قوعام • 30 قاڭتار, 2020

بالالار نەگە بەتىمەن كەتەدى؟

520 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

الماتى وبلىسىندا مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ ەسكەرتۋسىز ۇيدەن كەتىپ قالۋ وقيعاسى جيىلەپ كەتتى. وكىنىشتىسى, وقۋ جىلىنىڭ وسى توقسانىندا عانا ايماقتىڭ ءتارتىپ ساقشىلارى مەن ەرىكتىلەرى جاسوسپىرىمدەردىڭ ءىز-ءتۇزسىز جوعالۋىنا قاتىستى بىرنەشە رەت دابىل قاعىپ, ىزدەۋ جۇمىسىن جۇرگىزدى.

بالالار نەگە بەتىمەن كەتەدى؟

ماسەلەن, وتكەن جىلدىڭ سو­ڭىندا ەڭبەكشىقازاق اۋدانى­نىڭ پوليتسياسى 16 جاستاعى وقۋشى قىزدى تاباندارىنان تاۋ­سى­لىپ ىزدەپ, 4 كۇن ابىگەرگە تۇس­كەن بولاتىن. ىزدەۋ جۇ­­مى­سىنا ال­­ماتى قالاسىنىڭ ءتار­تىپ ساق­شىلارى مەن ەرىكتىلەر تارتىلىپ, گۇلجان ەسىمدى قىز بالا قالا ور­تا­لىعىنداعى اربات دەما­لىس اۋماعىنان تابىلعان ەدى. وقۋشى قىز ۇيدەن كەتىپ قالۋ سەبەبىن تۇسىن­دىرە الماعان. جالپى, وسى ەڭ­بەكشىقازاق اۋدانىندا ادام جوعالۋ دەرەگى ءجيى تىركەلىپ وتىر. بىلتىر 30 ادامعا ىزدەۋ جاريالانسا, ونىڭ ۇشەۋى – كامەلەتكە تولماعان بالا.

ال قاڭتار ايىنىڭ ون ەكىسىندە قاراتال اۋدانىنىڭ ءتارتىپ ساق­شىلارىنا ەكى بالانىڭ ءىز-ءتۇزسىز جو­عالعانى تۋرالى دابىل تۇسكەن. ورتاتوبە اۋىلىندا تۇراتىن لۋ­نين­دەر وتباسىنىڭ 2004 جىلعى ەلي­زاۆەتا جانە 2006 جىلى تۋعان ۆيتالي ەسىمدى ۇل-قىزى ۇيدەن شىعىپ كەتكەننەن ورالماپتى. پو­ليتسيا كۇنى بويى اينالانى شولىپ, وقۋشىلار بارۋى مۇمكىن باعىت­­تاردىڭ ءبارىن تەكسەرگەن. قۋا­نىشقا قاراي, اعايىندىلار باس­قا اۋىلداعى تۋىسقاندارىنىڭ ۇيىنە بارا جاتقان جولدا اداسىپ, كەرى قايتقان ەكەن. پوليتسيا ولاردى اتا-اناسىنىڭ قو­لىنا تاپسىردى.

ءتىپتى, جاقىندا ەسكەلدى اۋدانىنا قاراستى نۇرمولدا ال­دا­بەرگەنوۆ اۋىلىنداعى ورتا مەك­تەپتىڭ 8 جانە 6-سىنىبىندا وقيتىن ەكى قىز جوعالىپ, ءبىر تاۋ­لىكتەن كەيىن ال­­ماتى قالا­سىن­داعى «سايران» اۆ­تو­بەكەتىنىڭ ماڭىن­داعى پاتەر­دەن تابىلدى. ەكى جاس قىز ۇيدەن كە­تىپ قالۋ ارە­كەتىن «قالا ارالاپ قايتپاق» بول­عاندارىمەن ءتۇسىن­دىرىپتى. ولار­دىڭ قالتاسىندا 17 مىڭ تەڭگە اقشا بولعان. پوليتسيا ەرە­­سەك­­تەردىڭ قاراۋىنسىز جۇر­گەن جاس­­وسپىرىمدەردىڭ الماتىعا دەيىن قان­داي كولىكپەن بارعان­دارىن جانە كامەلەتتىك جاسقا تولما­عاندارعا پاتەردى كىمنىڭ جال­عا بەر­گەنىن انىق­تاپ, جاۋاپقا تارت­پاق.

جالپى, بالانىڭ بەتىمەن كە­تۋىنە بىرجاقتى قاراۋعا بولماي­دى. بىراق بولعان وقيعادان كەيىن ءتارتىپ ساق­شى­لارى جاۋاپ­كەر­شى­لىكتى كوپ جاعدايدا اتا-انادان سۇ­رايدى ەكەن. مەكتەپ اكىمشىلىگى دە وقۋشىنىڭ ءومى­رى مەن دەنساۋ­لى­عىنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە قا­تىستى ءوز مىندەتىن تەك عيمارات اۋما­عى­نان شىققانعا دەيىن عانا اتقا­رىپ وتىر. دەمەك, كىنانىڭ ءبىر ۇشى وتباسىن­دا جاتقانى انىق. تاجى­ري­بەلى ۇستاز, تالدىقورعان قالاسىنداعى №16 مەكتەپتىڭ قا­زاق ءتىلى مەن ادە­بيەتى ءپانىنىڭ وقى­تۋشىسى گاۋحار ومار­بەك­قىزى دا وسىنداي وي ايتادى.

– تاربيە ماسەلەسىنە اتا-انا دا, مۇعالىم دە, ءتىپتى وقۋشىنىڭ ءوزى دە جاۋاپتى. بىراق بالا تاربيەسىن قازىر تولىق مۇعالىمنىڭ موينى­نا ارتىپ تاستاعان سياقتى. اتا-­انا «تاڭنان كەشكە دەيىن جۇمىستامىز» دەپ سىلتاۋراتادى. ال مۇعالىمدەر كۇنىنە 150-200 بالاعا ساباق بەرەدى. سول 150 بالانىڭ ارقايسىسىنىڭ مىنە­زىمەن اينالىسۋى كەرەك. كەي­دە ءبىزدىڭ دە قاتتى كەتەتىن كەز­دەرىمىز بولا­دى. بىراق سول ء«تايت» دەگەندى بالا ۇيىنە ايتىپ بارادى. «ول سەنىڭ ۇستا­زىڭ. مۇعالىمنىڭ ايتقانى – زاڭ. بالكىم, سەنىڭ ارەكەتىڭ دۇرىس بول­ماعان­نان كەيىن ەسكەرتۋ جاسا­عان شىعار» دەپ, سەبەپ-سالدارىنا كوزىن جەتكىزىپ, تىيىم ايت­قاننىڭ ورنىنا, بالاسىنىڭ ءسوزىن سويلەيتىن اتا-انا كوپ. وتبا­سىندا, داستارقان باسىندا وتىرعاندا بالاسىمەن سويلەسىپ, جاڭاعىداي سوزدەردى ايتىپ وتىرسا كەلەڭسىز جاعدايلار بولماس ەدى, – دەيدى گاۋحار وماربەكقىزى.

ايتپاقشى, ايماقتا بالالار ارا­سىنداعى قۇقىقبۇزۋشىلىق تا كو­بەيىپ تۇر. مۇنىڭ ءبىر سەبە­­بىن قۇزىرلى ورگاندار مەك­تەپ ينسپەكتورلارىنىڭ جەتىس­پەۋشىلىگىنەن ىزدەيدى. قا­زىر اي­ماقتاعى 760 ءبىلىم بەرۋ مەكە­مەسىندە بار بولعانى 182 پوليتسيا ۋاكىلى جۇمىس ىستەيدى ەكەن. ال بىلتىر وبلىستا جاسوس­پىرىمدەر اراسىنداعى قىلمىس 4,3 پايىزعا ءوسىپتى. ياعني قۇقىق­بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ ماق­ساتىندا جۇرگىزىلگەن جەدەل ءىس-شارالارعا قاراماستان جاعداي كۇردەلى كۇيىندە قالىپ وتىر. پوليتسيا وتكەن مەرزىم ىشىندە 4 رەت ء«جاسوسپىرىم» شاراسىن, 3 مارتە «تۇنگى قالاداعى بالالار» اكتسياسىن وتكىزىپتى. ول بويىنشا كامەلەتكە تولماعان بالاسىن قاراۋسىز جىبەرگەن 4 مىڭ­عا جۋىق اتا-اناعا اكىمشىلىك ايىپپۇل سالىنىپ, 66 ويىن-ساۋىق ورتالىعىنىڭ يەسى جاۋاپ­كەرشىلىككە تارتىلعان ەكەن.

 

الماتى وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار