تانىم • 28 اقپان, 2020

زامانا شەجىرەسى

724 رەت
كورسەتىلدى
15 مين
وقۋ ءۇشىن

جۋىردا قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, جازۋشى بولات بوداۋبايدىڭ «فوليانت» باسپاسىنان جارىق كورگەن «تاڭعالامىن ءومىردىڭ عاجابىنا» اتتى قوس تومدىق رومانى قولىما ءتۇستى.

زامانا شەجىرەسى

باستان-اياق وقىپ شىققاننان كەيىن ۇلكەن اسەرگە بولەندىم. بۇل – عاجاپ كىتاپ. قازاق ادەبيەتىنىڭ سوڭعى جىلدارداعى دۇنيەگە كەلگەن ەلەۋلى شىعارمالارىنىڭ قاتارىنا جاتقىزۋعا بو­لاتىن سۇيەكتى تۋىندى. كىتاپ جازىلا باستاسىمەن ءتورت-بەس جىل ىشىندە ونىڭ بارلىق تاراۋلارى «Egemen Qazaqstan» گازەتى مەن رەسپۋبليكالىق وزگە گازەت-جۋرنالداردا تۇگەل دەرلىك جارىق كورگەنى جانە ولار جۇرتشىلىقتىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋعىزىپ, ىستىق ىقىلاسىنا بولەنگەنى ەسىمىزدە. جازىلۋ مانەرى دە ءساتتى, ۇتىمدى. ۇلى وتان سوعىسىنىڭ العاشقى جىلىندا-اق ورىستىڭ ۇلكەن جازۋشىسى الەكساندر بەكتىڭ ءوزىنىڭ دە, حالقىمىزدىڭ قاھارمان ۇلى باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ دا ەسىمىن الەمگە ايگىلەپ, اتاقتارىن شىعارعان «ۆولوكولامسك تاس جولى» رومانىنىڭ, سونداي-اق سوعىستان كەيىنگى جىلداردا تاعى دا سول باۋكەڭ تۋرالى «اڭىز بەن اقيقات» اتتى رومان جازعان ءازىل­حان نۇرشايىقوۆ اعامىزدىڭ پاي­دالانعان ۇلگىسىمەن كەيىپ­كەرىمەن سۇحباتتاسا وتىرىپ, ءوزى جايلى وزىنە ايتقىزىپ, وتكەن عاسىرداعى, تاۋەلسىزدىك قارساڭىنداعى, ودان كەيىنگى جىلدارداعى ەلىمىزدىڭ باسىنان كەشىرگەن ءومىرىن, حال-احۋالىن, الۋان-الۋان وقيعالاردى شىنشىلدىقپەن كوز الدىڭا ەلەستەتەتىندەي ەتىپ بايانداعان ىل­كىمدى, تارتىمدى تۋىندى.

روماننىڭ كەيىپكەرى كىم؟ ول – بارلىق سانالى عۇمىرىن ۇلت مۇددەسىن ۇلىقتاۋعا, ۇلتىمىزدىڭ جوعىن جوقتاۋعا, حالقىمىزدىڭ شىنايى تاريحىن قالپىنا كەل­تى­رۋگە, تاۋەلسىزدىگىمىزدى الار تۇس­­تا, العاننان كەيىن «ەلباسى – بى­رەۋ, قالعانىمىز – تىرەۋ» دەپ شەرحان مۇرتازا اعامىز ايت­قان­داي, ەلبا­سىنىڭ جانىنان تابىلىپ, سەنىمدى سەرىكتەرىنىڭ ءبىرى بولعان, سول كەزدە دە, ودان كەيىنگى جىلداردا دا قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىنىڭ ىرگەتاسىن بە­كىتىپ, الەمگە ايگىلى, بەدەلدى مەم­­لەكەتتەردىڭ ءبىرى بولۋىنا, ءوزى­­نىڭ ۇلتتىق كەلبەتىن, ءتىلىن, ءدىلىن, بابالاردان قالعان ۇلگى-ونەگە, داستۇرلەردى كەلەر ۇر­پاق­تارعا جەتكىزىپ, اماناتتاۋعا بو­يىنداعى بار قاسيەتىن, قاجىر-قايراتىن ايانباي جۇمساۋمەن كەلە جاتقان مىرزاتاي جولداسبەكوۆ اعامىز بۇگىنگى قالىڭ قازاقتىڭ قادىرلىسى, ابىز تۇلعا, ەل اعاسى.

روماننىڭ اۆتورى ب.بوداۋباي ەكە­نىن جوعارىدا ايتتىم. 1959­ جىلى بوتا تىرسەك بوزبالا كەزىن­دە, ون توعىز جاسىندا, ۋني­ۆەر­سيتەتتىڭ ءبىرىنشى كۋرسىن­دا­ وقىپ ءجۇرىپ سول كەزدەگى قا­لىڭ جۇرت قىزىعىپ وقيتىن «لەنينشىل جاس» گازەتىندە كور­كەم شىعارمالاردا جانە باسپا بەتىندە قازاق ءتىلىنىڭ تازالىعى ساق­تالۋعا ءتيىس دەگەن ىزگى نيەتپەن «بوتەن سوزبەن بىلعانسا ءسوز اراسى» دەگەن ماقالاسىن جا­ريالاپ, ۇلت جاناشىرلارىن قۋانتقانىمەن, سول كەزدەگى « ۇلى ورىسشىل» كوزقاراسقا كولەڭكە تۇسىرەدى دەگەن ايىپپەن ايقاي-شۋ, دۇربەلەڭ تۋعىزىپ, كپسس ورتالىق كوميتەتىنىڭ ورگانى «كوممۋنيست» جۋرنالىنىڭ بەتىنە دەيىن سىنعا ۇشىراعان, بىراق ستالين ولگەننەن كەيىنگى جىلىمىق كەز بولعاندىقتان وقۋدان شىعارىلماي, تۇرمەگە قامالماي امان قالعان بولات بوداۋباي (ول كەزدە بوداۋباەۆ, ارينە – اۆتور).

ەكىنشى كۋرستا وقىپ ءجۇرىپ «لەنينشىل جاس» گازەتىندە قۇرىلعان شتاتتان تىس ءبولىمدى باسقارىپ, ەلەۋلى-ەلەۋلى ماتە­ريال­دار جاريالانۋىنا ۇيتقى بولدى. ۋنيۆەرسيتەت بىتىرمەي تۇرىپ قىزمەتكە الىندى. جاسى وتىزعا جەتپەي-اق «لەنينشىل جاس» گازەتى رەداكتورىنىڭ ورىن­­باسارى بولىپ, ءتورت جىل ىستەدى. ودان كەيىنگى قىز­مەت ساپارى «سوتسياليستىك قازاق­ستان» گازەتىندە, قازاقستان كوم­پارتياسى ورتالىق كومي­تەتىندە جالعاستى. رەسپۋبليكالىق «جا­لىن» باسپاسىن, «قازاقكىتاپ» كى­تاپ تاراتۋ مەكەمەسىن, ەلارا­لىق «زامان – قازاقستان» گازە­تىن, قازاقستان پارلامەنتى سەناتى اپپاراتىنىڭ رەداكتسيالىق – باس­پا ءبولىمىن باسقاردى.

وسى جىلداردىڭ بارىندە قىز­مەت اتقارا ءجۇرىپ, كوركەم شى­عار­مالار جازۋمەن اينالىستى. اڭ­گىمە, ەسسە, پوۆەستەردەن, رومان­نان تۇراتىن, كوپشىلىك جىلى قا­بىلداعان ونشاقتى كىتابى جارىق كوردى. زەينەتكەرلىككە شىققان سوڭ دا قاراپ جاتپاي, جۇرتشىلىققا ەكى بىردەي تاتىمدى رومان ۇسىندى. ونىڭ «تۇلعا» اتتى, حالقىمىزدىڭ مۋزىكا, ونەر, مادەنيەت سالاسىنداعى كورنەكتى قايراتكەرى, ەڭبەك ەرى ەركەعالي راحماديەۆ تۋرالى رومانىنا شىققان بويدا حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ بەرىلۋى دە ادىلەتتى, زاڭدى ەدى. ەندى مىنە, ەلىمىزدىڭ ابىز تۇلعاسى مىرزاتاي جولداسبەكوۆ تۋرالى جازىلعان ەكى تومنان تۇراتىن جاڭا رومانى جارىققا شىعىپ, كوپشىلىكتىڭ كوزايىمىنا اينالىپ وتىر.

ەڭ الدىمەن ايتىلۋى ءتيىس نارسە – كىتاپتىڭ جەڭىل, جىلدام وقىلاتىنى. جالىقتىرمايدى. كور­كەمدىك ساپاسى جوعارى. وقۋ­شىنىڭ قىزىعۋشىلىعى كەمى­مەيدى, قايتا ونە بويى ارتىپ وتى­رادى. روماننىڭ مازمۇنىن ءبىر-اق سويلەممەن تۇجىرىمداپ, جيناقتاپ ايتۋعا بولادى. اۆتور ەلى­مىزدىڭ, قازاق حالقىنىڭ جيىر­­­ماسىنشى عاسىردىڭ ەكىن­­شى­ جارتىسى مەن جيىرما­ ءبى­رىنشى عاسىردىڭ العاشقى جىل­­­دارىنداعى باستان كەشكەن ەڭ ماڭىزدى, شيەلەنىستى وقي­عا­لارىنىڭ, تاعدىرشەشتى سات­تەرىنىڭ شىنايى كورىنىستەرىن مول­دىرەتىپ كوز الدىڭا جايىپ سالا­دى. وسى تۇرعىدان الىپ قارا­عاندا روماندى كوركەم بەي­نەلەنگەن زامانا شەجىرەسى, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۇنىپ تۇرعان تاريحى دەۋىمىزگە دە بولادى. سىر-سۇحباتقا قۇرىلعان رومان «ەرتە تارتىپ ات جالىن ەل دەپ ءوستىم, ەلىم باردا باقىتتان كەندە ەمەسپىن, كەرەگەسىن كەڭ جايىپ كوڭىلىمنىڭ, كەشكەن كۇن­دى قازاعىم مەن دە كەشتىم» دەي­تىن كىتاپ كەيىپكەرى مىرزاتاي اعامىزدىڭ تۇرمىس تاۋقىمەتىن ەڭسەرە, قيىندىقتاردى كورە, كەدەرگىلەردى جەڭە ءجۇرىپ, ەلىمەن بىرگە ەسەيۋىنىڭ تارتىمدى, كوركەم, تۇشىمدى بايانى.

روماندى وقىپ وتىرعاندا ءار جىلدارداعى كەيىپكەر بەينەسى كوز الدىمىزعا ايقىن ەلەستەيدى. ۇيلەنگەن سوڭ قازگۋ-دە ساباق بەرىپ ءجۇرىپ, اسپيرانتتار تۇراتىن جاتاقحانانىڭ كىپ-كىشكەنتاي بولمەسىندە وتباسىمەن قىسىلىپ-قىمتىرىلىپ تۇرىپ جاتقان مىرزاتاي. دۇنيە-م ۇلىك دەگەننەن ءبىر توسەك, ءبىر شيفونەر عانا بار. كىرەبەرىسكە, ەسىكتى اشىپ قالعاندا ءۇيدىڭ ءىشى كورىنبەسىن دەپ, كولدەنەڭىنەن شيفونەردى قويىپ قويعان. تۇندە, توسەكتە – ەنەسى, قاسىندا ۇلكەن قىزى عايني جاتادى. ەدەندە كىشى قىزدارى ءاليانى ورتاعا الىپ مىرزاتاي مەن جەڭگەمىز ءماريا جاتادى. ەنەسىمەن ەرىپ كەلگەن اسقار اتتى جەتكىنشەك توسەكتىڭ استىنا جاتادى. باسقاشا جاتۋعا جاعدايلارى كەلمەيدى, سىيمايدى. سول جىل­دارداعى قازاق ينتەلليگەنتسياسى وكىلدەرىنىڭ بارلىعىنىڭ باسىنان وتكەن ورتاق جاعداي...

ءبىزدىڭ قازاق ارۋاقتىڭ جەلەپ-جەبەيتىنىنە قاپىسىز سەنگەن حالىق. قازاق ادەبيەتى تاريحىنىڭ بىلگە قاعان, تونىكوك زامانىنان باستالاتىنىن عىلىمي تۇرعىدان بۇلتارتپاستاي ەتىپ دالەلدەگەن مىرزەكەڭنىڭ حالقىنا قىزمەت ەتۋ جولىندا بەلەستەن-بەلەس­كە كوتەرىلۋىنە بابالار رۋحى كومەك­تەسۋمەن كەلەدى دەگەن ويدامىز. ويتكەنى ول كىسى ديسسەرتاتسياسىن ءساتتى قورعاپ, قازاق ادەبيەتى تاريحىندا جاڭالىق اشقاننان كەيىن كوپ ۇزاماي قىزمەت بابىندا تاسى ورگە دومالاي بەردى. جانە ءبىر سۇيسىنەرلىگى, ول كىسى قايدا جۇرسە دە ۇلتىمىزدىڭ تاريحىن, ءان-جىرىن, ءبيىن, سالت-ءداستۇرىن ناسيحاتتاۋعا ەڭبەك ەتتى.

ماسەلەن, تالدىقورعان پەد­ينستيتۋتىن باسقارعان جىلدارى وقىتۋ ساپاسىن ارتتىرىپ, ستۋدەنتتەرگە ءبىلىم بەرىپ قانا قويماي, ەستەتيكالىق تاربيە­نى, ۇلتىمىزدىڭ تاريحىنا, ءان-جىرىنا, بيىنە, سالت-داستۇرىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك سەزىمدەرىن بويلارىنا ءسىڭىرۋ ءۇشىن سول كەز­دە-اق ەلىمىزگە كەڭىنەن تانىمال بولعان «جەتىسۋ» ءانسامبلىن ۇيىمداستىردى, ءسويتىپ از عانا جىلدار ىشىندە ينستيتۋتتى ەلى­مىز­دەگى الدىڭعى قاتارلى وقۋ ورىن­دارىنىڭ بىرىنە اينالدىرىپ, كەڭەس وداعى بويىنشا اۋىس­پالى قىزىل تۋدى جەڭىپ الدى.

تاۋەلسىزدىك وڭاي كەلگەن جوق.­ 1986 جىلعى جەلتوقسان كو­­­­تە­رى­لىسى, ودان كەيىنگى قازاق­ستاندى كولبين باسقارعان قا­رالى جىلدارداعى قابىلەتتى ستۋ­دەنتتەردى وقۋدان, كەۋدەسىندە نامىسى, وتى بار ۇلت كادرلارىن قىزمەتتەن قۋالاۋ, قۋدالاۋ, قازاقستانداعى مەملەكەتتىك ءتىل­دىڭ ەكەۋ ەمەس, بىرەۋ بولىپ جاريا­لانۋى, زاڭداستىرىلۋى جولىنداعى ءابدۋالي قايداروۆ, مىرزاتاي جولداسبەكوۆ, وزبەك­الى جانىبەكوۆ سياقتى انا ءتىلىن, ءوز ۇلتىن شەكسىز سۇيەتىن ازامات­تاردىڭ جانكەشتى كۇرەسى, سول جىلدارداعى ەل ىشىندەگى اسا اۋىر جاعدايلاردىڭ جان اۋىرتار سۋرەتتەرى ەش وقۋشىنى ەنجار قالدىرماسى انىق.

كىتاپتا مىرزەكەڭنىڭ تاۋەل­سىزدىك جىلدارىنداعى يرانعا ەلشى بولىپ بارعانىندا, تۋعان ەلگە جەتىپ ولسەك ارمانىمىز جوق دەپ جۇرگەن مىڭداعان قازاق­تار­دى ەلگە كوشىرگەنى, گەر­ما­نيا­عا ادەيى­­لەپ بارىپ, بەر­لين­دەگى مۇ­سىل­ماندار زيراتىنا قو­يىلعان مۇستافا شوقايدىڭ بەيىتىن تاۋىپ, شەلەكتەپ قۇي­عان جاڭبىر استىندا «حال­قىڭ­نىڭ ارىسى ەدىڭ سەن, جات ەل­دىڭ توپىراعىن جامىلماي, اتا­مەكەنىڭنىڭ تورىندە جاتاتىن ادام ەدىڭ عوي», دەپ تابيعاتپەن قوسى­لا جىلاپ تۇرعانى, ەۋرازيا ۋني­ۆەرسيتەتىن قايتا تۇلەتۋى, استاناداعى پرەزيدەنتتىڭ مادە­ني ورتالىعىن مادەنيەت پەن ونەر­دىڭ, رۋحانياتتىڭ ناعىز ورداسىنا اينالدىرۋى شەشەندىك پەن قازاقتىڭ قۇنارلى ءتىل باي­لىعىن قاپىسىز مەڭگەرگەن كەيىپ­كەردىڭ جەلدەي ەسىپ, جوسىلا اڭگىمەلەۋىمەن قۇلپىرىپ, وقىرماننىڭ قۇلاق قۇرىشىن قاندىرىپ, وقيعا بارىسىنا قىزىعۋشىلىقتى ارتتىرىپ, ەلىك­تىرە تۇسەدى.

كىتاپتا اسىرەسە دەربەس مەملەكەت رەتىندە ەندى-ەندى قالىپتاسىپ, ەلدىك نىشاندارىن بەلگىلەي باستاعان تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا كەيىپكەردىڭ ءوزى باسى-قاسىندا جۇرگەن تاريحي وقيعالار, تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىنگى ەل باسىنا تۇسكەن اۋىرت­پالىققا, قيىنشىلىقتارعا قا­را­ماستان, دۇنيە ءجۇزى قازاق­تا­رىنىڭ العاشقى قۇرىلتايىن مىرزەكەڭنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ەل بولىپ, جۇرت بولىپ قانشا­لىقتى كوتەرىڭكى كوڭىل-كۇي مەن جوعارى رۋحتا وتكىزگەنىمىز, ەلى­­­مىزدىڭ تۋىن, ەلتاڭباسىن, ءان­­­­ۇرانىن قابىلداۋعا بۇكىل حا­لىق قۋانىپ, قالايشا جۇمىلا ات­سالىسقانى (حالىق جازۋشىسى شەرحان مۇرتازا مەن قوعام قاي­راتكەرى سەرىكبولسىن ءاب­دىلدين دە وزدەرىنشە تۋ جوباسىن دايىن­داپ, كونكۋرسقا الىپ كەلگەنى سو­نىڭ ءبىر كورىنىسىندەي), وسى سياقتى جايلار, ەلىمىزدىڭ باسىنان وتكەن شىنايى وقيعالار روماندى وقۋ بارىسىندا ەكران­دا­عىداي كوز الدىڭنان قايتادان ءوتىپ, ەسىل-دەرتىڭدى باۋراپ الادى...

روماندا سول جىلداردا مىر­زەكەڭمەن بىرگە ءجۇرىپ قايرات كور­سەتكەن, ۇلتىمىزعا كوپ ەڭبەك سىڭىرگەن, تاۋەلسىزدىگىمىزدى باياندى ەتۋگە ايانباي ۇلەس قوسقان وزبەكالى جانىبەكوۆ, تۇڭعىش پرەمەر ۇزاقباي قارامانوۆ, ادامزاتتىڭ ايتماتوۆى اتانعان شىڭعىس ايت­ماتوۆ, حالقىمىزدىڭ ماق­تان تۇتار جازۋشىسى ءابىش كە­كىل­­باەۆ, قازاق ءباسپاسوزىنىڭ كوك­بورىسى شەرحان مۇرتازا, 2002 جىلى تۇركىتىلدەس حالىقتار ارا­سىنداعى ەڭ ۇزدىك الەم اقىنى اتان­عان مۇحتار شاحانوۆ سياقتى كوپ­تەگەن تۇلعالار دا كورىنىس بە­رەدى.

ماقالا كولەمى كىتاپ مازمۇ­نىن تولىعىراق قامتۋعا مۇمكىن­دىك بەرمەيدى ارينە. سوندىقتان ون جەتى بولىمنەن تۇراتىن قوس تومدىقپەن تانىسقان وقىرمان­نىڭ تاۋەلسىزدىك قارساڭىنداعى, ودان كەيىنگى جىلدارداعى جۇر­تىمىز باستان كەشكەن نەبىر تار­تىستى, قىزىقتى تاريحي وقي­عالاردىڭ كۋاسى بولارى ءسوزسىز.

مىرزەكەڭنىڭ ادەبيەت پەن مادەنيەتكە, ونەرگە جاقىن جۇرە­تىنى قانىنا سىڭگەن قاسيەت. ول بۇل سالالارعا جاقىن ءجۇرىپ قانا قوي­ماي, ولاردى تۇلەتىپ, جاسارتىپ, جاڭعىرتىپ جۇرەدى. مىنا تۋىندىدا كەيىپكەردىڭ بۇل قىرى دا جارقىراي كورىنەدى. ەلباسىنىڭ جارلىعىمەن ەلوردادا اشىلعان ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اتى­نا زاتىن ساي ەتۋى, اتاپ ايت­قاندا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ىشكى ما­دە­نيەتىنەن, ادامداردىڭ ءجۇ­رىپ-تۇرۋىنان باستاپ, ءبىلىم ور­داسىنىڭ مارتەبەسىنە ساي كادر­لار جاساقتاۋ, ولاردى ۇيمەن قام­تاماسىز ەتۋ, ستۋدەنتتەرگە ارناپ جاتاقحانا سالۋ, ۋنيۆەرسيتەتتە مگۋ-ءدىڭ فيليالىن اشۋ ءتارىزدى جۇمىستاردىڭ قا­لاي جۇر­­گىزىلگەنى, مۇنىڭ ءبارىن ەل­باسىنىڭ قولداپ, قۋاتتاپ وتىر­عانى, تاعى دا قايتالاپ ايتامىز, اۆتوردىڭ قويعان ساۋالدارىنا مىرزەكەڭنىڭ توگىلتىپ قايتارعان جاۋابى ۇلگىسىندە كورىنىس بەرىپ وتىرادى.

جالپى, اتالعان تۋىندىدا مىرزەكەڭنىڭ مەيلى كىتاپ جا­زۋداعى بولسىن, مەيلى عىلىم-بىلىمگە, مادەنيەت سالاسىنا باس­شىلىق جاساۋداعى بولسىن, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى رەتىندەگى ەڭبەگىنىڭ ۇشان-تەڭىز ەكەنى ادەمى ايشىقتالادى. وسى ورايدا ول كىسىنىڭ ەلورداداعى اتى بار دا زاتى جوق پرەزيدەنتتىڭ مادەني ورتالىعىن مادەنيەت پەن ونەردىڭ, رۋحانياتتىڭ نا­عىز قايناعان ورداسىنا اينال­دىرا بىلگەنى, پاريجدەگى پومپيدۋ ءۇيى, ۆاشينگتونداعى كەننەدي ورتا­لىعى سەكىلدى الەمگە ايگىلى مادەنيەت وشاقتارىنىڭ تاجى­ريبەسىن وي ەلەگىنەن وتكىزە كەلە, پرەزيدەنتتىڭ مادەنيەت ور­­­تالىعىن دا سولاردىڭ ۇل­گى­سىندە قالىپتاستىرۋ ءۇشىن كور­مە زالدارىن مەيلىنشە تارتىم­دى, مازمۇندى, قىزىقتى ەتىپ جاساق­تاۋعا كۇش سالعانى, «ۇلتتىق داستۇرلەر تەاترىن» اشقانى, وندا «ابايمەن سىرلاسۋ», «ابىلاي اماناتى», «بۇلبۇل ەدى, ءدۇلدۇل ەدى كەنەكەڭ», «اسەت پەن دانەش», «قازاق جىرىنىڭ حان ءتاڭىرى», «قازاقتىڭ قىزىل جەبەسى», «اتانعانىم مىرزاتاي – ەل ارقاسى», «فاريزا جانە ونىڭ سىڭلىلەرى» سياقتى جانە باسقا دا تاقىرىپتاردا, سونداي-اق ش.ءۋاليحانوۆ, ءا.تاجىباەۆ, م.دۋلاتوۆ, ش.ايتماتوۆ,
و.سۇ­­لەيمەنوۆ, ب.مومىش ۇلى, ع.قۇر­­مانعاليەۆ سەكىلدى ەلىمىز­گە ايگىلى عىلىم, ءبىلىم, ونەر ساڭ­­لاقتارىنىڭ ومىرىنە, شىعار­ما­شىلىعىنا ارنالىپ وتەتىن ادەبي-مۋزىكالىق كەشتەرگە جۇرت­شىلىقتىڭ بەلسەنە قاتى­سىپ, قىزىعا تاماشالايتىنى شىنايى باياندالىپ, شابىتتانا ايتىلادى.

كىتاپتا ەكى ءبولىم بار. بىرەۋى – « ۇلى دالانىڭ ۇلى جىراۋى» جامبىل تۋرالى, ەكىنشىسى – «ەكى كەنەن تۋمايدى, الاتاۋعا ەكسەڭ دە» دەيتىن, كەنەن تۋرالى. بۇلاردى كىتاپ ىشىندەگى كىتاپ دەۋگە دە بولار ەدى. وسى تاراۋلاردا جامبىل مەن كەنەن اتالارىمىزدىڭ تۋا بىتكەن تابيعي تاماشا تالانتتارى مەن كۇرەسكە, قيىندىقتارعا تولى ءومىر جولدارى, ولاردىڭ جاس كەزىندە سۇيگەن قىزدارىنا قوسىلا الماعانى, ول كەزدە اسىرەسە قالىڭ مال دەي­تىن كەدەرگى بولىپ, سونى ءومىر بويى ارمانداپ وتكەن جايلارى, جام­بىل اتانىڭ اتاق-داڭقىنىڭ كەڭەستەر وداعىنا, بۇكىل الەمگە قالاي جايىلعانى, قازاق ەلىن دۇنيە جۇزىنە تانىتقانى, وسىنىڭ ءبارى ەگجەي-تەگجەيلى كوركەم بايان­دالادى...

ءوزىمىز اڭگىمەلەپ وتىرعان ەڭ­بەك جارىققا شىققاننان كەيىن ونىڭ تۇساۋكەسەر ءراسىمى الماتى مەن نۇر-سۇلتان قالالارىنداعى ۇلتتىق كىتاپحانالاردا مەيلىنشە تابىستى وتكەنىن ايتا كەتكەنىمىز ءجون. وقىرمانمەن بولعان بۇل كەزدەسۋلەردە ەلىمىزگە بەلگىلى اكادەميكتەر مەن قالامگەرلەر رومانعا قازاق ادەبيەتىنىڭ كەزەكتى تابىسى رەتىندە جوعارى باعا بەردى.

 

ورىنبەك جولدىباي,

فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى ءجۋرناليسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار