جاڭا سىناقتىڭ جاۋاپكەرشىلىگى
مۇنى سايلانعان اكىمدەر دە, تۇرعىندار دا جاقسى تۇسىنەدى
ارشالى وبلىس ورتالىعى كوكشەتاۋدان 400 شاقىرىمداي الشاق جاتىر. بىراق, ونى شالعاي اۋدان دەپ ايتا المايسىز. ويتكەنى, اۋداننىڭ ورتالىق قونىسى استانادان الپىس-اق شاقىرىم جەردە ورنالاسقان. وسىنىڭ ءوزىنەن-اق وڭىرگە جۇكتەلگەن جاۋاپكەرشىلىك جۇگىن سالماقتاي بەرۋگە بولادى.
جاڭا سىناقتىڭ جاۋاپكەرشىلىگى
مۇنى سايلانعان اكىمدەر دە, تۇرعىندار دا جاقسى تۇسىنەدى
ارشالى وبلىس ورتالىعى كوكشەتاۋدان 400 شاقىرىمداي الشاق جاتىر. بىراق, ونى شالعاي اۋدان دەپ ايتا المايسىز. ويتكەنى, اۋداننىڭ ورتالىق قونىسى استانادان الپىس-اق شاقىرىم جەردە ورنالاسقان. وسىنىڭ ءوزىنەن-اق وڭىرگە جۇكتەلگەن جاۋاپكەرشىلىك جۇگىن سالماقتاي بەرۋگە بولادى.
ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن ۇلكەن ەكى جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. ءبىرىنشىسى – استانانىڭ اگلومەراتسيالىق ايماعىن قالىپتاستىرۋ. وسىعان وراي 2011-2013 جىلداردى قامتيتىن ارنايى باعدارلاما قابىلدانىپ, سەرىكتەس اۋىلدار مەن كەنتتەر سانى وسە تۇسۋدە. بۇل ەلدى مەكەندەر تۇرعىندارىنىڭ سانى سوڭعى جىلدارى 2,5 ەسەگە ءوستى. بىراق, ءالى دە استاناعا بارىپ-كەلىپ جۇمىس ىستەيتىندەر كوپ. ەكىنشى كۇردەلى مىندەت – استانانىڭ ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋىن جاساپ, داستارقان ءمازىرىن مولايتۋدا وبلىستىڭ بارلىق اۋداندارى بەلسەنىپ قىزمەت اتقارىپ جاتقانىمەن, جۇمىستىڭ نەگىزگى اۋقىمى ارشالىلىقتاردا ەكەنى بەلگىلى.
مۇنىڭ ءبارىن ايتىپ جاتقانىمىز, اۋىل اكىمدەرىنىڭ بۇرىن بولماعان سىناق-سايلاۋىنىڭ وراسان ماڭىزىن العا تارتۋ ەدى. سەبەبى, سايلاۋ الدىنداعى جينالىستاردا بۇگىنگىنىڭ تابىسى ەرتەڭگە ولشەم بولماي قالعانىن حالىقتىڭ ءوزى ايتىپ جاتىر. استارىندا «بولاشاق اكىم, سەن دە ويلان» دەگەن ءتۇيىن جاتقانىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. اۋداندا 12 اۋىلدىق, 1 پوسەلكەلىك وكرۋگ بار. وسى ون ءۇش ورىنعا 39 ۇمىتكەر ۇسىنىلىپ, تىركەلىپتى. اۋدان اكىمى قانات قاراۋىلوۆ العاشقى كەڭەستىك سيپاتتاعى تۇرعىندار جيىنىنا ءوزىنىڭ ورىنباسارلارى مەن مەكەمە باسشىلارىن الا بارعان. حاتتامالارعا كوز سالعانىمىزدا ءار باسقوسۋدا جەتى-سەگىز ادامنان ءسوز سويلەپ وتىرعانىن بايقادىق. مۇنداي بەلسەندىلىكتى اۋدان شەنەۋنىكتەرىنىڭ قاتىسۋىمەن بايلانىستىرعاننىڭ وزىندە, اۋىلدىڭ بولاشاق كوشباسشىلارى توڭىرەگىندەگى ماسەلە ەشكىمدى بەيجاي قالدىرمايتىنى بىردەن بايقالادى. اۋداندىق گازەتتەگى ءارىپتەستەرىمىز ۇمىتكەرلەردىڭ ۇگىت-ناسيحات ناۋقانىن قىزۋ ءارى ءمادەنيەتتى وتكىزگەنىن ايتىپ جاتىر. مۇنى ەرتەڭگى اكىمنىڭ بەت-بەينەسىن ايقىندايتىن كورسەتكىش رەتىندە قابىلداۋعا دا بولادى. ءسويتىپ, كوپتەن كۇتكەن سايلاۋدا, دەنساۋلىعىنا بايلانىستى ءوز ءوتىنىشىمەن كانديداتۋراسىن الىپ تاستاعان ءبىر كىسىدەن باسقاسىنىڭ ءبارى داۋىسقا ءتۇسىپ, باقتارىن سىنادى.
ءبىز اۋداندىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ءتورايىمى نينا ولەينيكپەن بىرگە, اۋداندىق اكىمدىك عيماراتىنداعى داۋىس بەرۋ زالىن ارالاپ شىقتىق. مۇندا ءۇش داۋىس بەرۋ كابيناسى جابدىقتالىپ, بيۋللەتەندەردى سالۋ جاشىگى كورنەكتى جەرگە قويىلىپتى. كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ, بايقاۋشىلار مەن ۇمىتكەرلەردىڭ سەنىمدى وكىلدەرىنە ارنالعان ۇستەلدەردە سايلاۋ زاڭناماسىنا قاتىستى اقپاراتتىق ماتەريالدار قويىلعان. مەملەكەتتىك رامىزدەر رۋح كوتەرەدى.
ساعات ءتىلى 10.00-ءدى سوققاندا اۋداندىق ءماسليحات حاتشىسى يۋري سەريكوۆ باستاعان 13 دەپۋتات ارنايى ورىندارعا جايعاسىپ, كوميسسيا مۇشەلەرى سايلاۋ قاعيداسىن تاعى ءبىر ەسكە سالدى. داۋىس بەرۋ باستالدى. ول جۇرت كۇتكەندەي تەز اياقتالا قويعان جوق. ءبىر ساعاتتان استام ۋاقىتقا سوزىلدى. وسىنىڭ وزىنەن حالىق قالاۋلىلارىنىڭ ماڭىزدى ناۋقانعا اسا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراعانىن, دۇرىس تاڭداۋ جاساۋدى مۇرات تۇتقانىن اڭعارۋعا بولادى. ونىڭ ناتيجەسى سايلاۋ قورىتىندىسىن داۋىس بەرۋشىلەر مەن ونىڭ وتكىزىلۋىن بايقاۋشىلاردىڭ دۋ قول شاپالاقتاۋىمەن قارسى العانىنان دا كورىنىپ تۇردى. سايلانعان 13 اكىمنىڭ التاۋى بۇرىنعى قىزمەتىن جالعاستىراتىن بولدى. اۋدان ورتالىعى ارشالى كەنتى مەن سارابا اۋىلدىق وكرۋگىنە بيبىگۇل مولدابەكوۆا مەن ماحاببات مۇراتوۆا جەتەكشىلىك ەتەتىن بولدى. جاڭا تۇرپاتتى اكىمدەردىڭ توعىزى «نۇر وتان» حدپ مۇشەسى.
– ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت وتكىزىلگەن سايلاۋدىڭ ماڭىزدىلىعى تولعاندىردى, – دەيدى ءبىزدىڭ قۇتتىقتاۋىمىزعا وراي ۆولگودون اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمدىگىنە قايتا سايلانعان جانات كۇسەلبەكوۆ. – كورشىلەس حاركوۆ سەلوسىندا تۋعانىممەن, بۇكىل سانالى عۇمىرىم ۆولگودوندا ءوتىپ كەلەدى. 1975 جىلدان باستاپ دەنە شىنىقتىرۋ مۇعالىمى, كەڭشا ر كاسىپوداق ۇيىمىنىڭ توراعاسى, پارتكوم حاتشىسى, ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى بولدىم, سوڭعى 11 جىلدا وسى وكرۋگ اكىمى قىزمەتىندەمىن. اۋداندىق ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ىقىلاسىن جەرگە تاستاماعانىنا ريزامىن. الدىمىزدا ۇلكەن مىندەتتەر تۇر. بىزدە بالاباقشا كەزەگىنە 130 بالا تىركەلگەن. باباتاي-ۆولگودون-قويگەلدى باعىتىنداعى جولدىڭ كۇردەلى جوندەلۋى كۇتىپ تۇر. وكرۋگىمىزدە 30-دان استام ۇلت وكىلى تۇرادى. ەلدىڭ ىنتىماعى مەن جاراستى تىرشىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ جولىندا قاجىر-قايرات جۇمسايتىن بولامىن.
اۋداندىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى, اۋداندىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى سەرىك جاقىپوۆ اقساقال اۋىل اكىمدىگىنە ۇمىتكەرلەردىڭ جۇرەككە جىلى باسەكەلەستىك ورتا قالىپتاستىرعانىن تىلگە تيەك ەتتى. مۇنىڭ ءوزى ەلگە تۇتقا بولار ازاماتتاردىڭ كوپ ەكەندىگىن, بولاشاعىمىزدىڭ سەنىمدى قولدا ەكەندىگىن كورسەتەدى. ال اۋدانىمىزدىڭ 50 ۇلتتى بىرىكتىرەتىن 28 مىڭعا جۋىق تۇرعىنى بۇگىنگى سايلاۋدان يگى ۇمىتتەر كۇتەتىنى انىق. قۇرىلعانىنا 85 جىل تولىپ وتىرعان اۋدانىمىز جاڭا تولقىن اكىمدەردىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتتەرى مەن تاباندىلىعى ارقاسىندا مەملەكەت باسشىسى قويىپ وتىرعان مىندەتتەر بيىگىنەن تانىلاتىنى انىق.
سايلاۋعا بايقاۋشى رەتىندە قاتىسقان «حابار» تەلەارناسى جانە وبلىستىق «ارقا اجارى» گازەتى مەن «قازاقستان» تەلەجۋرناليستەرى, ۇمىتكەرلەردىڭ سەنىمدى وكىلدەرى بۇگىنگى كۇننىڭ ماڭىزدى وقيعاسى تالاپ دارەجەسىندە وتكىزىلگەنىن, ەشقانداي زاڭ بۇزۋشىلىققا جول بەرىلمەگەنىن اتاپ كورسەتتى.
ءسوز سوڭىندا 8 تامىزداعى سايلاۋدا 40 ايەلدىڭ اكىم لاۋازىمىنا يە بولعانىن, 188 اكىمنىڭ ءوز ورىنتاعىنا قايتا سايلانعانىن, ونىڭ وتكىزىلۋىن 122 بايقاۋشى قاداعالاعانىن ايتا كەتۋدى ءجون كوردىك.
باقبەرگەن امالبەك,
«ەگەمەن قازاقستان».
اقمولا وبلىسى.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن
ەرمۇرات دوسىموۆ.
بەلسەندىلىكتى بيىكتەتەر سەنىم
بۇگىندە جۇرتشىلىق تاراپىنان زور قىزىعۋشىلىق پەن ىنتا-ىقىلاس تۋدىرعان جەرگىلىكتى باسقارۋ جۇيەسىندەگى سونى ۇردىستەگى شارا – اۋىل اكىمدەرىن سايلاۋ كەشە قاراعاندى وڭىرىندە دە ءوتتى. وبلىستىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مالىمەتى بويىنشا, 202 cەلولىق وكرۋگتەر مەن اۋداندىق باعىنىستاعى كەنتتەردەن ۇسىنىلىپ, تىركەلگەن 603 ۇمىتكەرگە تاڭداۋ جاسالدى. وسى جاۋاپتى مىندەت جۇگىن كوتەرۋگە ۇمتىلىس-نيەت تانىتۋشىلاردىڭ 1 ورىنعا بىرەۋدەن, ەكەۋدەن ەمەس , 3-تەن ءبىردەي بالامالى نەگىزدە سايلاۋعا ءتۇسۋى تارتىستى قىزدىردى. مۇنداي جاعدايعا تەمىرتاۋ قالاسى مەن بۇقار جىراۋ اۋدانىنداعى سايلاۋ بارىسىمەن تانىسقانىمىزدا كۋا بولعان ەدىك.
الدىمەن جول سايلاۋدى قاداعالاۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كوميسسيانىڭ توراعاسى ومىرزاق وزعانباەۆ باستاعان وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسى مۇشەلەرىمەن بىرگە تەمىرتاۋعا ءتۇستى. كەلگەن بەتىمىزدە قالالىق ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ داۋىس بەرۋىنە تىڭعىلىقتى دايىندىق بىردەن ءبىلىندى. ساياسي پارتيالاردىڭ, قوعامدىق, ۇيىمداردىڭ, ۇمىتكەرلەردىڭ سەنىمدى وكىلدەرى ءبىر جاعىنان, باقىلاۋشىلار ەكىنشى جاعىنان قاداعالاپ, زاڭعا ساي ءوتۋىن نازاردان تىس قالدىرمادى.
بايقالعانداي, جەرگىلىكتى حالىق قالاۋلىلارىنا وڭاي جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلمەپتى. شاھار ىرگەسىندەگى اقتاۋ كەنتى اكىمىنە كانديدات بولىپ تىركەلۋشى 3 ازامات ىشىنەن ەڭ لايىقتىسىنا تاڭداۋ جاساۋ 17 دەپۋتاتتىڭ قاي-قايسىسىن دا قاتتى ويلانتقانى سەزىلدى. ويتكەنى, 3-ءۋى دە ءبىلىمدى دەسە ءبىلىمدى, قابىلەتتى دەسە قابىلەتتى ۇمىتكەرلەر ەكەنى وزدەرىنە دە, تۇرعىندارعا دا كوپتەن بەلگىلى. كەنتتىڭ قازىرگى اكىمى سەردالى قوجاحمەت, ورىنباسارى ايدوس ورداباەۆ جانە تەمىرتاۋ قالاسى اكىمدىگىنىڭ تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق باعدارلامالار باقىلاۋ ءبولىمىنىڭ جەتەكشىسى ەرمەك دونەنباەۆتىڭ جالعىز عانا ءوندىرىس ورنى – تسەمەنت ءوندىرۋ زاۋىتى بار, ونىڭ ءوزىنىڭ جۇمىسى ونشالىقتى وڭعا باسپاي, كەنتتەگى جالپى جاعدايدى اۋىرلاتىپ تۇرۋىنا قاراماستان, قيىن بۋىندى باسقارۋعا تالاپ ەتۋلەرى سايلاۋ الدىنداعى كەزدەسۋلەردە جىلى قابىلدانىپ, قوشتالعان-دى.
مىنە, جينالعاندار كۇتكەن تولقىنىستى ءسات تۋدى. داۋىس بەرۋگە قاتىسقان 17 تاڭداۋشىنىڭ قالاۋى كىمگە باسىمدىراق بولعانى سايلاۋ بيۋللەتەندەرى مۇقيات سانالعان سوڭ قالالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ءتورايىمى ناتاليا شەۆچەنكو تاراپىنان ءمالىم ەتىلدى. ول ايدوس ورداباەۆ ەكەن. وعان 14-ءى تاڭداۋ جاساپتى.
– بىزگە لايىقتىنىڭ لايىقتىسىن قالاۋ وڭاي بولمادى. ارىپتەستەرىم سياقتى مەن دە ءبىراز تولعاندىم. داۋىس ساناۋ ناتيجەسى كورسەتكەندەي, ايدوس ورداباەۆ سەنىمدى اقتاي الاتىن جىگىت. كەنت جاعدايىن جەتىك بىلەدى, ورتامىزدا شىڭدالىپ كەلەدى, تۇرعىندار مۇددە-مۇقتاجىنا ءاردايىم ەلگەزەك, – دەدى ىلە تىلدەسۋگە تارتقان اتالعان كەنت كاسىپكەرى, تەمىرتاۋ قالالىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى سەرگەي گۋلكو.
بۇدان كەيىن بۇقار جىراۋ اۋدانىنا جول تارتتىق. وبلىستا سەل
