جيىندا تالقىلاناتىن تاقىرىپتار مەن باس قوسۋدىڭ ماقساتى جايلى كوپشىلىكتى حاباردار ەتكەن قولجازبالار جانە سيرەك كىتاپتار ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى نۇرلان ەرەجەپوۆ: «ەڭ اۋەلى ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسىندا ايتىلعانداي, بۇگىنگى ءتول تاريحىمىزعا وڭ كوزقاراس كەرەك ەكەنىن جەتكىزىپ, ونىڭ ىشىندە رەسەيلىك شىعىستانۋدىڭ ءىرى وكىلدەرى – ۆ.ۆ.بارتولد, س.ە.مالوۆ, ۆ.ۆ.رادلوۆ ت.ب. وقىمىستىلاردىڭ ەڭبەگى ۇلت تاريحىن تۇگەندەۋدە ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
جالپى العاندا ءحىح عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىندا قالىپتاسقان رەسەيلىك شىعىستانۋ اسكەري جانە عىلىمي ماقساتتا جۇرگىزىلدى. اسىرەسە, شىعىستانۋ بويىنشا پاتشالىق مەكەمەلەرگە جەتكىزىلەتىن ماعلۇماتتار: جازباحات, بايانداما, شولۋ, ارناۋلى سيپاتتاما, گەوگرافيالىق نىساندار كوورديناتى, سىزبا-كارتا... سياقتى پايدالى مالىمەتتەر, بۇگىنگى تاڭدا وتكەنىمىزدى سارالاۋعا زور ۇلەسىن تيگىزىپ وتىر.
وسى ورايدا اكادەميك بولات كومەكتىڭ رەسەيلىك شىعىستانۋ ماسەلەسى جايلى ايتقان پىكىرىنە قۇلاق تۇرسەك, بۇل ءىلىمدى يگەرۋ بارىسىندا اكادەميك ۆ.ۆ.بارتولدتىڭ ەڭبەگى وزىنە باعىت-باعدار بولعانىن, اسىرەسە, كيمەكتانۋ ماسەلەسىندە اتاقتى وقىمىستىنىڭ 11 دەرەككوزىن پايدالانعانىن, ءتىپتى عالىمنىڭ نازارىنا ىلىكپەگەن 70-گە تارتا تىڭ مالىمەت تاپقانىن, بۇلاردىڭ ءبارى ۇلت تاريحىنىڭ بەلەس-بەدەرىن ايقىندايتىن قۇندى دۇنيە دەگەن پايىمىن ۆەبينار ارقىلى ايتا كەتتى. تاقىرىپ بويىنشا بايانداما جاساعان تانىمال ديپلومات, پروفەسسور سايلاۋ باتىرشا ۇلى رەسەيلىك شىعىستانۋ عىلىمىنىڭ ءتول تاريحىمىز بەن مادەنيەتىمىز ءۇشىن الاتىن ورنى ەرەكشە ەكەنىنە, بۇل سالا كەڭەستىك كەزەڭدە توقىراۋعا ۇشىراپ, ءتىپتى قاعاجاۋ كورگەنىن دالەل-دايەكپەن ايتىپ: «تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدە شىعىستانۋ ماماندارىن دايىندايتىن وقۋ ورىندارى كوبەيدى. قازىرگى تاڭدا ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ مەن ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ, ابىلاي حان اتىنداعى حالىقارالىق قاتىناستار جانە الەمدىك تىلدەر ۋنيۆەرسيتەتى, اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى قاتارلى وقۋ ورىندارىندا: اراب, پارسى, قىتاي, كورەي, جاپون, ۋردۋ, حيندي تاعى باسقا تىلدەر جانە شىعىس حالىقتارىنىڭ تاريحى وقىتىلىپ جاتىر. بۇل قۇپتارلىق ءىس» دەدى.
سونىمەن قاتار «ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە شىعىستانۋ ماماندارىن دايارلاۋ» تاقىرىبى بويىنشا اقپارات ايتقان كافەدرا مەڭگەرۋشىسى اقجىگىت الىبەك ۇلى, اتالمىش وقۋ ورنى قازىرگى تاڭدا اراب, پارسى, قىتاي, جاپون, كورەي تىلدەرىنە مامان دايارلاۋمەن قاتار, كەلەسى جىلدان باستاپ موڭعولتانۋ باعىتىندا ءىلىم ۇيرەتەتىنى جايلى ايتىپ ءوتتى. بۇل ءىس ۇلىق ۇلىس التىن وردانىڭ 750 جىلدىق مەرەكەسى, سونىمەن قاتار ىرگەلى يمپەريانىڭ نەگىزىن قالاۋشى جوشى حان مەن ونىڭ ۇرپاقتارىنىڭ ميسسياسىنا قاتىستى وتاندىق تاريحشىلار الدىندا موڭعولتانۋدىڭ جاڭا كەزەڭى تۋىپ تۇر دەگەن پايىمدا تۇجىرىمدالدى.
باسقوسۋ بارىسىندا شىعىستانۋشى مامان سامال تولەكباەۆا, قولجازبالار جانە سيرەك كىتاپتار ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرلەرى زاداش دۇكەنباەۆا, المات ابسالىقوۆ, رايىمجان مۇزاففاروۆتاردىڭ مازمۇندى باياندامالارى تىڭدالدى.
