قازاقستان • 27 قاڭتار، 2020

جاڭا تەحنولوگيالار جەر سىلكىنىسىن ەسكەرتە الا ما؟

204 رەتكورسەتىلدى

جاقىندا تۇركيادا 6،8 بالل جەر سىلكىنىسى بولىپ، كوپتەگەن ادام قازا تاپتى. قايتىس بولعاندار سانى كۇندەپ ارتۋدا. ودان قالدى 1-2 اپتا بولدى «الماتىدا جەر سىلكىنەدى ەكەن» دەگەن الىپقاشپا اڭگىمەلەر حالىقتى قاتتى دۇرلىكتىرمەسە دە، ءبارىمىزدىڭ قۇلاعىمىزعا جاعىمسىز ءتيىپ تۇر. وسىدان كەيىن جەر سىلكىنىسى دەگەن تابيعات اپاتىن ەسكەرتەتىن ءادىستىڭ قالايشا جوق بولعانى دەپ وزىمىزشە ىزدەنىپ كوردىك.

ال، ەندى وسىنداي تەحنيكا مەن تەحنولوگيا قارىشتاپ دامىپ جاتقان زاماندا قالايشا عانا الاپاتتىڭ الدىن الا المايمىز دەگەن وي تۋادى. كەرەمەت دامىعان جاپونيانىڭ ۇردىسىنە ىلەسە الماۋىمىز ءوز الدىنا، ءتىپتى ەلىمىزدەگى ەڭ سەيسموقاۋىپتى ايماق الماتى قالاسىنىڭ جاڭا سەيسموكارتاسى جاسالماعان. الماتى قالاسىندا جەر سىلكىنىسى بولىپ كەتكەننەن كەيىن عانا SMS-حابارلامالار كەلەتىنىن كورىپ جۇرگەندىكتەن ونىڭ نە ءمانىسى بار دەگەن ۇلكەن سۇراق تۋىندايدى. توتەنشە جاعدايلار كوميتەتىنىڭ وكىلدەرى الەمدە جەر سىلكىنۋدى الدىن الا ەسكەرتە الاتىن تەحنولوگيا شىقپاعانىن ايتقانمەن، كەيبىر ەلدەردە ول بار كورىنەدى.

مىسالى، اقش-تا قاۋىپتى ايماق سانالاتىن باتىس جاعالاۋىنىڭ تۇرعىندارىن جەر دۇمپۋلەرىنەن حاباردار ەتىپ وتىراتىن ShakeAlert اتتى ارنايى جۇيە جۇمىس ىستەيدى. جۇيەدە 400 سەيسموگراف كاليفورنيا شتاتىنىڭ بارلىق جەرىنە قوندىرىلعان. ولاردىڭ ىشىندەگى ەڭ بولماعاندا ءبىر پريبورى جەر سىلكىنۋدىڭ بەلگىلەرىن تىركەي قالسا بولدى، ماماندار قولما-قول ىسكە كىرىسەدى. جۇيە جەر استىنان كەلە جاتقان ءدۇمپۋ ماگنيتۋدالارىن ەرتە تىركەپ، ول جەر بەتىنە جەتكەنشە ادامداردى حاباردار ەتۋ ءۇشىن قىزمەت ەتەدى. كەرەك دەسەڭىز، ءار تۇرعىننىڭ سمارتفونىنا ەسكەرتپە حابارلاما كەلىپ ۇلگەرەدى.

بۇل جۇيە جاقسى بولعانمەن اسا قىمبات كورىنەدى. جوعارىدا اتالعان ShakeAlert سەيسموگرافىنىڭ بىرەۋى عانا 100 ملن اقش دوللارى شاماسىندا باعالانادى ەكەن جانە وعان ونىڭ ارى قاراي جۇمىس ىستەۋىن قاجەت ەتەتىن دە شىعىندار كەرەك بولادى. كورشى رەسەي وزىنە قاجەتتى جۇيەنى 6 ملرد رۋبلگە ەسەپتەپ شىعارىپ، قىمباتسىنىپ وتىر ەكەن. ءبىزدىڭ ەلدە اتقامىنەرلەر تاراپىنان مۇنداي اڭگىمە كوتەرىلدى مە ەكەن؟

دەگەنمەن، ادام ءومىرى دۇنيەدەگى ەڭ قىمبات بايلىق سانالاتىندىقتان كەيبىر ەلدەر وسى جۇيەنى پايدالانىپ وتىر. مىسالى، جاپون ەلىندە ورناتىلعان وسى جۇيە كومەگىنىڭ ارقاسىندا 2011 جىلى 9 بالدىق جەر سىلكىنىسى 52 ملن حالىق الدىن الا ەسكەرتىلىپ، زارداپ شەككەندەر مەن قۇربان بولعاندار سانى وتە از بولدى. ال، بۇل جاپونيا تاريحىنداعى ەڭ قاتتى بولعان جەر سىلكىنىسى ەكەن. 2018 جىلى مەكسيكا استاناسىندا بولعان 7،4 بالدىق وسى جۇيە 30 سەكۋند بۇرىن ەسكەرتىپ، كوپ سەپتىگىن تيگىزگەن. 

ShakeAlert سياقتى جۇيەنىڭ بولۋى ءبارىمىزدى قۋانتقانمەن، ءبىزدىڭ ەلدە، ونىڭ ىشىندە جەر سىلكىنىسى بولۋى ىقتيمال ايماقتارىندا بولماۋى كوڭىل كونشىتپەيدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ءۇي جانۋارىنان ۆيرۋس جۇعا ما؟

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 18:39

التىن قورىمىز كوبەيىپ كەلە جاتىر

قازاقستان • بۇگىن، 17:30

اقمولادا تاعى ءبىر ناۋقاس انىقتالدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 16:07

قارعىن سۋ بالكاشيندى باسىپ قالدى

ايماقتار • بۇگىن، 16:05

تاسقىننىڭ بۇگىنگى احۋالى

ايماقتار • بۇگىن، 15:42

سالەحاردتان كەلگەن تسيكلون

ايماقتار • بۇگىن، 15:30

ەلوردادا جالپى جاعداي تۇراقتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 14:50

فۋتبول ماۋسىمى جالعاسا ما؟

سپورت • بۇگىن، 14:48

ۇقساس جاڭالىقتار