ەلباسى • 19 ناۋرىز، 2020

تۇلعا. ءداۋىر. ساباقتاستىق

241 رەتكورسەتىلدى

2019 جىلدىڭ 19 ناۋرىزى قازاق­ستان حالقى مەن بارشا الەمدىك قو­عامداستىق ومىرىنە اسا ءبىر ما­ڭىزدى جانە ەستە قالارلىق كۇن بولىپ ەندى.

بارىمىزگە بەلگىلى، 1991 جىلعى 1 جەل­توق­ساننان باستاپ تاۋەلسىز­دىكتىڭ ءار جىل­دارى وتكەن بارلىق بۇكىلحالىقتىق تىكە­لەي سايلاۋلاردا قازاقستاندىقتار تۇراق­تىلىق پەن ساياسي-ەكونوميكالىق دامۋدى تاڭداپ، داۋىستارىن تۇگەلدەي نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆقا بەردى. وسى ارادا، ءاربىر سايلاۋشى ءوز داۋىسىن نۇرسۇلتان ءابىش­ ۇلىنىڭ مەملەكەتتىڭ دامۋى ءۇشىن، حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ ءۇشىن اتقارعان ىستەرىنىڭ ناتيجەلەرىنە قاراپ بەرگەنىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. ال ەلباسىمىز ءۇشىن تۋعان حالقىنىڭ سەنىمى وعان تولاسسىز كۇش-قۋات، ونىڭ تىڭ يدەيالارىنىڭ دۇنيەگە كەلۋىنە شابىت بەرگەنى ءسوزسىز.

تاۋەلسىزدىك جىلدارى ىشىندە قازاقستان ەلباسىنىڭ كورەگەن باسشىلىعىنىڭ ارقاسىندا كەدەي­لىك پەن الاساپىراندى ەڭ­سەرىپ، تۇراقتىلىق پەن گۇلدەنۋگە قاراي بۇرىن-سوڭدى تاريحتا بولماعان تەڭدەسسىز قادام جاسادى. تۇڭعىش پرەزيدەنت نۇر­سۇلتان نازارباەۆ بەيبىتشىلىك پەن تىنىشتىقتىڭ، ۇلتتىق بىرلىك پەن قوعام­دىق كەلىسىم­نىڭ مىزعىماس نەگىزىن قالادى. ەلباسىنىڭ اي­رىق­شا كۇش-جىگەرى مەن كوش­باس­شىلىعىنىڭ ارقاسىندا جاڭا مەملەكەت قۇرىلىپ، ەلىمىزدىڭ باس قالاسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىسى ءارى باس ساۋلەتشىسى ەلباسىنىڭ ەسىمىمەن اتالۋعا لايىقتى جاڭا ەلوردا سالىندى. ەڭ باستىسى، تۇڭ­عىش پرەزيدەنتىمىز تۇتاس مەملە­كەتتىڭ جاڭ­عىرۋى جولىندا تابىسقا ۇمتىلعان ساپا­لىق تۇرعىدان جاڭا ۇلتتىڭ نەگىزىن قالىپ­تاس­تىردى. ياعني وسى جىلدارى ەل مەن ەل­باسى ەگىز ۇعىم بولىپ كەتتى.

وسىنداي تۇراقتى قالىپتاس­قان احۋالعا سايكەس تۇڭعىش پرەزي­دەنتى­مىز كەزەكتى سايلاۋعا تۇسەم دەپ شەشىم قابىلداسا، ءسوز جوق ايقىن جەڭىسكە جەتەر ەدى. دەگەنمەن وسى­دان تۋرا ءبىر جىل بۇرىن، قازاق مەملە­كەت­تىگىنىڭ نەگىزىن قالاۋ­شى ۇلى تۇلعا، قازاق­ستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ تۇڭ­عىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ الەمدە تەڭدەسى جوق تاريحي شەشىم قابىلدادى. ەلباسىمىز ءوز ەر­كىمەن مەملەكەت باسشىسى وكى­لەتتىگىن توقتاتتى.

بۇل رەتتە ەلباسى ادەتتەگىدەي ساياسي سالي­قالىلىعى مەن پاراسات­تى­لىعىن كور­سەتتى. ول مەملەكەت دامۋىنداعى ساباق­تاس­تىق پەن تۇراقتىلىق جانە بىرىزدى­لىكتىڭ سترا­تەگيالىق قاعيداتتارىنان اي­نى­­ماي­تىندىعىن دالەلدەدى.

ن.ءا.نازارباەۆ 2019 جىلعى 19 ناۋ­رىز­دا جاريالاعان قازاقستان حالقىنا ۇن­دەۋىندە «وسى جىلداردا وتكەن بارلىق ساي­لاۋلاردا سىزدەر ماعان سەنىم ارتىپ، باستا­مالارىما قولداۋ بىلدىردىڭىزدەر. ماعان ۇلى حالقىما، تۋعان جەرىمە قىز­مەت ەتۋ باقىتى بۇيىردى. بار­شاڭىزعا – حال­قىما زور ريزاشى­لىعىمدى ءبىلدىرىپ، باسىم­دى يەمىن. وسىنداي قولداۋدىڭ ارقا­سىندا سىزدەردىڭ سەنىمدەرىڭىزدى اقتاۋ ءۇشىن مەن بار كۇش-جىگەرىمدى، دەنساۋ­لى­عىم­دى، ۋاقىتىمدى اياماي ادال قىزمەت ەتتىم»، دەگەن بولاتىن.

ءيا، الىسقا بارماي-اق، بۇرىنعى كەڭەس وداعىنىڭ قۇرامىندا بولعان رەس­پۋب­ليكالاردىڭ تاۋەل­سىزدىك العاننان كەيىن­گى دامۋ تاريحىنا كوز جۇگىرتسەك، ولاردى باس­قارعان ءبىرىنشى باسشىلاردىڭ كەيبى­رەۋ­­­­لەرى ءبىر پرەزيدەنتتىك مەرزىمنىڭ ءوزىن تو­لىق اتقارا الماي، مەملەكەتتى دامۋ جولى­نا باستاماق تۇگىلى، ەلدى بىرىكتىرۋدىڭ ور­نى­نا الاۋىزدىق تۋعىزىپ، ارتى ءىرى قاق­­تى­عىس­تارعا، داعدارىستارعا اكەپ سوق­قانىن جاقسى بىلەمىز.

ال قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرە­­زي­دەنتى نۇرسۇلتان نازار­باەۆ ۇلتتىق رۋحتى وياتىپ، مەملەكەت­تىلى­گىمىزدى جاڭعىرتىپ قانا قوي­ماي الەمدەگى قوردالانعان جاھاندىق ماسەلەلەردى شەشۋگە دە اۋقىمدى ۇلەسىن قوستى. كەز كەلگەن مەملەكەت باسشىسىنا ءبىر پرەزيدەنتتىك مەرزىمدەگى قىز­مەت­تىڭ ءوزى ايتارلىقتاي سالماق سالارى ءسوزسىز. تاۋەلسىز قازاقستان اتتى جاسامپازدىقتىڭ ۇلى جە­مىسىن الەمگە جانە بولاشاق ۇر­پاققا ۇسىنا العان نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ وتىز جىلعا جۋىق مەرزىمدى قامتيتىن ۇلى ءداۋىرى وڭاي بولدى دەپ ايتا المايمىز. وسى كەزەڭنىڭ تۇڭعىش پرەزي­دەنت ءۇشىن قانداي بولعانىن ونىڭ «تاۋەلسىزدىك ءداۋىرى» اتتى كىتا­بىنداعى مىنا جولدار دالمە-ءدال سيپاتتايدى: «تاۋەلسىزدىك ءداۋىرى دەگەنىمىز – ۇلتتىڭ بۇرىن ءوتۋى مۇم­كىن ەمەستەي كورىنەتىن شىڭىراۋدىڭ شەتىندەگى تاۋدىڭ قاتەرلى سوقپاعىمەن جۇر­گەنمەن بىردەي قۇبىلىس. الايدا ءبىز ونى دا باعىندىرا الدىق. وسى جىلداردا ماعان كوپ نارسەنى ءوز كوزىممەن كورۋ­گە تۋرا كەلدى. قاۋىرت جۇمىسقا تولى سول كۇن­دەردىڭ بارشا اۋىرتپالىعى مەن تول­­قى­نىستارىن، ۇيقىسىز تۇندەردى سانا­ما­لاۋ دا مۇمكىن ەمەس. مەن تۇتاس مەم­لەكەت­تەردىڭ تاعدىرىنا اسەر ەتەتىن نەمەسە كۇنى بۇگىنگە دەيىن ىقپال-كۇشىن بۇرىنعىشا السىرەتپەي ۇستاپ كەلە جاتقان ساڭلاق ساياساتكەرلەرمەن دە، قازىرگى الەمنىڭ بولمىسىنا تىكەلەي ىقپالى بار شەشىمدەر قابىلداعان ادامدارمەن دە كوپ كەزدەستىم». وسى ارادا، نۇرسۇلتان نازار­باەۆتىڭ بەس رەت حالىقتىڭ نىق سەنىمىنە يە بولىپ، قازاق ەلىن قۇرۋ جولىندا كۇش-جىگەرىن، دەنساۋلىعىن، ۋاقىتىن اياماي ادال قىزمەت ەتۋى – ەلباسى فەنومەنىنىڭ، مەملەكەتشىل تۇلعا بولۋدىڭ جارقىن كورىنىسى دەسەك قاتەلەسپەسپىز.

ەگەر تەرەڭىرەك ويلانىپ قارا­ساق، قازاق­­­ستاننىڭ تۇڭعىش پرە­زيدەنتى – ەلبا­سى­مىز نۇر­سۇلتان نازارباەۆ ەلىمىزدى باسقار­­­عان 30 جىل – ءاز تاۋكە بيلىك ەتكەن بوز­تور­­عاي جۇمىرت­قالاعان مامىراجاي زامان ىسپەتتى.

بۇل تاعدىرلى شەشىم – جاھان­دىق دەڭ­گەيدە، تاريحي اۋقىمدا تا­نىلعان ساياسي قاي­­­رات­­كەردىڭ كەمەڭ­گەرلىگى مەن پاراسات­تى­لى­­­عىن الەمگە تاعى دا تانىتتى، مويىن­داتتى.

قازاقستاندىق قوعام ءومىرىنىڭ وسى ءبىر تاريحي ساتىندەگى كوپتەگەن پىكىرلەر مەن حات­تاردا جانە جولداۋلاردا قازاقستان رەس­پ­ۋب­ليكا­سىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەل­ب­اسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ مىق­تى جانە كور­­كەي­­گەن مەملەكەت قۇرۋداعى ءرولى ءسوزسىز اتاپ وتىلەدى. كەيبىر حاتتارعا توقتالا كەتسەك.

رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ پرە­زي­دەنتى ۆلادي­مير پۋتين «...جا­قىندا نۇرسۇلتان ءابىش­ ۇلى­نىڭ تاعى ءبىر قاسيەتىن بايقادىم. ول كەيبىر ناقتى جاعدايلاردا وتە سەزىم­تال بولۋى مۇمكىن. دەمەك، ول ادامي قا­سيەت­تەرىن جوعالتپاعانى. بۇل مەن ءۇشىن وتە ماڭىزدى، ويت­كەنى وسى قاسيەت – ادام­نىڭ اسا ءبىر جاقسى قاسيەتى. ول ادال دا ءادىل. كەيبىر ماسەلەلەردى تالقىلاعاندا، ءاردايىم قاراپايىم ادامدارعا بۇل قالاي تيەدى دەپ ويلاپ تۇرادى. بۇل جەكە ادامعا، قاراپايىم وتباسىلار ومىرىنە قالاي اسەر ەتەدى؟ سولاردىڭ ورنىنا ءوزىن، ءوزىنىڭ جاقىندارىن قويىپ كورىپ بارىپ، شەشىم قابىلدايدى. ول – ءوز حالقىنىڭ ءبىر بولىگى. قازاقستان ءۇشىن نۇرسۇلتان نازارباەۆ – تاريحي بىرەگەي تۇلعا»، دەسە، قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ توراعاسى سي تسزينپين بىلاي دەپ جازادى: ء«سىزدى قازاقستاننىڭ نەگىزىن قالاۋشى تۇلعا جانە بارشا قازاق­ستان حالقىنىڭ قولداۋىنا يە بولعان ۇلت كوشباسشىسى رەتىن­دە بىلەمىز. 30 جىل ىشىندە قازاق­ستان حالقى ءسىزدىڭ باسشىلىعى­ڭىز­بەن كوپتەگەن قيىن­شىلىقتى ەڭسەرىپ، تاۋەلسىز، دەمو­كراتيالىق، وركەن­دەگەن، باي ءارى قۋاتتى قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىن قۇرا ءبىلدى. ال­داعى ۋاقىتتا دا قازاقستاننىڭ ءسىز اي­قىن­داپ بەرگەن ساياسي باعىت­تى ۇستانىپ، جاڭا تابىستارعا جەتە­تىنىنە، سونداي-اق قار­قىندى دامي تۇسەتىنىنە سەنىمدىمىن».

امەريكا قۇراما شتاتتارى­نىڭ پرە­زيدەنتى دونالد ترامپ حات ارقىلى ەلبا­سىنىڭ ەڭبەگىن جوعارى باعالاپ، وعان قولداۋ بىلدىرەدى: ء«سىزدىڭ ەلىڭىز ءۇشىن اسا ماڭىزدى تاريحي ساتپەن قۇت­تىقتايمىن. ءسىز باس­قارعان 30 جىل­عا جۋىق ۋاقىت­تىڭ ىشىندە ەل­گە مول مۇرا قال­دىر­دىڭىز جانە بي­لىك ءترانزيتىن كونستيتۋتسيالىق پروتسە­دۋرا­لارعا ساي جۇزەگە اسىرۋ شەشىمىڭىزگە قول­داۋ بىلدىرەمىن. ءسىزدىڭ وتكەن جىل­عى اق ۇيگە سا­پارىڭىز اقش پەن قازاق­ستان اراسىن­داعى ىنتى­ماق­تاستىقتى تەرەڭ­دەتۋگە باعىتتالعان ناقتى قادام بولدى».

بۇل سوزدەردىڭ ءادىل ايتىلعان­دىعى­نا كۇمان جوق جانە ول ن.ءا.نازارباەۆ پرە­زي­دەنت بولعان جىلدارداعى بارلىق مەم­لەكەت­تىك قۇرىلىس ۇدەرىستەرىندە ناقتى كورىنىس تابادى.

ءبىر جىل وتسە دە قازاقستاندىق­تاردىڭ ار­قايسىسى جوعارىدا اتال­عان تاريحي شە­شىمدى وزدەرىنە تىكەلەي قاتىستى اسا ما­ڭىزدى وقيعا رەتىندە قابىلداپ، شىنايى ريزا­­شىلىق سەزىمدەرىن بىلدىرۋدە. ەلبا­سى­نا دەگەن وتان­داستارىمىزدىڭ ءبىل­دىرىپ جاتقان اقجارما تىلەك­تەرىن سوزبەن ايتىپ جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس. وسىناۋ تاريحي شەشىمنىڭ قازاق­ستان ءۇشىن عانا ەمەس الەمدىك ساياسات ءۇشىن ماڭىزدىلىعى جىل وتكەن سايىن كەڭەيە بەرەرى انىق. ولاي دەيتىنىمىز، قازاقستانداعى بەيبىت ترانزيت ۇدەرىسى تاجىريبەسىن قازىردىڭ وزىندە كورشى مەملەكەتتەر تاراپىنان قولدانۋ قىزىعۋ­شىلىعى بار ەكەنى بايقالۋدا.

ال ەكىنشى جاعىنان، كوپ جىلدار بويى تاعدىرىن سەنىپ تاپسىرىپ كەلگەن ساياسي تۇلعانىڭ ءوز ەركىمەن مەملەكەت باس­شى­سى لاۋازىمىنان باس تارتۋى تۋرالى ۇندەۋى قازاقستاندىقتار ءۇشىن بەل­گىلى ءبىر دەڭگەيدە قورقىنىش سەزىمىن تۋ­دىر­عانىن اتاپ وتكىمىز كەلەدى. جەكە باسى­نىڭ، ۇرپا­عى­نىڭ بولاشاعىن تۇڭعىش پرە­زي­دەنت­پەن بايلانىستىرىپ وتىرعان ەل تۇر­عىن­دارىن دا تۇسىنۋگە بولاتىن ەدى. وسى جاع­دايدى الدىن-الا ەسكەرگەن ەلباسىمىز 19 ناۋ­رىزداعى ۇندەۋىندە «قازاق­ستانداعى بيلىك ساباقتاستىعى كونستيتۋتسيالىق تۇرعى­دان رەت­تەلگەن. پرەزيدەنتتىڭ وكىلەتتىگى مەرزى­مىنەن بۇرىن توقتاتىلعان جاعدايدا ونىڭ وكىلەتتىگى قالعان مەرزىمى اياقتالعانعا دەيىن سەنات توراعاسىنا بەرىلەدى. سودان كەيىن جاڭا پرەزيدەنت سايلاۋى بولادى»، دەپ وسىدان شيرەك عاسىر بۇرىن ءوزى باستاماشى بولىپ قابىلدانعان اتا زاڭىمىزعا سۇيەنىپ، كوپتىڭ كوكەيىندە جۇرگەن كۇدىكتى سەيىلتتى.

سونىمەن قاتار Nur Otan پارتيا­­سى­نىڭ كەزەكتەن تىس ءحىح سەزىندە پارتيا ليدەرى نۇرسۇل­تان نازارباەۆ پارتيا اتىنان قازاق­ستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى­نىڭ الداعى سايلاۋىنا قاتىسۋ ءۇشىن قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ­تىڭ كانديداتۋراسىن ۇسىن­دى. وسى سەزدە ەلباسى قاسىم-جومارت توقاەۆتى قازاقستاندى باس­قارۋعا لايىقتى ازامات ەكەنىن، ونىڭ ديپ­لوماتيالىق تاجىريبەسى، بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى باس حات­شىسىنىڭ ورىنباسارى رەتىن­دەگى قىزمەتى وسى جاھاندىق قۇرى­لىمدا جوعارى باعالانعانىن اتاپ وتكەن بولاتىن. سونداي-اق نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ ديپلوماتيالىق جەتىس­تىكتەرىمەن قاتار ونىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋ سالاسىندا مول تاجىريبە جينا­عا­نىن، ياعني ەل دامۋىنىڭ ەڭ كۇردە­لى كەزەڭىندە قازاقستان ۇكىمەتىن باس­قارىپ، 1998 جىلعى ازياداعى قارجى داعدارى­سىنان كەيىن ەكونوميكانى قالپىنا كەلتى­رۋگە ۇكىمەت توراعاسى رەتىندە اتسا­لىس­­قا­نىن دا ايتقان بولاتىن.

وسى ارادا، نۇرسۇلتان نازار­باەۆ ءوز وكىلەتتىلىگىن توقتاتىپ قانا قوي­ماي، تاۋەل­سىزدىكتىڭ ال­عاشقى جىل­دارىنان باستاپ جەتكەن جەتىستىك­تەردى ءارى قاراي جال­عاس­تى­­راتىن سا­باق­تاستىقتىڭ دا نەگىزىن قالاع­انىن اتاپ وتكى­مىز كەلەدى. ول ەلىمىزدە بولىپ جات­قان پروتسەستەردىڭ بار­لى­عى­نان جان-جاقتى حاباردار، بار­لىق جاعدايدى بىلەتىن بىلىكتى دە تا­جىريبەلى مەملەكەتتىك قايرات­كەر قاسىم-جومارت توقاەۆتى قازاق­­ستاندى الەمدەگى ەڭ دامى­عان 30 ەلدىڭ قاتارىنان قوسۋ مىن­دەتىن جال­عاس­­تىراتىن تۇلعا رەتىن­دە ۇسىن­دى. 2019 جىلعى 9 ماۋ­سىم كۇنى وتكەن سايلاۋ ۇلت كوش­باس­­شى­سى تاڭداۋىنىڭ دۇرىس­تى­عىن دا­لەلدەپ، قازاقستان حالقى ق.ك.تو­قاەۆ­تى پرەزيدەنت ەتىپ سايلادى.

قازىرگى ۋاقىتتا قاسىم-جومارت تو­قاەۆ­تىڭ قازاقستان رەس­پۋب­­ليكاسىنىڭ ساي­لانعان پرەزي­دەنتى قىزمەتىنە رەسمي كىرىسۋ راسىمىندەگى ايتقان سوزدەرىنىڭ ءىس جۇزىندە جۇزەگە اسىرىلىپ كەلە جاتقاندىعىن اتاپ وتكىمىز كەلەدى. ول بىلاي دەگەن بولاتىن: «... اقيقاتىن ايتۋىمىز كەرەك، بۇل سايلاۋدا ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىز ەلباسىنىڭ ستراتەگيالىق باعدارىن قولداپ داۋىس بەردى! نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ بۇكىل الەم مويىنداعان دامۋ مودەلىن جاسادى. قازاقستاننىڭ كوك تۋىن دۇنيە ءجۇزىنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە جەلبىرەتتى. وسى كۇن­دەرى مەنىڭ اتىما ازاماتتارى­مىزدان كوپتەگەن ءوتىنىش-تىلەك­تەر كەلىپ تۇسۋدە. ولاردىڭ بارىنە ورتاق ءبىر عانا تىلەك بار: ەلبا­سىمىزدىڭ جولىن، ستراتە­گياسىن ساقتاۋ جانە ونى ودان ءارى نىعايتۋ. شىن مانىندە، حالىقتىڭ ءدال وسىنداي ءوتىنىش-تىلەك ايتۋى – زاڭدى، ورىن­دى. سەبەبى، قا­زىرگى دامىعان قازاق­ستان – بۇل، ەڭ ال­دى­مەن، ەلباسى­نىڭ ارقاسى. ەلباسى – قازاق مەملە­كەتىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى ۇلى تۇلعا. ول جاھاندىق دەڭگەيدەگى مەملەكەت قايراتكەرى. الەم تاريحىنا ءدال وسىلاي جازىلدى. ەلباسىنىڭ حالقىمىز ءۇشىن جانە الەم قاۋىم­داستىعى ءۇشىن سىڭىرگەن وراسان زور ەڭبەگىن ارقاشان قۇرمەتتەۋ – بارىمىزگە ورتاق پارىز».

سونداي-اق مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالقى­نا ارنالعان جولداۋىندا، ماڭىزدى باسقو­سۋ­لاردا ەلباسى ساياساتىنىڭ ساباق­تاس­تىعىن ساقتاپ، جۇيەلى رەفور­مالار جۇر­گىزۋ ارقىلى تاۋەلسىز­دىك­تىڭ جەتىستىكتەرىن ەسەلەپ، ەلى­مىز­دى دامۋدىڭ ساپالى كەزەڭىنە شى­عا­راتىنىن ءاردايىم ايتىپ كەلەدى.

وسىدان تۇيەر وي، قازاقستان­نىڭ تۇڭ­عىش پرەزيدەنتى ايقىن­داپ بەرگەن ستراتە­گيالىق مىندەت­تەر­دى جۇزەگە اسىرۋ ودان ءارى جالعاسۋدا.

سونىمەن قاتار وتكەن جىلعى ناۋ­رىزدا جاريالاعان تاريحي ۇندەۋىندە ەل­­باسىمىز قازاقستان حالقىنا «...وز­دە­رى­­ڭ­ىزبەن بىرگە بولا­مىن. ەلىمىزدىڭ، حال­­قى­مىزدىڭ قامى – مەنىڭ مۇددەم بو­لىپ قالا بەرەدى»، دەگەن بولاتىن. ەلبا­سى­نىڭ وسى سوزدەرىنىڭ نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق نەگىزى بار ەكەنىن دە اتاپ وتكىمىز كەلەدى. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭعا سايكەس تۇڭعىش پرەزيدەنتكە، ونىڭ بىرەگەي تاريحي ميسسياسىنا وراي، قازاقستان حالقىنا جانە مەملەكەتتىك ورگاندارعا مىندەتتى تۇردە قاراستىرىلۋعا ءتيىس باستامالار جولداۋعا، پارلامەنت الدىندا، ۇكىمەت وتىرىستارىندا ءسوز سويلەۋگە، قاۋىپسىزدىك كەڭە­سىن جانە قازاقستان حالقى اسسامب­لەياسىن باس­قارۋعا، كونستي­تۋتسيا­لىق كەڭەس قۇرا­مىنا ەنۋگە ومىرلىك قۇقىق بەرىلگەن. سونىمەن قاتار نۇر­سۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ ەلى­مىزدەگى ەڭ ءىرى ساياسي كۇش – Nur Otan پار­­تيا­سىنىڭ توراعاسى بولىپ تابىلادى.

وسى ارادا، قازاقستان رەسپۋب­ليكا­سىن­دا ەلباسىمىز نەگىزىن قالاعان پرەزي­دەنت­تىك ينستيتۋتپەن قاتار تۇڭعىش پرە­­زي­دەنتى­مىز­دىڭ ەلباسى رەتىندەگى اي­رىق­شا قۇزى­رەت­تەرىنىڭ دە ىسكە اسىرىلا باستاعانىن اتاپ وتكىمىز كەلەدى. ياعني، ەلباسى ن.ءا.نا­زار­­­باەۆ ەلىمىزدىڭ الدىن­دا تۇرعان مىندەت­تەر­دى جۇ­زەگە اسىرۋدان تىس قالماۋدا. مەملە­كەت­تىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتىنىڭ نەگىزگى باعىت­تارى بويىنشا ازىرلە­نەتىن باستامالار قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرە­­زيدەنتى – ەلباسىمەن تۇراقتى تۇردە كەلى­سىلۋدە. ن.ءا.نازارباەۆ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ توراعاسى رەتىندە بىرنەشە وتىرىس وتكىزىپ، الەۋ­مەتتىك-ەكونوميكالىق سالا­داعى كۇردەلى ماسەلەلەردى تالقىلادى. ەلبا­سى بەل­سەندى سىرتقى ساياساتپەن دە اينا­­لىسۋدا. ول قازاقستان رەسپۋبليكاسى مۇ­شە بولىپ تابىلاتىن حالىقارالىق ۇيىم­­­­دارد­ىڭ جيىندارىنا قاتىسىپ، شەت مەم­­لە­كەت­تەر باسشىلارىمەن رەسمي كەزدەسۋ­لەر وتكىزدى. اتاپ ايتار بولساق، وتكەن ءبىر جىلدىڭ ىشىندە ەۋرا­زيالىق ەكونو­ميكالىق وداقتىڭ، تۇركى­ت­ىلدەس مەملەكەت­تەر كەڭەسىنىڭ، شان­حاي ىن­­تى­ماقتاس­تىق ۇيىمى، جاپونيا يمپە­را­تورى نارۋ­حي­تونىڭ رەسمي تاققا وتىرۋ راسى­مىنە جانە باسقا ءىس-شارالارعا قاتىستى. سون­­داي-اق جاقىندا ماسكەۋگە جاساعان ساپارى اياسىنداعى ەلباسىنىڭ رەسەي پرە­زي­دەنتىمەن كەزدەسۋى قازاقستان-رەسەي قارىم-قاتىناسىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەردى.

وسى ارادا، تۋعان حالقى تاراپىنان ەلباسىلىق جوعارى مار­تەبەگە يە بولعان تۇڭعىش پرە­زي­­دەنت ن.ءا.نازارباەۆ پەن ساي­­لان­عان پرەزيدەنت ق.ك.توقاەۆ­تىڭ ەل تاۋەل­سىزدىگىن باياندى ەتۋ جولىن­داعى قويان-قولتىق، ۇيلە­سىمدى قىزمەتى – قازاق حان­دىعىنىڭ نەگىزىن سالعان كەرەي مەن جانىبەك حاندار زامانىنداعى مەملەكەت باسقارۋ ۇلگىسى قايتالانعانداي دەسەك قاتە­لەسپەسپىز.

سايىپ كەلگەندە، تاريحي شەشىم قا­بىل­دانعاننان كەيىنگى وتكەن ءبىر جىل – ەلبا­سىمىزدىڭ سارابدال ساياساتىمەن تاۋەلسىزدىك جىلدارى ەگەمەن ەلىمىزدىڭ ساياسي باسقارۋ جۇيەسى مەن ساباقتاستىق ءداستۇرى بەرىك قالىپتاسقانىن كورسەتتى. ەلباسىمىزدىڭ «...ەگەر ءبىز كۇشتى بولساق، ءبارى دە بىزبەن ساناسادى. ەگەر ءبىز الدەقانداي كۇشكە نەمەسە باسقا بىرەۋگە ءۇمىت ارتساق، قول جەتكىزگەن جەتىستىكتىڭ بارىنەن ايىرىلامىز»، دەگەن ءسوزىن ەستەن شىعارماي ودان ءارى دامۋ – بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ الدىندا تۇرعان ماڭىزدى مىندەت.

 

ءامىرحان راحىمجانوۆ،

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى، ساياسي عىلىمدار دوكتورى، پروفەسسور

سوڭعى جاڭالىقتار

تاپا-تالتۇستەگى توتەنشە جاعداي

ايماقتار • بۇگىن، 08:55

ەرتىستىڭ سۋى ەگىستىككە پايدالى

ايماقتار • بۇگىن، 08:40

ۇقساس جاڭالىقتار