ايماقتار • 26 اقپان، 2020

جەتىسۋداعى جول ساپاسى قانشالىقتى جاقساردى؟

72 رەتكورسەتىلدى

وتكەن جىلى الماتى وبلىسىنا جۇمىس ساپارىمەن كەلگەن كەزىندە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ايماق اكىمىنە ىشكى قاتىناس جولدارىنىڭ ساپاسىن جاقسارتۋدى قاداپ تاپسىرعان بولاتىن. جاقىندا وتكەن ەسەپ بەرۋ جيىنىندا اماندىق باتالوۆ تۇرعىندارعا پرەزيدەنت تاپسىرماسىنىڭ قانشالىقتى جۇزە اسىرىلعانى جايىندا ايتتى.

- «نۇرلى جول» باعدارلاماسىنىڭ ارقاسىندا وبلىس اۋماعىنداعى «تالدىقورعان – وسكەمەن»، ء«ۇشارال – دوستىق»، «كۇرتى – بۋرىلبايتال»، «ۇزىناعاش – وتار» كولىك جولدارىنا جاڭارتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. ناتيجەسىندە، بارلىق ستاندارتتارعا ساي كەلەتىن 1526 شاقىرىم جول ىسكە قوسىلادى. بۇل وبلىستىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىنىڭ ودان ءارى ۇلعايۋىنا جاعداي جاسايدى. بولجام بويىنشا، جەرگىلىكتى ماڭىزى بار جانە اۋىل ىشىلىك جولداردىڭ دا ساپاسى تومەن بولماۋى ءتيىس. قازىر ىشكى جول ساپاسى 81 پايىزعا دەيىن جاقساردى. قالعاندارى قاناعاتتانارلىق جاعدايدا. بيىل بۇل كورسەتكىش 84 پايىزعا جەتەدى. سونداي-اق، وبلىستىق جانە اۋداندىق ماڭىزداعى 492 شاقىرىم جول تولىقتاي جانە 108 ەلدى مەكەننىڭ ىشكى جولى جوندەۋدەن وتەدى، - دەدى وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ.

جالپى، ايماقتاعى اۆتوكولىك جولىنىڭ ۇزىندىعى 9610 شاقىرىمدى قۇرايدى ەكەن. ونىڭ ىشىندە 2822 شاقىرىمعا رەسپۋبليكالىق جول مارتەبەسى بەرىلگەن. ال 6788 شاقىرىم قاتىناس جولى وبلىس اۋماعىنداعى اۋدان مەن اۋىلداردى جالعاپ جاتىر. وبلىس تۇرعىندارىن وسى جەرگىلىكتى  جولدىڭ ساپاسى تولعاندىرىپ وتىر. ويتكەنى، ايماقتاعى جولدىڭ 20 پايىزدان استام بولىگى ءالى دە جوندەۋدى قاجەت ەتەدى. ياعني، قازىرگە دەيىن ىشكى باعىتتاعى جولدىڭ ساپاسى 81 پايىزعا عانا جەتىپ وتىر. وسى جىلى بۇل كورسەتكىش تاعى 3 پايىزعا ارتادى. بۇعان 40 ميلليارد تەڭگە جۇمساۋ كوزدەلىپ وتىر. ال جول ساپاسىن جاقسارتۋعا وتكەن جىلى 38،8 ميلليارد تەڭگە قارجى ءبولىنىپ، يگەرىلگەن. بۇل اقشاعا 62،5 شاقىرىم جول كۇردەلى جوندەۋدەن وتسە، 190،3 شاقىرىم جولعا ورتاشا جوندەۋ جاسالعان. تاعى 25 شاقىرىم جول قايتا جاڭعىرتىلىپ جانە جاڭادان سالىنا باستاعان. سونداي-اق، اعىمداعى جوندەۋ جۇمىسى 294 000 شارشى مەتر اۋماققا جۇرگىزىلگەن ەكەن.

تاعى ءبىر جاڭالىق، «نۇرلى جول» باعدارلاماسىنىڭ 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان كەزەڭى باستالدى. ياعني، جول قۇرىلىسىن جۇرگىزۋگە بولىنەتىن قارجىنىڭ نەگىزگى ۇلەسى وسى باعدارلاما اياسىندا جۇمسالماق. جوسپار بويىنشا بيىل ەلىمىزدە 9،8 مىڭ شاقىرىمعا جەتەتىن اۆتوكولىك جولىنا جوندەۋ جۇمىسى باستالادى. 2،6 مىڭ شاقىرىم جولدى جىل سوڭىنا دەيىن پايدالانۋعا بەرۋ مىندەتى تۇر. ال وسى ماقساتقا 750 ميلليارد تەڭگە جۇمسالماقشى. بۇل جۇمىستىڭ شاراپاتى وڭىرلەردى دە قامتىپ، جول ساپاسى جاقسارا تۇسەتدى دەگەن سەنىم بار. مىسالعا، «نۇرلى جول» باعدارلاماسى بويىنشا بولىنگەن قارجىعا الماتى وبلىسىنان 18 جوبا ەنگىزىلگەن. قازىردىڭ وزىندە 5 باعىتتاعى جول قۇرىلىسىن قارجىلاندىرۋ جالعاسىن تاپتى. بۇل قاتاردا  تالدىقورعان – وسكەمەن، كۇرتى – بۋىرىلبايتال، ۇزىناعاش – وتار، قاپشاعاي – كۇرتى، ءۇشارال – دوستىق تراسسالارى تۇر.

تاقىرىپقا ورالساق، مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تەرگەن تاپسىرماعا سايكەس ىشكى قاتىناس جولدارىنىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا قاتىستى ءبىرشاما ءىس اتقارىلدى. وسى جەردە ىشكى جولداردىڭ ساپاسى تۋرالى ايتقاندا، اۋىلدارداعى جاعدايدى ەسكەرۋىمىز كەرەك. ناقتى ءىس بارىسىن باعامداۋ ءۇشىن ءبىز كوكسۋ اۋدانى بويىنشا ىستەلگەن جۇمىستى زەردەلەپ كورگەن ەدىك. بۇل اۋدانداعى اۆتوكولىك جولىنىڭ ۇزىندىعى 490 شاقىرىمعا جەتەدى ەكەن. ونىڭ ىشىندە 56 شاقىرىم تراسسا رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جول ساناتىندا. ال 204 شاقىرىمدىق جول وبلىستىق ماڭىزعا يە.

- اۋدان اۋماعىنداعى جەرگىلىكتى جول 230 شاقىرىمدى قۇرايدى. مۇنىڭ 60 پايىزىنىڭ جاعدايى جاقسى، ياعني اسفالت توسەلگەن جولدىڭ ۇزىندىعى 138 شاقىرىم شاماسىندا. قالعان 73،6 شاقىرىم جولعا قيىرشىق تاس توسەلگەن، ال توپىراق توسەلگەن جولدىڭ كولەمى  18،4 شاقىرىم. ءبىزدىڭ الدىمىزدا وسى جولداردىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ مىندەتى تۇر، - دەيدى كوكسۋ اۋدانىنىڭ اكىمى الماس ءادىل.

 وتكەن جىلى اۋداننىڭ ىشكى جولدارىن جوندەۋگە بارلىعى  403 706 000 تەڭگە بولىنگەن ەكەن. بۇل قارجىعى بالپىق بي اۋىلىنىڭ امانگەلدى، قوناەۆ جانە كوكسۋ بەكەتىنىڭ وراقتى باتىر كوشەلەرىنىڭ جولدارىنا كۇردەلى جوندەۋ جاسالعان. سونداي-اق، بالپىق بي اۋىلىنىڭ مىرزابەكوۆ، تەرەكتى اۋىلىنىڭ كوممۋنيستيچەسكي، اقشاتوعان اۋىلىنىڭ وردجونيكيدزە، العاباس اۋىلىنىڭ كومەكباي، قىزىلتوعان اۋىلىنىڭ نۇراحمەت، اقتەكشە اۋىلىنىڭ ماقۇلبەكوۆ، بوزتوعان اۋىلىنىڭ قۇنداقباەۆا كوشەلەرىنە ورتاشا جوندەۋ جانە لاباسى، مۇقانشى، مۇقىرى، ەڭبەكشى، بالپىق اۋىلدىق وكرۋگتەرىندەگى  ەلدى مەكەندەردەگى جولدارعا اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپتى. جانە اۋداندىق بيۋدجەتتەن ەلدى مەكەندەردىڭ ىشكى جولىن ورتاشا جوندەۋدەن وتكىزۋگە 22 425 000 تەڭگە قاراجات بولىنگەن. «وڭىرلەردى دامىتۋ» باعدارلاماسى اياسىندا دا اۋىل ىشىندەگى جولداردى جاساۋعا قارجى بۇيىرىپتى. ياعني، اينابۇلاق بەكەتىنىڭ اعىباي باتىر كوشەسىنە قيىرشىق تاس توسەۋ ءۇشىن جۇمسالعان 1 099 000 تەڭگە، اقتەكشە اۋىلىنىڭ سۇگىروۆ كوشەسىنە قيىرشىق تاس توسەۋگە كەتكەن 1 502 000 تەڭگە جانە كوكسۋ بەكەتىنىڭ اۋەزوۆ كوشەسىنە قيىرشىق تاس توسەۋگە بولىنگەن 4 261 000 مىڭ تەڭگە قاراجات وسى باعدارلاماعا كىرەدى. قازىر اۋدان بويىنشا جول جوندەۋگە قاتىستى بولىنگەن قارجى تولىق يگەرىلىپ، جاڭعىرتۋ جۇمىستارى اياقتالعان.

ايتپاقشى، وبلىستاعى جول ساپاسىنىڭ جاقسارۋىنا قوماقتى قارجى عانا ەمەس، قۇرىلىس جۇمىسىن جۇرگىزەتىن مامانداردىڭ بىلىكتىلىگى دە ىقپال ەتەتىنى ءسوز. ەكىنشى جاعىنان العاندا بۇل وڭىردەگى جۇمىسپەن قامتۋ ساياساتىنا دا وڭ اسەرىن تيگىزبەك. وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ بۇل تۋرالى دا ايتقان ەدى.

- جول قۇرىلىسىنىڭ جاندانۋى جەرگىلىكتى جەر ءۇشىن ەكونوميكالىق تابىس اكەلەدى. باسقانى ايتپاعاندا، ادامداردى جۇمىسپەن قامتۋعا وڭ اسەر ەتەدى. بىلتىر جول قۇرىلىسىنا ەكى مىڭعا جۋىق جۇمىسشى تارتىلعان. نەگىزگى  ماماندىق يەلەرىنەن باسقاسى جەرگىلىكتى تۇرعىندار. جالپى، جول قۇرىلىسىنا قاجەت مامانداردى ءوزىمىز وقىتىپ، دايىنداۋىمىز كەرەك. اۋىل تۇرعىندارىن سۇرانىسقا يە ماماندىقتار بويىنشا قايتا دايارلاۋعا ءمان بەرىپ وتىرمىز. بۇگىندە بۇل سالاعا دانەكەرلەۋشى، كران جۇرگىزۋشىسى، تراكتورشى، ماشينيست سياقتى ماماندار وتە قاجەت. ءبىز تۇرعىنداردى وقىتۋعا، ۇيرەتۋگە قارجى ءبولىپ، جاعداي جاسادىق، - دەيدى الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى اماندىق باتالوۆ.

 

الماتى وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىكتى دارىپتەيتىن قوماقتى قور

رۋحانيات • 05 ماۋسىم، 2020

ەكى قىلمىستىق توپ ۇستالدى

ايماقتار • 05 ماۋسىم، 2020

ۇقساس جاڭالىقتار