07 تامىز, 2013

تۇلعاعا تاعزىم

430 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

اقسۋ قالاسىنا قاراستى قۇركول اۋىلىندا ءانشى, اقىن, حالىق كومپوزيتورى, پالۋان ءيمانجۇسىپ قۇتپان ۇلىنىڭ 150 جىلدىعى اتالىپ ءوتتى.

اقسۋ قالاسىنا قاراستى قۇركول اۋىلىندا ءانشى, اقىن, حالىق كومپوزيتورى, پالۋان ءيمانجۇسىپ قۇتپان ۇلىنىڭ 150 جىلدىعى اتالىپ ءوتتى.

سالتانات قالاداعى اقىن اتىنداعى سپورت سارايىنىڭ الدىنا قويىلعان ايتۋلى تۇلعانىڭ ءبيۋستىن اشۋمەن باستالدى. ءمۇسىندى وبلىس اكىمى ەرلان ارىن مەن اقىننىڭ نەمەرەسى فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور راۋشان كوشەنوۆا اشتى. وسى ارادا وبلىس ورتالىعىنداعى جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ اتىنداعى قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترىنىڭ ارتىستەرى ءيمانجۇسىپتىڭ ومىرىنەن ساحنالىق كورىنىستەر ۇسىندى. جاس كەزىنەن-اق جىرعا, شەشەندىك سوزگە قۇمار بولىپ, سال, سەرىلەر ءداستۇرىن ۇستاپ, ساياتشىلىق قۇرىپ, پالۋان اتانعان ءيمانجۇسىپ – جاياۋ مۇسا, ءمادي سياقتى ادىلەت, تەڭدىكتى جىرلاعان كۇرەسكەر ءانشى.

ءيمانجۇسىپ قۇتپان ۇلى 1863 جىلى ار­قا وڭىرىندە دۇنيەگە كەلگەن ەكەن. 53 جاسى­نا دەيىن سارىارقا, كەيىن سىر ءوڭى­رىن­دە ءومىر سۇرگەن. 1930 جىلى تارازداعى مو­يىن­­قۇم كوتەرىلىسىن باس­تادى دەگەن جەلەۋمەن تۇت­قىندالادى. 1931 جىلى جالعان جالامەن اتىلعان.

– ءبىز يمانجۇسىپتەي تاريحي تۇلعالاردىڭ ءومىرىن زەرتتەپ, زەردەلەۋ ارقىلى قازاق تاريحىنىڭ تاعى ءبىر قاتپارىنا كوز جۇگىرتە الامىز. مۇراسى بۇكىل قازاققا قاجەت, قۇندى. تاريحتى ءبىلۋىمىز كەرەك, سىيلاۋىمىز قاجەت جانە ۇرپاققا ناسيحاتتاۋعا ءتيىسپىز, – دەدى وبلىس اكىمى ەرلان ارىن ءوز سوزىندە.

جيىنعا قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى عالىم جايلىباي, رەسپۋبليكالىق «قازاق ادەبيەتى» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى جۇماباي شاشتاي ۇلى, قىزىلوردا وبلىسىنداعى «ميراس» قورىنىڭ توراعاسى مۇحيت سمايىلوۆ, قاراعاندى وبلىسىنان كەلگەن ءيمانجۇسىپ قۇتپان ۇلىنىڭ تۋىسى قامبار سەيىتقامالوۆ, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى «قاجىمۇقان» قورىنىڭ ديرەكتورى نۇرلان قاجىمۇقانوۆ قاتىستى. اقىننىڭ ۇرپاعى راۋشان قوشەنوۆانىڭ ايتۋىنشا, جالپى, قۇتپانوۆتاردىڭ اۋلەتى ەل, ۇلت ءۇشىن كۇرەسكەن جاندار. ءيمانجۇسىپتىڭ 20-عا جۋىق ءانى بار ەكەن. مۇحتار اۋەزوۆ 1936 جىلى ءوزىنىڭ ءبىر ەڭبەگىندە «ەرەيمەنتاۋ» ءانى تۋرالى ايتقان. ەندىگى كەزەكتە ونىڭ بارلىق اندەرىن زەرتتەپ, تاراتۋىمىز كەرەك. ال, اقىن قاسىمحان بەگمان «اقىن اعاعا سىر» دەگەن ولەڭىندە «سارىارقاعا سىيماي ءبىر وتكەن يمانجۇسىپتەي قايراتتىم...» دەپ جىرلايدى.

وتكەن تاريحقا تاعزىم ەتۋ – ۇرپاق پارىزى. اۋىل ماڭىنا كيىز ۇيلەر تىگىلدى. ۇلتتىق سپورت ءتۇر­لەرىنەن جارىستار وتكىزىلدى. اۋىلداعى مادە­نيەت ۇيىندە ەكى كۇن بويى ايتىس ءوتىپ, اۋىلدىقتار ريزا بولىپ قالدى. ايتىسكەر اقىن امانجول التاەۆ:

سارىارقا, اتامەكەن قۇبا بەلسىڭ,

سىرىمدى ۇلى الاش ۇعا بەرسىن,

وسىنداي اسىل مەكەن كەرەكۋدە

يمەكەڭدەي الىپتار تۋا بەرسىن, – دەپ تىلەك ايتتى.

فاريدا بىقاي,

«ەگەمەن قازاقستان».

پاۆلودار وبلىسى.

سوڭعى جاڭالىقتار