بىرقاتار قۇجات راتيفيكاتسيالاندى
القالى جيىننىڭ كۇن تارتىبىندە الدىمەن «سالىقتىق بازانى بۇركەمەلەۋگە جانە پايدانى سالىق سالۋ اياسىنان الىپ كەتۋگە قارسى ءىس-قيمىل جاساۋ ماقساتىندا سالىقتىق كەلىسىمدەرگە قاتىستى شارالاردى ورىنداۋ جونىندەگى كوپجاقتى كونۆەنتسيانى راتيفيكاتسيالاۋ» تۋرالى زاڭ جوباسى قارالىپ, ول ماقۇلداندى.
اتالعان قۇجاتتى دەپۋتاتتار نازارىنا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى – قارجى ءمينيسترى ءاليحان سمايىلوۆ ۇسىندى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل كونۆەنتسيا بارلىق ەكىجاقتى سالىقتىق كونۆەنتسيالارعا سالىق سالۋدان جالتارۋعا قارسى ءىس-قيمىلعا باعىتتالعان وزگەرىستەر ەنگىزەدى. بىرىنشىدەن, زاڭدى تۇلعالاردىڭ قوس رەزيدەنتتىك ماسەلەسىن شەشۋ ءتارتىبى انىقتالعان. ەكىنشىدەن, كىرىسپە ءماتىنى ەكى مەملەكەتتە دە, اتاپ ايتقاندا كىرىس كوزى بولاتىن مەملەكەتتە جانە كىرىس الۋشىنىڭ رەزيدەنتتىگى بولاتىن مەملەكەتتە كىرىستەردى سالىق سالۋدان بوساتۋ مۇمكىندىگىن بولدىرماۋ بولىگىندە تولىقتىرىلدى. ۇشىنشىدەن, ەگەر مامىلەنىڭ ماقساتى تەك وسىنداي جەڭىلدىكتەردى الۋ بولعان جاعدايدا جەڭىلدىكتەردى قولدانۋدى شەكتەيتىن ەرەجە كوزدەلگەن. تورتىنشىدەن, ديۆيدەندتەر بويىنشا كىرىس تۋىنداعانعا دەيىن ءبىر جىل ىشىندە جەڭىلدىكتەردى الۋ ءۇشىن بەلگىلەنگەن شارتتاردىڭ سايكەس بولۋ قاجەتتىلىگى تۋرالى تالاپ بەلگىلەندى.
قوسىمشا بايانداما جاساعان سەناتور عۇمار دۇيسەمباەۆ كونۆەنتسيا ەلدەرگە ۇلتتىق فيسكالدىق ساياساتتى جۇرگىزۋدە يكەمدى بولۋ ءۇشىن كەلىسىلگەن ەڭ از ستاندارتتاردى بەلگىلى ءبىر ەسكەرتپەلەرمەن قولدانۋ ارقىلى قازىرگى حالىقارالىق سالىقتىق كەلىسىمدەرگە BEPS باستاماسىنىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرىن ەنگىزۋدى كوزدەيتىنىن اتاپ ءوتتى.
جوعارعى پالاتانىڭ جالپى وتىرىسىندا سەناتورلار شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ ەكسترەميزمگە قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى كونۆەنتسياسىن دا راتيفيكاتسيالادى.
ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى نۇرعالي بىلىسبەكوۆ اتالعان كونۆەنتسياعا شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ باسشىلارى 2017 جىلعى 9 ماۋسىمدا نۇر-سۇلتان قالاسىندا قول قويعانىن, قۇجاتتىڭ ماقساتى شىۇ-عا مۇشە ەلدەردىڭ ەكسترەميزمگە قارسى ءىس-قيمىل سالاسىندا ءوزارا ارەكەتتەستىگىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
بۇدان كەيىن سەناتورلاردىڭ ساۋالىنا وراي نۇرعالي بىلىسبەكوۆ شىۇ ەلدەرى اۋماعىندا ىزدەۋ سالىنعان قازاقستاندىقتار تۋرالى ماعلۇمات بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى كەزدە ەكسترەميزم بويىنشا ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردە ءبىزدىڭ ەلدىڭ تاراپىنان ەشكىم ىزدەستىرىلىپ جاتقان جوق. بىراق سوڭعى بەس جىلدا شىۇ ەلدەرى اۋماعىندا قازاقستاننىڭ 30 ازاماتى ىزدەستىرىلىپ, ەلگە قايتارىلعان, قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعان. سونداي-اق سوڭعى بەس جىلدا 200-دەن اسا ادام قازاقستان اۋماعىندا ىزدەستىرىلىپ, ۇستالعان. كەيىننەن ولار شىۇ ەلدەرىنىڭ قۇزىرەتتى ورگاندارىنا تاپسىرىلدى.
بۇعان قوسا شىۇ اياسىندا لاڭكەستىك نەمەسە ەكسترەميستىك ارەكەتتەرگە قاتىستى ادامداردىڭ بىرىڭعاي تىزبەسى جۇرگىزىلەتىنى ءسوز بولدى. ونداي ادامداردىڭ جالپى سانى 7 مىڭنان اسادى ەكەن. ونىڭ ىشىندە 700-گە جۋىعى – قازاقستان ازاماتى. ولار – نەگىزىنەن قاقتىعىس ايماقتارىنا بارعاندار, ياعني تاياۋ شىعىسقا شىققاندار.
سونىمەن قاتار جيىندا تۇنشىقتىراتىن, ۋلى نەمەسە باسقا دا ۇقساس گازدار مەن باكتەريولوگيالىق قۇرالداردى سوعىستا قولدانۋعا تىيىم سالۋ تۋرالى حاتتاما دا راتيفيكاتسيالاندى.
وسى زاڭ جوباسىن تانىستىرعان ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆ قۇجاتتىڭ ماقساتى سوعىستا تۇنشىقتىراتىن, ۋلى نەمەسە باسقا دا ۇقساس گازداردى, كەز كەلگەن سول تەكتەس سۇيىقتىقتاردى, زاتتار مەن پروتسەستەردى, سونداي-اق سوعىس كەزىندە باكتەريولوگيالىق قۇرالداردى قولدانۋعا تىيىم سالۋدى بەكىتۋ ەكەنىن حابارلادى.
– قازاقستان 2007 جىلى باكتەريولوگيالىق جانە ۋىتتى قارۋدى ازىرلەۋگە, وندىرۋگە ءارى ولاردىڭ قورىن جيناقتاۋعا تىيىم سالۋ جانە ولاردى جويۋ تۋرالى كونۆەنتسيانى راتيفيكاتسيالاعان. ۋاكىلەتتى ورگان رەتىندە سول جىلى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى بولعان ەدى. وسى قابىلدانعان كونۆەنتسيانى تولىقتىراتىن جانە نىعايتۋشى ەلەمەنتتەر رەتىندە سانالاتىن جەنەۆا حاتتاماسى بولىپ وتىر. بۇل ەكى حالىقارالىق قۇجات ءبىر-بىرىمەن وتە تىعىز بايلانىستى. ۇسىنىلىپ وتىرعان جەنەۆا حاتتاماسى حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسىندە ماڭىزدى ءرول اتقارادى ءارى وسى سالاداعى قاجەتتى تەتىكتەردىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. اتالعان حاتتاما حح عاسىردىڭ باسىندا قابىلدانسا دا, بۇگىنگە دەيىن حيميالىق تۇنشىقتىراتىن, ۋلى باكتەريولوگيالىق قۇرالداردى قولدانۋعا تىيىم سالاتىن باستى زاڭدى قۇجاتتىڭ ءبىرى بولىپ تانىلدى. سوندىقتان مينيسترلىك جەنەۆا حاتتاماسىن راتيفيكاتسيالاۋ ماسەلەسىن نازارعا ۇسىنىپ وتىر. قازىرگى كەزدە 1925 جىلعى اتالعان حاتتاماعا قاتىسۋشى مەملەكەتتەر سانى 140-تان اسىپ كەتتى, – دەدى اسحات ايماعامبەتوۆ.
شەكارا ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋ بارىس-كەلىستى ارتتىرادى
سەنات وتىرىسىنىڭ سوڭىنا قاراي قۇزىرەتتى ورگانداردىڭ نازارىنا 14 دەپۋتاتتىق ساۋال جولداندى. دەپۋتاتتار ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى قارجىلاندىرۋ ماسەلەلەرىنە باسا نازار اۋداردى. ايتالىق, سەناتور نۇرجان نۇرسيپاتوۆ ءبىر توپ دەپۋتاتپەن بىرىگىپ, ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك شەكاراسىنداعى كوپتەگەن وتكىزۋ پۋنكتىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ ماسەلەسىن كوتەردى.
– كوپتەگەن وتكىزۋ پۋنكتىنىڭ ورناتىلىپ, جابدىقتالعانىنا 20 جىل بولعان. بۇگىندە ولاردىڭ ينفراقۇرىلىمى بەلگىلەنگەن تالاپتارعا سايكەس كەلمەيدى جانە ترانزيتتىك اعىننىڭ قارقىندىلىعىن ەسكەرمەيدى. جەكەلەگەن پۋنكتتەردىڭ وتكىزۋ قابىلەتى تومەن بولعاندىقتان, شەكارادان وتەتىن جولدا ادامدار مەن كولىك قۇرالدارىنىڭ كەپتەلىسىنە اكەلىپ سوعادى. بۇل ەلىمىزدىڭ كولىك-لوگيستيكالىق مۇمكىندىگىنىڭ دامۋىنا, حالىقارالىق جانە ايماقتىق ساۋدانىڭ كەڭەيۋىنە تەرىس اسەر ەتەدى, سونداي-اق تۋريستىك الەۋەتتى ىسكە اسىرۋعا كەدەرگى جاسايدى. ءارتۇرلى الاڭداردا, پرەزيدەنتتەردىڭ, شەكارالاس مەملەكەتتەردىڭ ۇكىمەتتەر باسشىلارىنىڭ ساپارلارى مەن رەسمي كەزدەسۋلەرىندە مەملەكەتتىك شەكاراداعى وتكىزۋ پۋنكتتەرىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋ بويىنشا كەشەندى شارالار قابىلداۋ تۋرالى بىرنەشە رەت ايتىلدى, – دەدى دەپۋتات.
سونىمەن قاتار بۇل باعىتتا ازداپ ىلگەرىلەۋشىلىك تە بار ەكەن. بىراق جالپى جاعداي كوڭىل كونشىتپەيدى. مەملەكەتتىك شەكارا ارقىلى وتەتىن 27 تەمىر جول وتكىزۋ پۋنكتىنىڭ تەك تورتەۋى عانا بەلگىلەنگەن تالاپتارعا سايكەس كەلەدى. رەسەيمەن شەكاراداعى 20 تەمىر جول وتكىزۋ پۋنكتىنىڭ ينفراقۇرىلىمى ءالى دە جوندەۋدى قاجەت ەتەدى.
دەپۋتاتتار اتالعان ماسەلە بويىنشا ۇكىمەت باسشىسى اسقار ماميننەن باقىلاۋ-وتكىزۋ پۋنكتتەرىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن قۇرۋدى, ۇستاۋ جانە دامىتۋ فۋنكتسيالارىن ءبىر مەملەكەتتىك ورگانعا جۇكتەۋدى, سونداي-اق ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ستراتەگياسىنىڭ قۇرامداس بولىگى رەتىندە مەملەكەتتىك جوسپارلاۋ جۇيەسىنىڭ قۇجاتتارىنا جاتاتىن مەملەكەتتىك شەكارا ساياساتىنىڭ تۇجىرىمداماسىن ازىرلەۋدى سۇرادى.
سەنات توراعاسى داريعا نازارباەۆا ءوز سوزىندە ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ ماسەلەلەرى بۇگىنگى تاڭدا حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ءوسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ تۇرعىسىندا اسا ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– كونەرگەن ينفراقۇرىلىم: سۋ, كوممۋنيكاتسيا, ەلەكتر جەلىلەرى, جولدار, كوپىرلەر – اسا ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى. ۇكىمەتكە ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ پروبلەمالارىن قاراۋدى ءارى ونى جۇمىستىڭ باستى ماسەلەسى ەتۋدى ۇسىنۋ قاجەت. ينفراقۇرىلىم نىساندارى جاعدايىنىڭ ناشارلىعىنا بايلانىستى ءبىز سۋدى, ەلەكتر قۋاتىن جانە باسقا دا رەسۋرستاردى جوعالتا باستادىق. وڭىرلەر اراسىنداعى بايلانىس ءالسىز دامۋدا. ويتكەنى ءتيىستى ينفراقۇرىلىم جەتىسپەيدى. دەپۋتاتتار وسى ماسەلەمەن تىعىز اينالىسۋ كەرەك دەپ ويلايمىن, – دەدى داريعا نازارباەۆا.
