مالىمەتتەرگە قاراعاندا, قاراپايىم تۇماۋ تۇرلەرىنەن جىلىنا جەر بەتىندە ورتا ەسەپپەن 650 مىڭ ادام قايتىس بولاتىن كورىنەدى. بىراق قازىر مۇنى ەسكەرىپ جاتقان ەشكىم جوق. ءبارى تەك كوروناۆيرۋستان قورقادى. قورققاندى ايتاسىز, وسى دەرت قازىر بۇكىل جەر شارىنىڭ حالقىن كوشەدەن ۇيلەرىنە قۋىپ تىعىپ, الەم ەكونوميكاسىن قۇلاتىپ وتىر. ءسويتىپ, ميلليونداعان ادامدار قازاعا ۇشىراعان دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندە بولماعان سۇمدىق جاعدايدىڭ بەيبىت كۇندە ورىن العاندىعىنىڭ كۋاسىمىز. نەگە بۇلاي؟ الدە ادامزاتتىڭ جانى بۇرىنعىعا قاراعاندا الدەقايدا ءتاتتى بولا ءتۇستى مە؟ الدە وسى ۋاقىتقا دەيىن بولىپ كەلگەن ىندەتتەردەن بۇل تاجالدىڭ بەتى قاتتى ما؟
ويلاي كەلسەك, ولاي ەمەس سەكىلدى. سوندىقتان ءبىز بۇل قۇبىلىستى كۇشىنە ەنە باستاعان اقپارات زامانىنىڭ ادامزاتقا جىبەرگەن العاشقى ۇلكەن سىناعى رەتىندە قابىلداعاندى ءجون كوردىك. بايقاپ قاراساڭىز, اقپاراتتىق قوعامدا ەل ۇكىمەتتەرىنە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك ارتىلادى جانە قىزمەتتەرى تاۋلىگىنە 24 ساعات بويى باقىلاۋدا ۇستالادى ەكەن. قازىرگى كەزەڭ ۇكىمەتتەرى دە, مىنە وسى مىندەت ۇدەسىنە ساي ارەكەت ەتۋدە.
ەكىنشىدەن, جوعارىدا ايتقانىمىزداي, ءبىزدىڭ ءدال وسى كەزەڭىمىزدە ىندەتتىڭ ءوز سالماعىنان گورى ونىڭ اقپاراتتىق دۇربەلەڭ تۋعىزار قۋاتى الدە قايدا زور بولىپ تۇر. مۇنىڭ ءوزى اقپاراتتىق قوعامدا دۇنيەنىڭ شىنى سەكىلدى بارىنشا نازىكتەنىپ, اتوم بومباسىنان عانا ەمەس, ءبىر اۋىز جامان سوزدەن دە جارىلا سالۋعا بەيىم تۇراتىندىعىن كورسەتەدى. بۇرىنعى زۇلامات عاسىرلاردا ادامدار اشارشىلىقتان ءجۇز مىڭداپ قايتىس بولىپ, ىندەتتەردەن ميلليونداپ قىرىلىپ جاتقاندا, ايۋاندىق سوعىستار حالىقتاردى قانقاساپ كۇي كەشىرگەندە بىلق ەتپەگەن دۇنيەڭىزدىڭ كوروناۆيرۋستىڭ اتىن ەستىگەن كەزدە تىزەسى دىرىلدەپ, قالاي شوككەندىگىن كورىپ وتىرمىز. وسىنىڭ الدىندا بولعان ۆيرۋستىق دەرتتەر كەزىندە بۇلاي بولماپ ەدى. ەمى ءالى كۇنگە دەيىن تابىلماي كەلە جاتقان سپيد ورشىگەن كەزدە بۇلاي بولماپ ەدى. ال كوروناۆيرۋستان شەكارالار جابىلدى, وندىرىستەر توقىرادى, قىزمەتتەر توقتادى, بيرجالار قۇلادى. دۇنيە تۇمشالانعان كۇيگە ەندى.
ادامزات تاريحى تۋرالى كىتاپ جازىپ, ونىسى الەمنىڭ 45 تىلىندە سان ميلليونداعان تيراجبەن تاراعان يۋۆال حاراري 1330 جىلدارى ورتالىق ازيانىڭ قۇرعاق دالاسىنان باستاۋ العان وبا اۋرۋى ۇلكەن ازيانى كەڭىنەن شارلاپ, جيىرما جىلدا اتلانت مۇحيتىنىڭ جاعالاۋلارىنا دەيىن جەتكەندىگىن, وسىدان ەۋرازيا كونتينەتىنىڭ 200 ميلليون حالقىنىڭ 75 ميلليونى قىرىلعاندعىن, انگلياداعى 3,7 ميلليون ادامنىڭ 2,2 ميلليونى, فلورەنتسياداعى ءجۇز مىڭ ادامنىڭ تەڭ جارتىسى قايتىس بولعاندىعىن جازادى.
«بۇل تۇستا بيلىك پەن حالىق كەلگەن ىندەتتىڭ الدىندا مۇلدەم قاۋقارسىز ەدى. ولار كەسەلدى توقتاتۋ جونىندە جاراتقانعا جالبارىنىپ سيىنۋدان باسقا تۇك تە ىستەي المادى. وعان قارسى ەم قولدانۋ جونىندە اڭگىمە مۇلدەم بولعان دا جوق. ءتىپتى تاياۋداعى ۋاقىتتارعا دەيىن ادامدار مۇنداي جاعدايلار ءۇشىن جىن-شايتانداردى كىنالاپ كەلدى. باكتەريالار مەن ۆيرۋستاردىڭ بولاتىندىعىن مۇلدەم بىلمەدى» دەپ جازادى اۆتور ءوز كىتابىندا.
مۇنان ءارى يۋۆال حاراري امەريكا مەن اۆسترالياعا, تىنىق مۇحيت ارالدارىنا ەۋروپالىقتار العاش بارعان كەزدە جەرگىلىكتى ابوريگەندەر ءۇشىن مۇنان دا اۋىر جاعدايلاردىڭ ورىن العاندىعىن, سەبەبى ەۋروپالىق جيھانگەزدەرگە ىلەسە بارعاندار اپارعان اۋرۋلارعا قارسى كۇرەسەر ابوريگەندەر بويىندا يممۋنيتەت بولماعاندىعىن جازادى. وسىنىڭ سالدارىنان وزدەرىنە مۇلدەم بەيمالىم ىندەت تۇرلەرىنەن جەرگىلىكتى حالىقتىڭ 90 پايىزىنا دەيىن قىرىلىپ قالعان جاعدايلار كەزدەسكەن. ال 1778 جىلى كاپيتان دجەيمس كۋك گاۆاي ارالدارىن اشقان كەزدە مۇندا جارتى ميلليونعا جۋىق ادامدار ءومىر ءسۇرىپ جاتادى. كۋكتىڭ كومانداسىنداعىلار گريپپ, تۋبەركۋلەز, سيفيليس اۋرۋلارىن اپارادى. ونىڭ سوڭىنان ىلە-شالا كەلگەندەر سۇزەك پەن شەشەكتى جەتكىزەدى. مىنە, وسىنىڭ سالدارىنان جەرگىلىكتى گاۆايلىقتار قىناداي قىرىلىپ, 500 مىڭ ادامنىڭ 70 مىڭى عانا قالادى.
ءيا ىندەت اۋرۋلارى اشارشىلىق جانە سوعىسپەن بىرگە وسى ۋاقىتقا دەيىن ادامزاتتىڭ ەڭ باستى قاس-جاۋىنىڭ ءبىرى بولىپ كەلدى. سوڭعى كەزدەرى مەديتسينانىڭ, ميكروبيولوگيانىڭ, گەندىك ينجەنەريانىڭ كۇرت دامۋى ولاردىڭ بەتىن قايتاردى. بىراق «تاياقتىڭ ءبىر ۇشىن باسساڭ, ەكىنشى ۇشى وزىڭە تيەدى» دەگەندەي اۋردىڭ وزىنەن گورى ەندى ونىڭ داقپىرتتىق سالدارىنىڭ ادامزات ءۇشىن قيىن تيەتىندىگىن كورىپ وتىرمىز. كوروناۆيرۋس سونىڭ ءپىسسىمىلداسى بولار. ءبىزدىڭ ويىمىزشا بۇل اقپاراتتىق قوعام قالىپتاسۋىنىڭ ءبىر بەلگىسى. ارينە, اقپاراتتىق قوعامنىڭ جاقسىلىعى وتە مول. سونىمەن قاتار جاۋاپكەرشىلىگى دە از بولمايتىن سەكىلدى.
