ەل باسىنا الاپات قاسىرەت اكەلگەن قان مايداندا ەرەن ەرلىك كورسەتكەن پانفيلوۆشىلار ديۆيزياسى سارىلا كۇتكەن ۇلى جەڭىسكە اۋقىمدى ۇلەس قوستى. ەلىمىزدەگى تۇڭعىش گۆارديا اتاعى بەرىلگەن داڭقتى ديۆيزيا ساربازدارىنىڭ ءجۇرىپ وتكەن جولى جەڭىس تاريحىنىڭ ايناسىنا اينالعانىن جاقسى بىلەمىز. ەسكە الۋ قوزعالىسىنىڭ كەستەسى بويىنشا ەستافەتا جولىن جالعاۋ ءۇشىن ۇلتتىق ۇلاننىڭ 37 اسكەري بولىمىنەن تۋ ۇستاۋشىلار توبى جاساقتالعان. تۇتاس ەل اۋماعىندا سالتانات قۇراتىن ەستافەتا بارىسىندا سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرلەرىمەن 68 كەزدەسۋ وتكىزۋ جوسپارلانىپتى.
– قازاقتا «وتكەندەرىن ەسكە الۋ وسكەندىكتىڭ بەلگىسى» دەيتىن ءسوز بار. اعا ۇرپاقتىڭ مايداندا توككەن قانى مەن انالارىمىزدىڭ تىلداعى توگىلگەن تەرىمەن كەلگەن جەڭىس كۇنىن ءبىز ەشقاشان ۇمىتۋعا ءتيىس ەمەسپىز. جەڭىس ءاربىر اۋلەتتىڭ تاريحىمەن استاسىپ جاتىر. كەلەر ۇرپاققا وسيەت ەتىپ ايتاتىن ۇلى كۇن. زامان وزگەرەدى, ءار ءداۋىردىڭ وزىندىك ءۇنى بولادى. بىراق وتكەن تاريح ەشقاشان وزگەرمەيدى. ويتكەنى بۇل حالىقتىڭ باسىپ وتكەن جولى. سوندىقتان ءبىز بۇل كۇندى جىل سايىن اتالارىمىزدى ەسكە الۋمەن وتكىزەمىز. پانفيلوۆشىلاردىڭ ارداقتى, قاسيەتتى تۋى قازاقستاننىڭ قانشاما ايماعىن ارالايدى. بۇل جاس ۇرپاقتىڭ ساناسىنا ساۋلە ءتۇسىرىپ, جۇرەگىن ءدىر ەتكىزبەۋى مۇمكىن ەمەس, – دەيدى باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ كەلىنى, جازۋشى زەينەپ احمەتوۆا.
راسىندا, ءبىز ۇلى جەڭىس دەپ اتايتىن قاسيەتتى كۇننىڭ تاساسىندا تالاي جاننىڭ كەرمەك تاعدىرى جاتىر. وتكەن كۇنگە ۇڭىلسەك, ەلىمىزدە قان مايدانعا بوزداعى اتتانباعان اۋلەت جوق. ايتۋلى شارا اياسىندا پانفيلوۆشىلار ديۆيزياسىنىڭ كوزى ءتىرى جاۋىنگەرى قايىرلى جوڭقاباەۆتىڭ ءۇيىنىڭ اۋلاسىندا سالتاناتتى شەرۋ ۇيىمداستىرىلدى. ارداگەردى ۇلتتىق ۇلان باس قولباسشىسىنىڭ ورىنباسارى, گەنەرال-مايور مۇحامەتقالي ساتوۆ باستاعان ۇلاندىقتار جەڭىس مەرەكەسىمەن قۇتتىقتادى.
قايىرلى جوڭقاباەۆ 1921 جىلى 10 قىركۇيەكتە شىعىس قازاقستان وبلىسى, سامار اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەن. ەڭبەك جولىن 1940 جىلى شىعىس قازاقستان وبلىسى قۇلجا ورتا مەكتەبىندە مۇعالىم بولىپ باستاعان ول, سوعىس باستالعان جىلى پانفيلوۆشىلار ديۆيزياسىنىڭ 23-ءشى گۆارديالىق پولكىنە قىزىل اسكەر جاۋىنگەرى رەتىندە قابىلدانعان. ارداگەر سوعىسقا باستان- اياق قاتىسىپ, مايدان دالاسىندا كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى مالىك عابدۋللينمەن ءبىر ساپتا شايقاسىپتى. 1943 جىلى اقپاندا رجەۆتەگى قاندى قاقتىعىستا اۋىر جارالانعان جاۋىنگەر جەڭىستى درەزدەندە قارسى الىپتى.
«بەيبىتشىلىك پەن بەرەكەنىڭ قادىرىن بىلىڭدەر. ودان اسقان باقىت جوق. ۇلكەنگە قۇرمەت, كىشىگە ىزەت كورسەتۋ قانىمىزدان كەلە جاتقان قاسيەت. ەڭ باستىسى, وسى قاسيەتتى جوعالتىپ الماڭدار. تاۋەلسىزدىگىمىز ماڭگىلىك, ەل ىرگەسى بەرىك بولسىن. كەلەشەك ۇرپاعىمنىڭ الدىنان ەندى ەشقانداي كەدەرگى كەزدەسپەسىن. تەك قانا مامىراجاي بەيبىت زامان بولىپ, سوعىس ءورتى تۇتانباسىن. ادامدى ادام قىلاتىن, ادامگەرشىلىك پەن ادال ەڭبەك قانا» – دەيدى كوپتى كورگەن سوعىس ارداگەرى قايىرلى جوڭقاباەۆ.
الماتى
