الەم • 05 ناۋرىز, 2020

فاكتچەك: كوروناۆيرۋستىڭ جارقاناتتان تاراعانى ناقتى ەمەس

794 رەت

كورسەتىلدى

4 مين

وقۋ ءۇشىن

قىتايدىڭ ۋحان قالاسىندا باستالعان ۆيرۋستى الەم بويىنشا 93 مىڭنان استام ادام جۇقتىرعان.

مەرۋەرت بۇركىتباەۆا

18:10

فاكتچەك: كوروناۆيرۋستىڭ جارقاناتتان تاراعانى ناقتى ەمەس

ۇلىبريتانيانىڭ Full Fact دەرەككوزدەرمەن جۇمىس ىستەيتىن ۇيىمى اقپارات قۇرالدارى مەن الەۋمەتتىك جەلىدە كوروناۆيرۋسقا قاتىستى تاراعان كەي اقپاراتتىڭ راستىعىن تالداپتى.

ايتىلدى: عالىمدار كوروناۆيرۋس قىتاي زەرتتەۋ ورتالىعىنداعى جارقاناتتاردان تارادى دەگەن بولجام ايتقان.

Full Fact قورىتىندىسى: ەكى قىتاي عالىمى 2019 جىلعى كوروناۆيرۋس ەپيدەمياسى ۋحان قالاسىندا ورنالاسقان زەرتحاناداعى جارقاناتتاردان تاراۋى مۇمكىن دەلىنگەن ماقالا جاريالاعان. دەسە دە, جۇمىستا زەرتحانانىڭ ورنالاسقان جەرى كورسەتىلگەن كارتادان وزگە ەش دالەل كەلتىرىلمەگەن.

ايتىلدى: عالىمدار كوروناۆيرۋس تۋرالى الدىن الا بىلگەن. ونى ءتىپتى «ح ىندەتى» دەپ اتادى.

Full Fact قورىتىندىسى: عالىمدار الدىن الا بىلگەن جوق. «ح ىندەتى» دەگەنىمىز - دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ ەپيدەميا تۋدىراتىن كەز كەلگەن بەلگىسىز اۋرۋلارعا قاتىستى قولداناتىن اتاۋى.

______________________________________________________________________________________________

15:40

كوروناۆيرۋس مۇسىلمان ەلدەرىنە قالاي اسەر ەتىپ جاتىر؟

ىندەتتىڭ ورشۋىنە بايلانىستى كوپتەگەن ەلدە قاۋىپسىزدىك شارالارى كۇشەيىپ, ءىرى سپورتتىق نە ويىن-ساۋىق شارالارى كەيىنگە شەگەرىلدى. بيلىك تۇرعىنداردان اسا قاجەتتىلىك تۋماسا ساياحاتتاۋدى كەيىنگە قالدىرۋدى سۇراپ جاتىر.

كەيبىر ەلدەر قاۋىپسىزدىك ماقساتىندا امانداسۋدىڭ رەتىن وزگەرتۋ تۋرالى ايتىپ جاتىر. قازاقستاندا دا قول الىسىپ امانداسۋدىڭ ورنىنا ءيىلىپ سالەم بەرۋ ءداستۇرىن جاڭارتۋ ۇسىنىلدى.

ءدىني بىرلەستىكتەر الەم بويىنشا كەيبىر مەرەكەلەر مەن داستۇرلەردى اتاپ ءوتۋدىڭ وزگەشە جولىن ۇستانۋعا شاقىردى. مۇنىڭ ءبارى ارينە 3 مىڭنان استام ادامنىڭ ءومىرىن جالماعان ۆيرۋستىڭ الدىن الۋ شارالارى.

مۇسىلمان ەلدەرى ۆيرۋسقا بايلانىستى قانداي ساقتىق شارالارىن ۇستانۋدى ۇسىندى:

► ساۋد ارابياسى قاجىلىققا (ۋمرا) نەمەسە ەلدەگى قاسيەتتى ورىندارعا ساياحات جاساۋعا تىيىم سالدى. ەلدە كوروناۆيرۋس جۇقتىرعان 2 جاعداي تىركەلدى.

► يراندا ۆيرۋس كەڭىنەن تاراپ ۇلگەردى, سوندىقتان بيلىك ۇلكەن قالالار تۇرعىندارىن جۇما كۇنى مەشىتكە بارۋدان باس تارتۋعا شاقىردى.

► سينگاپۋردا مۇسىلماندارعا مەشىتكە ءوز جاينامازدارىمەن كەلۋ جانە قول الىسىپ امانداسپاۋ ۇسىنىلدى.

► ۇلىبريتانيانىڭ مۇسىلماندار قاۋىمداستىعى قاۋىپسىزدىك شارالارىن ۇستانۋعا شاقىردى.

► قازاقستاندا دا جۇما نامازعا مەشىتكە بارماۋ تۋرالى ۇسىنىس جاسالدى.

______________________________________________________________________________________________

12:13

يتاليادا بارلىق وقۋ ورىندارى جابىلدى

يتاليادا بارلىق مەكتەپتەر مەن ۋنيۆەرسيتەتتەر 15 ناۋرىزعا دەيىن جابىلاتىن بولدى. سونداي-اق ءىرى سپورتتىق شارالار, ونىڭ ىشىندە فۋتبولدان يتاليا چەمپيوناتى كورەرمەندەرسىز جابىق وتەتىنى حابارلاندى.

ەلدە ۆيرۋستان 107 ادام كوز جۇمىپ, 2500-دەن استامى اۋىرعان. كوروناۆيرۋس يتاليانىڭ بارلىق 20 ايماعىنا تاراپ ۇلگەردى. قازىر الەم بويىنشا يتاليا ىندەت جايلاعان قىتاي مەن وڭتۇستىك كورەيادان كەيىنگى ءۇشىنشى ەل.

______________________________________________________________________________________________

11:10

كاليفورنيادا توتەنشە جاعداي جاريالاندى

كاليفورنيا گۋبەرناتورى ۆيرۋسپەن بايلانىستى العاشقى ناۋقاس كوز جۇمعاننان كەيىن شتاتتا توتەنشە جاعداي جاريالادى. قازىردىڭ وزىندە 53 جاعداي تىركەلگەن.

قازا بولعان 71 جاستاعى ناۋقاس وتكەن ايدا Grand Princess لاينەرىندە ساياحاتتاعان. قازىر كەمە جولاۋشىلاردى تەكسەرۋ ءۇشىن سان-فرانتسيسكو جاعالاۋىندا تۇر. لاينەردە بولعان 21 ادامنان تۇماۋ بەلگىلەرى بايقالعان.