تانىم • 27 اقپان، 2020

بابىر بابا شاپانى

214 رەتكورسەتىلدى

«باعانالىنىڭ ءتورت بوساعاسى» اتانعان ءتورت ءبيدىڭ ءبىرى بابىر بوكەنشى ۇلىنىڭ شاپانىن قاراعاندى وبلىسىنداعى جەزدى كەنتىنىڭ ماكەن تورەگەلدين اتىنداعى تاۋ-كەن جانە بالقىتۋ ءىسى تاريحى مۇراجايىنا بابا ۇرپاعى دامەتكەن انەقىزى 1991 جىلى تاپسىرىپتى.

 

اسا قۇندى جادىگەر سانالاتىن شاپان تابيعي ماقتا-ماتادان بەدەرلى ورنەك سالىپ تىگىلگەن. كۇنى بۇگىنگە دەيىن ساپاسىن جو­عالتپاي، جاقسى ساقتالعان.

بابىر بوكەنشى ۇلىنىڭ تۋعان جانە قايتىس بولعان جىلدارى تۋرالى ءارتۇرلى دەرەك بار. ونىڭ بىرىندە بي 1784 جىلى تۋىپ، ءجۇز جاساپ بارىپ 1884 جىلى دۇنيە سالعان دەلىنەدى.

زامانىندا وڭىردەگى قى­زىل­تاس-يبەسكى-جۇرتشى بولىسىن شيرەك عاسىردان استام ۋاقىت باس­قارعان. ەلىن ەگىنشىلىككە باۋلىپ، جارتىلاي وتىرىقشىلىققا ۇندەگەنى تاريحتان بەلگىلى. بابىر باسقارعان ەلدىڭ ەگىن ەككەن اتىز­دارىنىڭ ءىزى ۇلىتاۋدىڭ سولتۇستىك ەتەگىندەگى سارلىق اۋىلىنىڭ ما­ڭىندا جانە جەتىقىز وزەنىنىڭ جاعالاۋىندا وسى كۇنگە دەيىن ساقتالعان.

بابىر بوكەنشى ۇلىنىڭ ءومىر تاريحىنا قاتىستى مىناداي قى­زىقتى دەرەك بار: بي ءحىح عا­سىردىڭ ورتا تۇسىندا مىستى ول­كەنىڭ جەراستى بايلىعىن يگەرۋگە العاش بولىپ ينۆەستور تار­تىپ، ورىس كوپەسى نيكون ۋشا­كوۆقا جەزقازعاننىڭ التى كەن ور­نىن جالعا بەرگەن.

ەل ىشىندە بەدەلى زور بولعان بابىر بوكەنشى ۇلىمەن پاتشا ۇلىقتارى دا ساناسقان. بۇعان دالەل – ورىنبور گەنەرال-گۋبەرناتورى گراف ۆاسيلي پەروۆسكي باتىس-ءسىبىر گەنەرال-گۋبەرناتو­رى گۋستاۆ گاسفورتقا ەكى رەت حات جولداپ، وندا بيمەن دۇ­رىس قا­رىم-قاتىناس جاسالعان جاع­دايدا قازاقتارعا بايلانىستى قانداي دا داۋلى ءىستىڭ وڭتايلى شەشىم تاباتىنىن جازعان.

بابىر بيگە قاتىستى ەل ىشىندە «ايەل بوسانا الماي قينالعاندا بابىر بي ءبىر اللاعا جالبارىنىپ، قامشىسىن جوعارى قاراي سىل­تەپ قالعاندا، شاراناداعى شا­قا­لاق شىر ەتىپ جارىق دۇ­نيە ەسىگىن اشادى ەكەن»، دەگەن اڭىز بار. سونىمەن قاتار ءبي­دىڭ با­تىرلىعى، كورىپكەلدىك قاسيەت­تەرى بولعان، سۋ قاراڭعى سوقىرعا جارىق سىيلايتىنداي ەرەكشە ەمشىلىگى دە ەل اۋزىنان الىنعان. ءبيدىڭ باۋىرىنان وربىگەن ون بالا جانە 12 نەمەرەسى كەنەسارى حان باستاعان ۇلت ازاتتىق قوز­عالىسىنا قاتىسقانى تاريحتان ءمالىم. ومبىنىڭ مەملەكەتتىك ارحيۆىندە كەنەسارى حاننىڭ 1844 جىلى بابىر باتىرعا جازعان حاتى دا ساقتالعان.

بابىر بوكەنشى ۇلىنىڭ سۇيەگى تۇركىستانداعى ازىرەت-سۇلتان كەسەنەسىندە جاتىر.

 

قاراعاندى وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

iPhone 12 Pro رەندەرى شىقتى

تەحنولوگيا • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار