پىكىرىن ورتاعا سالدى.
الىستان ات تەرلەتىپ, مۇحيت اسىپ كەلگەن اقش-تىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى مايك پومپەونىڭ ارنايى اقورداعا كەلۋى دە كوپ نارسەنى اڭعارتسا كەرەك. الەمدىك ۇستەمدىگىن نىعايتۋدى كوزدەيتىن اق ءۇي ءۇشىن رەسەي مەن قىتايدىڭ ورتاسىندا قونىس تەپكەن قازاقستان ورتالىق ازياداعى ستراتەگيالىق سەنىمدى سەرىكتەس. ءار ءسوزىن مۇقيات سويلەيتىن مايك پومپەونىڭ ەلىمىزدە قولعا الىنعان ساياسي رەفورمالار تۋرالى جىلى پىكىرىن ءبىلدىرىپ, ونىڭ ىسكە اسۋىنا ساتتىلىك تىلەۋى كوپ نارسەنى اڭعارتادى.
ق.توقاەۆ ءوزىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا دا, ۇلىقتاۋ راسىمىندەگى سويلەگەن سوزىندە دە بەيبىتشىل, تەڭگەرىمدى, سىندارلى سىرتقى ساياسات جۇرگىزەتىنىن ايتىپ وتكەن-تۇعىن. سونداي-اق ساياسي, ساۋدا-ەكونوميكالىق, مادەني, گۋمانيتارلىق سالالاردا ۇلتتىق مۇددەنى قورعايتىنىن دا مالىمدەدى. جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمىزدەي, مۇنىڭ العىشارتتارى جاسالدى. بۇعان ەلوردادا وتكەن كەزدەسۋلەردە دە كۋا بولدىق.
مەملەكەت باسشىسى بۇگىنگە دەيىن كوپتەگەن شەتەلدىك قوناقپەن كەزدەسكەن ەكەن. وسى ورايدا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ كەزدەسۋلەرى ەكى باعىتتا وربىگەنىن ايتا كەتكەن ءجون. ءبىرىنشىسى – ساياسي باعدار. ياعني اقش مەملەكەتتىك حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى دەۆيد حەيل, ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى, ەۋروپالىق وداقتىڭ ورتالىق ازيا جونىندەگى ارنايى وكىلى پەتەر بۋريان, اقش كونگرەسسمەندەرى دەۆين نۋنەس پەن ريك كروۋفوردپەن كەزدەسۋ ارقىلى پراگماتيكالىق, كونسترۋكتيۆتى, كوپۆەكتورلى سىرتقى ساياسي باعىتىمىزدى جالعاستىرا بەرەتىنىمىزدى بايقاتتى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى – قوعامداعى جاعدايعا بەيجاي قارامايدى. ماسەلەن, قىتايدا سوتتالعان قازاقستان ازاماتى اقجارقىن تۇرلىبايدى ەلىمىزگە قايتارۋ ماسەلەسى ءالى كۇنگە شەشىمىن تاپقان جوق. پرەزيدەنت ەلىمىزگە ساپارمەن كەلگەن قىتاي كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتى ساياسي بيۋروسىنىڭ مۇشەسى يان تسزەچيمەن اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا اقجارقىن تۇرلىبايدىڭ تاعدىرىنا قاتىستى ماسەلەنى تاعى دا كوتەرگەنىن ايتا كەتكەن ءجون. ق.توقاەۆ بىلتىرعى قىركۇيەك ايىندا بەيجىڭگە جاساعان ساپارىندا قحر باسشىلىعىن اقجارقىن تۇرلىبايدىڭ ىسىنە گۋمانيزممەن قاراپ, ونى قازاقستانعا قايتارۋ ماسەلەسىنە ىقپال ەتۋگە شاقىردى. بۇل دا تولقۇجاتتىڭ ءبىرىنشى بەتىندە جازىلعان «قازاقستاننىڭ ءار ازاماتى قورعالادى» دەگەن ۇعىمعا پرەزيدەنتتىڭ بەرىك ەكەنىن انىق اڭعارتادى.
ەكىنشى باعىت – ينۆەستيتسيالىق-ەكونوميكالىق باعدار. قازىرگى تاڭدا الەم ەلدەرى وقشاۋ, ەشكىممەن ارالاسپاي ءومىر سۇرە المايتىنى بەلگىلى. حالىقارالىق ارەنادا ۇلتتىق مۇددەمىزدى قاتاڭ ساقتاپ ءارى قورعاي وتىرىپ, ينۆەستيتسيالىق ساياسات جۇرگىزۋدىڭ ماڭىزى زور. قازاقستان الەمدە ءوزىن بەيبىتسۇيگىش, اشىق, سەنىمدى مەملەكەت رەتىندە ۇلكەن بەدەلگە يە جانە حالىقارالىق ىستەردە جاۋاپتى سەرىكتەس رەتىندە تانىلدى. ق.توقاەۆ سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا ەلىمىزگە ينۆەستيتسيالار تارتۋدا قازاقستاننىڭ وسى ۋاقىتقا دەيىنگى حالىقارالىق سەنىمىن ءتيىمدى پايدالاناتىنىن جەتكىزگەن-تۇعىن. وسى باعىتتى ودان ءارى جالعاستىرۋ ءۇشىن مەملەكەت باسشىسى فرانتسيانىڭ ەكونوميكا جانە قارجى ءمينيسترى برۋنو لە مەر, دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى سيريل ميۋللەر, ەۋروپالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىنىڭ پرەزيدەنتى سۋما چاكرابارتي, يسلام دامۋ بانكى توبىنىڭ پرەزيدەنتى باندار حادجار سەكىلدى الەمدىك ەكونوميكاعا ىقپالدى تۇلعالار مەن «Anadolu Group» كومپانياسىنىڭ پرەزيدەنتى تۋندجاي وزيلحان, ExxonMobil Production Company پرەزيدەنتى نيل داففين, «شەۆرون» كومپانياسىنىڭ ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى جانە باس اتقارۋشى ديرەكتورى مايكل ۋيرت سەكىلدى ەلىمىزگە ينۆەستيتسيا سالعان كومپانيالار وكىلدەرىن قابىلداپ, الداعى دامۋ باعىتىمىزدى ءتۇسىندىرىپ بەردى.
جالپى, پرەزيدەنت جاريالاعان جاڭا سىرتقى ساياساتتىڭ تۇجىرىمداماسى 2020-2030 جىلدارعا ارنالسا دا, ونى ءتيىمدى جۇرگىزۋ الدەقاشان باستالدى دەپ نىق سەنىممەن ايتا الامىز. ق.توقاەۆ سىرتقى ساياساتتا قازاقستاننىڭ گەوساياسي جاعدايىنان تۋعان, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بەلگىلەگەن كوپۆەكتورلى ساياساتتىڭ ساباقتاستىعىن جالعاستىرا بەرەتىنىن ءىس جۇزىندە كورسەتتى. سىرتقى ساياسات سالاسىندا ءبىر جىل ىشىندە اتقارىلعان شارالار وسىنىڭ ايعاعى دەپ ايتۋعا بولادى.
اباي اسانكەلدى ۇلى,
ورىنبەك وتەمۇرات,
«Egemen Qazaqstan»
