16 تامىز, 2013

بەكبولات ادەتوۆ:«جۋرناليستيكاعا كەلگەنىمە دە, وسى ءومىردى كورگەنىمە دە وكىنبەيمىن»

323 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

بەكبولات 005قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ ارداگەرى, جەتپىسىنشى-سەكسەنىنشى جىلدارداعى «سوتسياليستىك قازاقستان» باسىلىمىنىڭ بەلدى ءجۋرناليسى, تاماشا اۋدارماشى بەكبولات ادەتوۆپەن اڭگىمە

مەن نەگىزىنەن ءجۋرناليسپىن. وسى كۇنگە دەيىن بىردەڭە جازىپ جاتسام, ماقالامنىڭ سوڭىنا جۋرناليست دەپ جازامىن. جۋرناليستيكا جازۋشىلىقتى تەجەيدى, قاساڭداتادى دەگەن بوس اڭگىمە. ماسەلەن, شەرحان مۇرتازا كىمنەن كەم جۋرناليست, جازۋشى رەتىندە كىمنەن كەم؟ ءانۋار ءالىمجانوۆتى ايتالىق. مۇنداي مىسالدار جەتىپ ارتىلادى عوي.

بەكبولات 005

قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ ارداگەرى, جەتپىسىنشى-سەكسەنىنشى جىلدارداعى «سوتسياليستىك قازاقستان» باسىلىمىنىڭ بەلدى ءجۋرناليسى, تاماشا اۋدارماشى بەكبولات ادەتوۆپەن اڭگىمە

– بەلگىلى اقىن اعامىز وتەگەن ورال­باي­ ۇلى سىزگە ارناعان ءبىر ولەڭىندە:

ءبىر ءسوزدى بىلمەي قالساڭ باكەڭە بار,

جاتسىنباس, جاتىرقاماس جەتەڭە بار,

الگى ءسوز ق ۇلىن-تايداي قۇلدىراڭداپ,

ورىسكە ويناق سالىپ كەتەدى ولار...

بەكەڭە سالەم بەرەم ساعىنىپ ءبىر,

كوپ تەرمين كۇتىم تاپپاي جابىعىپ تۇر.

قازاقتىڭ نەبىر ءسوزى, تۇمان باسىپ,

بەكەڭە جول تابا الماي قامىعىپ تۇر, –

دەپتى عوي. شىنىندا, ءسوز سىرى, قازىرگى ءباسپاسوز تىلىندەگى تۇيتكىلدەر تۋرالى شىرقىراپ ءجۇرىپ جازعان ءبىرتالاي ءىرىلى-ۇساق­تى ماقالالارىڭىز ءبىزدىڭ «ەگەمەن قازاق­ستاندا» دا, «قازاق ادەبيەتىندە» دە, باس­قا باسىلىمداردا دا شىعۋداي-اق شىق­تى. سولاردان قانداي ناتيجە كوردىڭىز؟

– الدىمەن ايتارىم: وتەگەننىڭ ولەڭى ءىنىنىڭ اعاعا دەگەن ناز كوڭىلى, اسىرىپ ايتقان باعاسى بولار. ايتپەسە, ءسوزدىڭ تۇبىنە كىم جەتىپتى. ءومىر بويى وسى توڭىرەكتە ەڭبەك ەتىپ, تەر توگىپ جۇرسەم دە قازاق ءتىلى بايلىعىنىڭ 70-80 پايىزىن عانا بىلەتىن شىعارمىن دەپ ويلايمىن. تەگى, سوعان جەتسەم دەڭىز. مۇنى قاي جەردە دە ايتىپ جۇرەم, وعان زامانداستارىم مەن قالامداستارىم كۋا. مىسالى, قازىر جاز عوي, اينالاڭا زەر سالىپ قاراشى: مىڭ-سان ءشوپ پەن جۇزدەگەن اعاش تۇرلەرىن كورەسىڭ. بىراق ءبىز قايسىسىنىڭ اتىن ءبىلىپ جاتىرمىز؟ مىقتاسا قىرىق-وتىز شامالى. گۇلدىڭ شە؟ ونشاقتىسىن عانا. ءبىز قازاقتىڭ مالدان, مال باعۋدان قول ۇزە باستاعان شاعىندا ءوسىپ-جەتىلدىك. سوندىقتان وسى اتاكاسىبىمىزگە بايلانىستى قانشاما سوزدەردى بىلە بەرمەيمىز. ال مەنىڭ انىق ۇستانىمىم: زاتى باردىڭ اتى بار. بىلمەسەك ءوز كىنامىز. سول بىلمەسكە بىلگىسى كەلمەس كەلىپ قوسىلدى. ونىڭ ۇستىنە, ورىس ءتىلىنىڭ اسەرىمەن ب ۇلىنگەن دۇنيەمىز قانشاما. سودان بارىپ بۇگىنگى قازاق ءدۇبارا تىلدە سويلەيتىن بولىپ بارادى. مارقۇم داركەمباي شوقپاروۆ وندايلاردى «انا كارا – مىنا كارا» دەيتىن. جارىقتىق موڭكە بي بابامىزدىڭ: «ءسوزدىڭ ماڭىزى كەتىپ, سامالى قالار,» – دەگەنى وسى شىعار.

كۇن سايىن گازەت, جۋرنال وقيسىڭ, ارا-تۇرا بولسا دا كىتاپ قارايسىڭ, تەلەديدار كورىپ, راديو تىڭدايسىڭ. بۇعان جاڭاعى «انا كارا – مىنا كارالارمەن» كۇنبە-كۇنگى ارالاس-قۇرالاسىڭدى قوس. سوندا سانامىزعا الگىندەي «سامال» سوزدەردىڭ قانشاسى قوناقتاپ جاتقانىن ويلاپ كورشى. اسىرەسە, ءتىلدىڭ مايەگىن تاتىپ كورمەگەن جاستارىمىز سونىڭ ءبارىن «ونەر الدى وسى ەكەن» دەپ قابىلداماسىنا كىم كەپىل؟ مىنە, بۇگىنگى اقپارات قۇرالدارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ يىعىنا تۇسەتىن جۇكتىڭ اۋىرلىعى, ءبىر ەسەپتەن, وسىندا.

ءتىل تۋرالى, بۇقارالىق اقپارات قۇرال­دارىن­دا ءتىل پايدالانۋداعى ورەسكەلدىكتەر جايىن­دا جازباقشى بولىپ قولىما قالام الۋىم­نىڭ سەبەبى وسىندا ەدى. «اتىم شىقپاسا جەر ورتەيىنشى», بىرەۋلەردى اياقتان شالىپ قالايىنشى دەگەن وي استە بولعان ەمەس. اۋەلى اباي اتامىزدىڭ « اقساقالدار ايتپادى دەپ جۇرمەسىن...» دەيتىن ءسوزىن نىساناعا قويىپ باستالعان اڭگىمە, جاقسىلى-جاماندى, ءبىراز جەرگە بارعانى راس. وكپەگە دە قالدىم. «وسى بىرەۋ كىم؟ اۋەلى ءوزىن نەگە جوندەپ المايدى», دەگەن سىڭايلى شانشۋ سوزدەردى دە ەستىدىم. العاشقى كورگەن «ناتيجەم» وسى, قالقام.

– دەگەنمەن, ءبىردى-ەكىلى بولسا دا, ءجون سوزگە توقتاعاندار بولعان شىع

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىك پەن تاريح

تاعزىم • كەشە