ايماقتار • 30 قاڭتار, 2020

بەيبىت كۇندەگى قازاعا كىم كىنالى؟

1874 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

بۇگىنگى كۇنى ادام ءولىمى مەن قازاسىنىڭ ەڭ جوعارى كورسەتكىشى جاندى قيناعان اۋىر دەرتتەر مەن اۋرۋلاردان ەمەس, جول-كولىك وقيعاسى سالدارىنان تىركەلىپ وتىرعانى وكىندىرمەي قويمايدى. بۇعان كىم كىنالى؟ راس, تابيعاتتا توسىن مىنەز بولىپ تۇرادى. ونىڭ قارى مەن بورانى, مۇزداعى مەن كوكتايعاعى ءبىر-بىرىمەن الماسىپ كەلىپ جاتاتىنى دا تابيعي جايت. مۇنداي كەزدەردە اۆتوكولىكپەن جولعا شىعۋ اسا قاۋىپتى ەكەنىنە ەشكىم تالاس تۋعىزا المايدى.

بەيبىت كۇندەگى قازاعا كىم كىنالى؟

مۇنداي كەزدەردە جول-اكىم­­­شىلىك پوليتسياسى باس­تى ما­­گيس­ترال­دىق تراس­سا­لار­دى جا­بۋ جو­نىندە شەشىم شىعا­رۋى قۇپ­تاۋعا تۇرارلىق ءىس. وسى ارقى­لى بولۋى مۇمكىن جول-كو­لىك وقي­عالارىنىڭ الدىن الۋعا بولاتىنى انىق. سو­لاي دەي تۇرساق تا, جەر قارا, كۇن جىلى كەزدىڭ وزىندە جول ۇس­تىندەگى قوزعالىس قۇ­رال­­دا­رى ءبىر-بىرىمەن قاق­تى­عى­سىپ-سوق­تى­عى­سىپ, ءتۇيىسىپ جاتادى.

ونىڭ بىرنەشە سەبەبى بار. بى­رىن­­شى­دەن, جۇرگىزۋشىلەردىڭ تر­اس­­سادا اۆتو­كو­لىك­تى بەلگى­لەن­گەن جىلدامدىق شەگىنەن ال­دە­­قاي­دا اسىرىپ ايداسا, ەكىن­شى­دەن, ولاردىڭ اۆتوكولىك جو­لا­عىنىڭ قارسى جاق بەتىنە شى­عىپ كەتۋى دە قايعىلى جاع­داي­لارعا اكەلىپ سوقتىرىپ ءجۇر. سون­داي-اق كولىكتى ماس كۇ­يىندە جۇر­گىزۋ كورىنىستەرى دە جول-كولىك وقي­عالارى سانىنىڭ ارتۋىنا ءوز اسەرىن تيگىزىپ كەلە­دى. سونداي-اق قالالار مەن ءىرى ەلدى مەكەندەردە بالا­لار­دىڭ قاتىسۋىمەن جانە جاياۋ جۇرگىنشىلەردىڭ اعى­زىپ كەلە جاتقان كولىكتى كورە تۇرا رۇق­سات ەتىلمەگەن ارالىقتان جول­د­ى كەسىپ وتۋگە ۇمتىلۋى دا قاي­عى­لى ستاتيستيكانىڭ سانىن كو­بەي­تە تۇسۋدە.

2019 جىلى اقتوبە وبلى­سىن­دا جوعارىدا اتاپ كورسە­تىل­گەن جاع­دايات­تار­عا بايلانىس­تى 130 مىڭعا جۋىق جول ءجۇرۋ ەرە­­جەسىن بۇزۋ كورىنىستەرى ورىن العان ەكەن. ونىڭ وسىنداي استرو­نو­ميا­لىق دەڭگەيگە جەتۋىنە بۇعان دەيىن اۆ­توموبيل جۇرگىزۋ قۇقىنان         اي­ى­رىل­­­عان, سوعان قاراماستان ماس كۇيىندە كو­لىككە قايتا وتىر­عان­داردىڭ قوسقان ۇلەسى دە بار.

سونىمەن بىرگە اۋدان­ارا­­لىق جانە وبلىس­ارا­لىق باعىت­تار­عا جۇرەتىن جە­كە­­­لەگەن تاكسي جانە اۆتوبۋس يەلە­رىنىڭ بۇكىل جول بو­­يىنا ۇيالى تەلەفون ار­قى­لى باسقا بىرەۋلەرمەن وتە ءجيى, ءارى ۇزاق سوي­لەسۋى دە كەز­دەي­سوق جاع­دايلارعا اكە­لىپ سوق­تىرادى. ولار كولىكتەر ەرسىلى-قارسىلى اعىل­عان تراسسا ۇستىندە كەلە جاتىپ وزدەرىنە كليە­نت ىزدەيدى. ولار­دىڭ مۇن­داي سالعىرتتىعى مەن وزىم­­شىلدىگىنىڭ كەسىرى سالون ىشىن­دە­گى جولا­ۋشىلارعا تيگەننەن ارتىق قانداي وكى­نى­شى بار دەر­سىز.

اقتوبە وبلىستىق پوليتسيا دەپار­تا­مەنتىنىڭ باستىعى اتىعاي ارىس­تا­نوۆتىڭ ايتۋىن­­شا, بىلتىر وبلىس اۋما­­­عىن­داعى جولداردا 870 جول-كولىك وقي­عاسى تىر­كەلگەن. سونىڭ سالدارىنان 110 ادام قازا تاۋىپ, 1173 ادام اۋىر جانە ورتاشا دەڭگەيدە جارا­قات الىپتى. ءوڭىردىڭ باس پولي­تسەيىنىڭ وي-تۇجىرىمىنا سايساق, بەيبىت كۇندە بۇل وتە جوعارى كورسەتكىش بولىپ تابى­لا­دى.

تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى ون­جىل­­­دى­عى تۇسىندا بىرقاتار وب­­لىس­ارالىق اۆ­تو­جول­دىڭ بەل­گىلەنگەن ستاندارت­تار مەن نور­­ماتيۆتەرگە سايكەس سالىن­با­­عانى دا بۇ­گىن­گى كوتە­رىل­گەن ما­سەلەنى كۇر­دەلەن­دى­رە تۇسۋدە. ەڭ ال­دىمەن اتال­عان جول­دار­دىڭ ەنىنىڭ وتە قىسقا بولۋى جول-كو­لىك وقيعاسىنىڭ تىيىلماۋىنا سەبەپشى بولىپ وتىر. ونىڭ باستى ءبىر مىسالى ورال – اتىراۋ تراسساسى دەسەك قاتەلەسە قويماسپىز. مۇندا ەكى جۇك كولىگى بىرىمەن-ءبىرى بەتپە-بەت كەلە قالعاندا ارەڭ سى­يى­پ, سىعىلىسىپ وتەتىنى بەلگىلى.

اتالعان اۆتوتراسسا ورال – اتى­راۋ دەپ اتالعانىمەن بۇل جول ارقى­لى اقتو­بەلىكتەر جانە باتىس قازاق­ستان وبلى­سىنىڭ وڭتۇستىك وڭىردە ورنا­لاس­قان اقجايىق, كاز­تالوۆ, جاڭا­قا­لا, جانىبەك جانە بوكەي ورداسى اۋداندارىنىڭ تۇر­عىن­دارى دا جۇرەدى. اتاپ وتەرلىك جايت, اقتوبەلىكتەر اتى­راۋ­عا ورال قالاسى ارقىلى قا­تى­ناي­دى. ويت­كەنى اقتوبە مەن اتىراۋدىڭ اراسىندا اۆتومو­بيل جولى جوق. ونىڭ قۇرى­لىسى تەك وتكەن جىلى عانا باس­تالدى.

سونداي-اق رەسەيدىڭ سا­ما­را مەن ساراتوۆ جانە ور­ىن­­بور قا­لالارىنان ەل ارا­سىن­دا اتى­راۋ قالاسىنا ىس­كەر­­لىك قارىم-قا­تىناستار تۇر­عى­سى­نان ساپار شەگۋشىلەر دە از ەمەس. بۇل تراس­سانىڭ بويىندا بۇر­مالار مەن بۇ­رىلىستار وتە كوپ. ساقتىقتىڭ قاجەتتىلىگى دە وسىندا.

ۇزىن ءسوزدىڭ قىسقاسى, بۇ­گىن­گى كۇنى ورال – اتىراۋ تراسساسىن قايتا جاڭ­­عىرتىپ, وعان كۇردەلى جوندەۋ قا­جەت­تىلىگى تۋىن­داپ وتىر. وعان جۇم­سا­لا­­تىن قاراجات كوزدەرى الەۋ­مەت­تىك تۇر­عىدان بولماسا دا, ستراتەگيالىق تۇرعى­دان ءوزىن ءوزى اقتاي الارى انىق. «ساق­­تان­­ساڭ – ساقتايدى» دەمەي مە دانا حالقىمىز. وسى حالىقتىق قاعي­دا ۇدايى نازاردا بولسا, بەيبىت كۇندە قازا تاپقاندار مەن جاراقات ال­عانداردىڭ قاتارى ازايا تۇسەتىنى ءسوزسىز.

 

اقتوبە

 

سوڭعى جاڭالىقتار