ءيا, ينۆەستيتسيا تارتۋ – اكىمدەردىڭ جۇمىسىن باعالاۋداعى باستى كورسەتكىشتەردىڭ ءبىرى ەكەنى ءمالىم. وسى رەتتە دە ورداباسى اۋدانى وزگەلەرگە ۇلگى بولارلىق بىرقاتار جوبانى ناتيجەلى جۇزەگە اسىرا باستادى. سونداي يگىلىكتى جوبانىڭ ءبىرىن كۇنى كەشەگى ەسەپتىك جيىندا وبلىس اكىمى ۇيرەنۋگە بولاتىن ءىس رەتىندە اتادى. ايتالىق شۇبار اۋىل وكرۋگى توقسانساي ەلدى مەكەنىندە 130 گەكتار ءتالىمى جەرگە «BS-Agro Product» جشس جاڭا تەحنولوگيامەن سۋارۋسىز ءادىس ارقىلى «سitrullus Lanatus (مalali)» سۇرىپتى قاربىز كوشەتىن وتىرعىزعان. الىنعان ءونىم – 23 توننا قاربىزدى 18 ملن 860 مىڭ تەڭگەگە اقش-قا ەكسپورتتاعان. جالپى 130 گەكتار باقشانى كۇتىپ-باپتاۋدىڭ ءار گەكتارىنا كەتكەن شىعىن 70 مىڭ تەڭگە بولسا, تابىسى 9 ملن 765 مىڭ تەڭگەنى قۇراپ وتىر. جوبانىڭ تيىمدىلىگى ءىس جۇزىندە دالەلىن تاپقاندىقتان, بيىل قاجىمۇقان اۋىل وكرۋگىندە 387 گەكتارعا قاربىزدىڭ اتالعان سۇرپىن ەگۋ جوسپارلانعان. وسى شۇبار جانە قاراسپان اۋىل وكرۋگتەرىندە جىلىنا 2 رەت ءونىم الۋ بويىنشا تىندىرىمدى تىرلىكتەر اتقارىلدى. الداعى ۋاقىتتا اۋدانداعى 90 شارۋاشىلىقتا 171,9 گەكتار جەرگە ماۋسىمىندا 2 رەت ءونىم الۋ بويىنشا قيار, كارتوپ, قاربىز, قىزاناق, اسقاباق, قىرىققابات ەگۋ كوزدەلۋدە. جالپى اۋداندا اگروسەكتورداعى جاڭا تەحنولوگيالاردى يگەرۋ باعىتىنداعى وڭ وزگەرىستەر بار.
ماسەلەن, سوڭعى جىلدارى اۋدان اۋماعىندا جىلىجاي سالىپ جاتقان تۇرعىنداردىڭ, كاسىپكەرلەردىڭ سانى ارتىپ كەلەدى. وتكەن جىلى جىلىجايلار كولەمى 72 گەكتارعا جەتكەن, ال جينالعان مىڭداعان توننا ءونىم ەلىمىزدىڭ باسقا ايماقتارىنا جەتكىزىلىپ, كورشى رەسەيگە ەكسپورتتالدى. كوپ جىلدان بەرى اۋداندا اعىن سۋ تاپشىلىعى سەزىلىپ كەلە جاتقانى راس. بۇل ورايدا, تاعايىندالعانىنا جارتى جىل ەندى تولعان, حالىقتىڭ كوڭىلىنەن شىعاتىنداي جۇمىس اتقارىپ ۇلگەرگەن اۋدان اكىمى ءا.وسەرباەۆ تۇرعىندارعا ەسەبىندە بيىل كانالداردى تازالاۋ جۇمىستارىنا, تامشىلاتىپ سۋارۋ ءادىسىن مولىنان ەنگىزۋ مەن جاڭا تەحنولوگيالاردى يگەرۋگە باسىمدىق بەرىلەتىنىن جەتكىزدى. بىلتىردىڭ وزىندە ورداباسىدا تامشىلاتىپ سۋارۋ ءادىسى 760 گەكتار جەرگە ەنگىزىلىپ, جالپى اۋماعى 1787 گەكتار بولعان. بۇل تەحنولوگيانىڭ تيىمدىلىگى – اعىن سۋ 2 ەسەگە دەيىن ۇنەمدەلىپ, داقىلدارعا قاجەتتى مينەرالدى تىڭايتقىشتار اگروتەحنيكالىق تالاپتارعا ساي شىعىنسىز بەرىلەدى, ەگىلگەن داقىلدان الىناتىن ءونىم كولەمى 1,5 ەسەگە دەيىن ارتادى. ەگىستىك جەرلەردى ءتيىمدى پايدالانۋ باعىتىندا دا ىلگەرىلەۋشىلىك بار.
مىسالى, بىلتىر ءبىر گەكتار بيدايدان ورتا ەسەپپەن 22 تسەنتنەر ءونىم العان شارۋانىڭ تابىسى 132 مىڭ تەڭگەنى قۇراعان. بىراق وسى ءبىر گەكتارعا شامامەن 63 مىڭ تەڭگە شىعىن جۇمسالعانىن ەسكەرسەك (جەر ايداۋ, تۇقىم, تىڭايتقىش ساتىپ الۋ, ءونىم جيناۋ), تازا پايدا 69 مىڭ تەڭگەدەن اسپاعان. ەسەسىنە ءبىر گەكتار كوكونىستەن 500 تسەنتنەردەي ءونىم الۋعا بولادى. تۇسەتىن اقشاسى ورتا ەسەپپەن 2,5 ملن تەڭگە, ال شىعىنى 1 ميلليون تەڭگە دەسەك, شارۋانىڭ تاباتىن تازا پايداسى دا قوماقتى بولاتىنى انىق.
ورداباسى – اۋىل شارۋاشىلىعىمەن قاتار, ونەركاسىپ سالاسى دا جاقسى دامىعان اۋدان. ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا سۇبەلى ۇلەسىن قوسىپ كەلە جاتقان 35 كاسىپورىن بىلتىر 19 ملرد 251 ملن تەڭگەنiڭ ءونىمىن ءوندىردى. ايتا كەتەرلىگى, اۋداندا وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ۇلەسى باسىم. ياعني ونەركاسىپ سالاسىنداعى ءونىمنىڭ 89,9 پايىزى شيكىزات ەمەس, دايىن تاۋار رەتىندە شىعارىلعان. اۋدانداعى يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا ىسكە اسىرىلعان جوبالار باسەكەگە قابىلەتتىلىگى جانە ومىرشەڭدىگىمەن ەرەكشەلەنەدى. ياعني نارىقتىڭ تالابىنا جاۋاپ بەرە الماي, تۇرالاپ قالعان كاسىپورىن جوق. بۇگىنگە دەيىن اۋداندا يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسى اياسىندا جالپى ينۆەستيتسيالىق قۇنى 41 ملرد 877 ملن تەڭگەدەن اساتىن 20 جوبا ىسكە اسىپ, 1563 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلعان. بۇل باعىتتا بيىل دا ىرگەلى ىستەر قولعا الىنباق. يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا ينۆەستيتسيالىق قۇنى 96, 6 ملرد تەڭگەنى قۇراپ, 415 جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ەكى جوبانىڭ ىسكە اسىرىلۋى كۇتىلۋدە. سونداي-اق يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنان تىس 1 ملرد 650 ملن تەڭگەگە باعالاناتىن 2 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل اۋقىمدى بيزنەس باستامالار تەك اۋداننىڭ ەمەس, وبلىستىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنا ۇلكەن ۇلەس قوساتىنى ءسوزسىز.
ورداباسى اۋدانىنداعى جالپى اۋماعى 102 گەكتار بولاتىن يندۋستريالىق ايماق تا ناتيجەلىلىگىمەن تانىلۋدا. قازىرگى تاڭدا مۇندا ينۆەستيتسيالىق قۇنى 15,3 ملرد تەڭگەگە تەڭ كەلەتىن 3 جوبا جۇزەگە اسىپ, ناتيجەسىندە 184 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلعان. بۇدان بولەك, قۇنى 4 ملرد تەڭگەدەن استام 3 ينۆەستيتسيالىق جوبا وڭىرلىك ۇيلەستىرۋ كەڭەسىمەن ماقۇلدانعان. جالپى اۋداندا وڭiرلiك ءونiم 79,2 ملرد تەڭگە بولىپ, الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 11,7 ملرد تەڭگەگە ارتقان. ال نەگىزگى كاپيتالعا تارتىلعان ينۆەستيتسيا 19 217 300 مىڭ تەڭگەنى قۇراپ, 126%-عا ورىندالعان. ونىڭ ىشىندە قارجىلاندىرۋ كوزدەرى بويىنشا نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان جەكە ينۆەستيتسيالار 10 ملرد 957 ملن تەڭگە نەمەسە جالپى ينۆەستيتسيا كولەمىندەگى ۇلەسى 57% بولىپ وتىر.
قورىتا ايتساق, اۋداننىڭ ءوزىن ءوزى قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىندىگى بار.
تۇركىستان وبلىسى
