جىل سايىن مامىر ايىنداعى «سوڭعى قوڭىراۋ» سالتاناتى قارساڭىندا مەكتەپ ءبىتىرىپ, شارتاراپقا تاراپ كەتكەن تۇلەكتەر اراعا ون, جيىرما, وتىز جىل سالىپ ءوز ۇيالارىنا ساعىنىشپەن ورالىپ جاتادى. مەكتەبىن ارالاپ, ۇستازدارىمەن جۇزدەسىپ ماۋقىن باسادى, سىنىپتاستار ءبىر-ءبىرىن كورىپ, وتباسىلارىمەن تانىسىپ مارە-سارە بولادى. ومىردەن وتكەن ۇستازدار مەن سىنىپتاستار رۋحىنا قۇران اياتتارىن باعىشتاپ, ساداقا تاراتادى. مۇنداي «ون جىلدىق, جيىرما جىلدىق» دەپ اتالاتىن باسقوسۋ مەرەكەلەرى قازىر بارلىق مەكتەپتەردە داستۇرگە اينالعان.
مۇنىڭ ءبارى دۇرىس تا بولار, بىراق... ايتپاعىمىز – وسىنداي باسقوسۋلار نە بەرەدى؟ سول كەزدەسۋلەرگە قاتىناسۋشىلارعا, بولماسا كەيىنگى جاستارعا پايداسى قانداي؟ وسىنداي ساۋالدارعا جاۋاپ تابا الماي كۇمىلجيتىنىمىز راس. ويتكەنى, مۇنداي كەزدەسۋلەر كوپ جاعدايدا اسىن ءىشىپ, اياق بوساتۋدان ءارى اسپايدى. ءبىر جىلدا اۋىلدىق جەردەگى ءبىر مەكتەپتى شامامەن 50-60 تۇلەك ءبىتىردى دەگەندە, ارقايسىسى 50 مىڭ تەڭگەدەن شىعاردى دەگەننىڭ وزىندە 2 500 000 – 3 000 000 تەڭگە قاراجات جينالادى. اقشا كوبىنە مەيرامحاناعا, «پوحود» دەپ اتالاتىن جۇرىسكە كەتەدى, ساعىنىسقان دوستاردىڭ كەيىن جىر قىلىپ ايتىپ جۇرۋىنە تۇراتىن «ءجۇزىپ ىشۋگە» جۇمسالادى جانە سونىمەن اياقتالادى. كەشە عانا اڭساپ تابىسقان سىنىپتاستار سوڭىندا كىمنىڭ قايدا «باسى اۋىرىپ» جاتقانىن بىلمەگەن كۇيىندە بەت-بەتىنە تاراپ-تاراپ كەتەدى. قۇددى مەكتەپ بىتىرۋشىلەردىڭ مەرەيتويلىق جۇزدەسۋىنىڭ ءمانى دە, ءسانى دە ءار بۇتانىڭ تۇبىندە شۇمەگىن جەل ۇرلەپ ۋىلدەي شاشىلعان بوس بوتەلكەلەرمەن ولشەنەتىندەي. اششى سۋعا قور بولعان قايران قاراجات دەيسىڭ وسىندايدا, ونىڭ ورنىنا اۋىل ءۇشىن, اۋىلدىڭ قاراكوز جاسوسپىرىمدەرى ءۇشىن يگىلىكتى ءىس تىندىرسا عوي! كەشەگى توقىراۋ جىلدارىندا شاڭىراعى ءبىراز شايقالىپ, ىرگەسىن جەل ۇڭگىگەن اۋىلداردىڭ سول قالپىنان ەڭسە كوتەرە الماي قالعاندارى بار, وندا كەتەۋى كەتىپ تۇرعان دۇنيەلەر دە شاش-ەتەكتەن. كەشە عانا ءوزىنىڭ بەسىگىنەن شىققان بالاسى ازامات بوپ ورالعان سوڭ اراق ءىشىپ, كوڭىل كوتەرىپ قانا قويماي, اۋىل-اناسىنا جاردەم قولىن سوزسا دەيسىڭ.
مەرەيتويعا قاتار كەلگەن 10, 20, 30, ءتىپتى ودان دا ارعى جىلداردىڭ تۇلەكتەرى كۇش بىرىكتىرسە, كۇشى جەتپەسە جارتىلاي جۇمىستى كەلەسى جىلعى تۇلەكتەرگە تابىستاسا, اۋىلدا ءبىراز شارۋانىڭ باسى قارايار ەدى. تۇلەكتەر ءبارىن تىندىرىپ تاستاماعانىمەن, اۋىلدى كوركەيتۋگە, جارىقتاندىرۋعا, جاستار ءۇشىن سپورتتىق شاعىن كەشەندەر مەن الاڭدار سالىنۋعا, تاعى دا باسقا يگى ىستەرگە قوزعاۋ سالسا قانداي عانيبەت؟! ساعىنىشتى كەزدەسۋ اياسىنداعى كوڭىل كوتەرۋ, قىدىرىس, سەرۋەندەرمەن, وزگە دە ءماندى, ماڭىزدى شارالارمەن بىرگە ەلگە پايداسى تيەتىن يىگىلىكتى ءىس اتقارىلسا, اۋىلداستار ءۇشىن, ولاردىڭ بولاشاق ۇرپاقتارى – وزدەرىمىزدىڭ باۋىرلارىمىز ءۇشىن زور ساۋاپتى ءىس بولار ەدى.
گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
ماڭعىستاۋ وبلىسى.
