رۋحانيات • 21 قاڭتار، 2020

اباي مەرەيتويى قالاي اتالىپ وتەدى؟

200 رەتكورسەتىلدى

حاكىم ابايدىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىن جالپىحالىقتىق دەڭگەيدە ۇيىم­داستىرۋ جانە مازمۇندىق دەڭگەيدە اتاپ ءوتۋ بو­يىنشا ازىرلىك جۇمىستارى جان-جاقتى پىسىقتالۋدا.

ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىز­مە­تىنىڭ اقپاراتتىق الاڭىندا اباي قۇنان­باي ۇلىنىڭ 175 جىلدىعىنا ارنالعان ءىس-شارالار تۋرالى ءباسپاسوز كونفەرەن­تسياسىندا مەرەيتوي قارساڭىنداعى باعدارلامالار رەتى حابارلاندى. مەم­لەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ­تىڭ تاپسىرماسى بويىنشا، بىلتىر 30 قازان كۇنى اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 175 جىل­دىق مەرەيتويىن دايىنداۋ جانە وتكىزۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيا­نىڭ حاتتاماسىمەن اباي قۇنانباي­ ۇلىنىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىن دايىنداۋ جانە وتكىزۋ جونىندەگى جالپى رەسپۋبليكالىق جوسپارى بەكىتىلگەن بولاتىن. 82 تارماقتى قامتيتىن جوسپار ءىرى حالىقارالىق، رەسپۋبليكالىق جانە وبلىستىق قوعامدىق ماڭىزى بار 500-دەن استام ءىس-شارالاردى قامتيدى.

– بيىل – ەرەكشە ايتۋلى جىل. ەل­دىگىمىز مەن رۋحانياتىمىز ءۇشىن اسا ماڭىزدى، مەملەكەتتىك عانا ەمەس حالىق­ارالىق دەڭگەيدە جاۋاپكەرشىلىگى زور مىندەت كوزدەلىپ وتىر. ول ۇلتى­مىزدىڭ ۇلى اقىنى، ويشىلى اباي قۇنان­باي ۇلىنىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ ءوتۋىمىز بولماق. اباي ەسىمى، اباي مۇراسى، ابايدىڭ ءومىر جولى مەن ونەگەسى ءار قازاق ءۇشىن قادىرلى، قاسيەت­تى. «قالىڭ ەلىم، قازاعىم، قايران جۇر­تىم…» دەپ، حالقىنىڭ قامىن قارا باسىنىڭ قادىرىنەن جوعارى قويىپ وت­كەن اقىنعا دەگەن ىقىلاس زور، قۇرمەت تە شەكسىز. جوسپاردىڭ 4-تارماعىنا ساي­كەس نۇر-سۇلتان، الماتى، شىمكەنت قالالارى جانە وبلىستاردىڭ اكىمدىكتەرى مەرەكەلەۋدىڭ وڭىرلىك جوسپارلارى ازىر­لەندى، – دەگەن مادەنيەت جانە سپورت ۆيتسە-ءمينيسترى نۇرعيسا داۋەشوۆ يدەيالىق مازمۇندى ءىس-شارالارعا نەگىزدەلگەن بىرقاتار جوسپارمەن تانىستىردى. ۆيتسە-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، «استانا وپەرا» مەملەكەتتىك وپەرا جانە بالەت تەاترىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ق.توقاەۆتىڭ قاتىسۋىمەن ۇلى اباي مەرەيتويىنىڭ رەسمي سالتاناتتى اشىلۋ راسىمىنە ارنالعان كونتسەرت وتكىزىلەدى. ال ەڭ ماڭىزدى جوبالاردىڭ ءبىرى – اباي شىعارمالارى 10 شەت تىلىنە (فرانتسۋز، اعىلشىن، ورىس، اراب، يسپان، قىتاي جانە تۇرىك، جاپون، نەمىس، يتاليا تىلدەرى) اۋدارىلىپ، سونداي-اق 3 مىڭ دانا تارالىممەن باسىپ شىعارىلماق.

– اۋدارما ماسەلەسىنە كەلگەندە ۇلكەن ىجداعاتتىلىقپەن قاراۋ كەرەك. وسىعان دەيىنگى تاجىريبەسى ەسكەرىلە كەلە، بۇل جۇمىستارمەن ۇلتتىق اۋدارما بيۋروسى شۇعىلدانىپ جاتىر، – دەيدى ۆيتسە-مينيستر.

ودان كەيىنگى ءىرى جوبا – ابايدىڭ ءومىرى، شىعارماشىلىعى، مۇراسى جانە قازاق مادەنيەتىن دامىتۋداعى ءرولى تۋرالى ءۇش قويىلىمدىق-دەرەكتى فيلم ءتۇسىرۋ. قازىرگى ۋاقىتتا ۇلتتىق كينونى قولداۋ مەملەكەتتىك ورتالىعىنىڭ 2019 جىلدىڭ 30 قىركۇيەگى مەن 31 قازان ارالى­عىنداعى ىرىكتەۋ كونكۋرسىنا اباي تۋرالى 3 دەرەكتى جانە 3 كوركەم فيلم كينوجوبالارى كەلىپ تۇسكەن. كەلەسى كەزەكتە، اتالعان ورتالىق قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس، كينوجوبالاردى ساراپتاما كەڭەسى­نىڭ قاراۋىنا شىعاراتىن بولادى. «دەرەكتى فيلم – شىعارماشىلىق جۇمىس­تىڭ جەمىسى. مەن وسى دەرەكتى فيلمگە ابايتانۋشى رەتىندە قاتىسامىن. دايىندىق جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. كينووندىرىس سالاسىندا، دەرەكتى فيلم جانرىمەن جۇمىس ىستەۋ بويىنشا بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە تابىسقا جەتتىك»، دەيدى اكادەميك عاريفوللا ەسىم.

مادەني-كوپشىلىك ءىس-شارالار رەتى اقىننىڭ تۋعان كۇنىنە وراي تامىز ايىندا تۋعان جەرى اباي اۋدانىندا «ەتنو اۋىل» كەشەنىنىڭ اۋماعىندا تەاترلان­دى­رىلعان قويىلىمدارمەن، ايتىسپەن، سيرەك كەزدەسەتىن كىتاپتاردىڭ، مۇراجاي ەكسپوناتتارىنىڭ، قولدانبالى ونەر شەبەرلەرى بۇيىمدارىنىڭ كورمەلەرى جانە سپورتتىق جيىندارمەن جالعاسپاق. سەمەي قالاسىندا «اباي مۇراسى جانە الەمدىك رۋحانيات» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيا وتكى­زىلەدى. كونفەرەنتسياعا بەلگىلى وتاندىق جانە شەتەلدىك ابايتانۋشى عالىمدار، عىلىمي-شىعارماشىلىق زيالى قاۋىم وكىلدەرى شاقىرىلادى.

مەرەيتوي اياسىندا ابايدىڭ «جيدە­باي-ءبورىلى» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني جانە ادەبي-مەموريالدىق مۋزەي-قورى­عىن مۋزەەفيكاتسيالاندىرۋ جانە اقىن ەسىمىمەن بايلانىستى تاريحي-مادەني مۇرا وبەكتىلەرىنە عىلىمي-رەس­تاۆراتسيالاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ قاراستىرىلعان. بارلىق وقۋ ورىندارىندا ابايدىڭ ولەڭدەرىن جانە قارا سوزدەرىن مانەرلەپ وقۋ جانە مازمۇنداۋ بويىنشا اشىق ساباقتار مەن تاقىرىپتىق شى­عار­ما بايقاۋلارى وتكىزىلەدى. رەسپۋب­لي­كانىڭ بارلىق ايماقتارىندا وقۋشىلار ءۇشىن «اباي جەرىنە ساياحات» اتتى اباي جەرلەرىنە ەكسكۋرسيالىق تۋرلار قاراس­تىرىلعان.

جوعارى وقۋ ورىندارىندا عىلىمي كونفەرەنتسيالار، اباي وقۋلارى، سيمپوزيۋمدار، پوەتيكالىق جانە ادەبي فەستي­ۆال­دار، پوەزيا كەشتەرى، اباي ولەڭ­دەرىن ۇزدىك وقۋ، اندەرىن ورىنداۋ جانە شىعارماشىلىعىن ءبىلۋ بويىنشا سەمينارلار مەن كونكۋرستار جوسپارلانۋدا. ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ جانىنان «اباي اكادەمياسى» عىلىمي-زەرتتەۋ ينستي­تۋتى قۇرىلدى.

ءاربىر قازاقستاندىق ابايدىڭ شىعار­ما­لارى بويىنشا جالپىۇلتتىق ديك­تانتقا قاتىسا الادى. سونىمەن قاتار مەرەي­توي اياسىندا بارلىق مادەنيەت جانە سپورت ۇيىمىندا ادەبي وقۋلار، تاقى­رىپتىق ءىس-شارالار، ۇلتتىق سپورت تۇرلەرى بويىنشا سپورتتىق جارىستار، شى­عار­ماشىلىق كەشتەر، فەستيۆالدار، اسكەري بولىمدەردە بەلگىلى اقىن-جازۋشىلار، ابايتانۋشى عالىمداردىڭ قاتىسۋىمەن سالتاناتتى ءىس-شارالار قاتارى تولاسسىز جالعاسا بەرمەك. بۇگىندە مەرەيتويدى يۋنەسكو اياسىندا تويلاۋ ماسەلەلەرى قىزۋ پىسىقتالىپ، دايىندىق جۇمىستارى قارقىندى باستالىپ تا كەتتى. «ابايدىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان شارالار مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ 3 ملرد تەڭگە كولەمىندەگى جىلدىق جوسپارلانعان قارجىسى ەسەبىنەن وتەدى. مىسالى، اباي اتىن­داعى وپەرا جانە بالەت تەاترى
گاس­ترولدىك ساپارلارىنا بولىنگەن جىل سايىنعى قارجىنى اباي جىلىنا ارناپ، ماسكەۋ، تۇركيا، قىتايعا بارىپ ونەر كورسەتەدى»، دەيدى نۇرعيسا داۋەشوۆ. مەرەيتوي اياسىندا ابايدىڭ «جيدە­باي-ءبورىلى» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني جانە ادەبي-مەموريالدىق مۋزەي-قو­رىعىن تۇرلەندىرۋ جانە اقىن ەسىمى­مەن بايلانىستى تاريحي-مادەني مۇرا وبەكتىلەرىنە عىلىمي-رەستاۆرا­تسيالاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ قاراستى­رىلعان. بۇل جۇمىستاردىڭ ءبارى «قازرەس­تاۆراتسيا» ۇيىمىنا بولىنگەن قاراجات ەسەبىنەن جاسالادى. مىسالى، ابايدىڭ سەمەي قالاسىنداعى مۋزەيىنىڭ ىشكى جون­دەۋ جۇمىستارىنا 30 ملن تەڭگە ءبولىنىپ وتىر.

ابايدىڭ الەمدىك ادەبيەت پەن مادە­نيەتكە قوسقان ۇلەسىن كەڭ ىلگەرىلەتۋ ماق­ساتىندا، مەرەيتوي اياسىندا قازاق­ستاندىق جانە شەتەلدىك مەديادا، الەۋ­مەتتىك جەلىلەردە كەڭ تاراتۋ ءۇشىن اقىننىڭ شىعارماشىلىعى تۋرالى بىر­قاتار تەلەۆيزيالىق، كوركەمدىك، دەرەك­تى، عىلىمي پۋبليتسيستيكالىق فيلم­دەر­­دىڭ، تەلەباعدارلامالاردىڭ، ارنايى شىعا­رىلىمدار مەن يميدجدىك جوبا­لاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى قاراستىرىلعان.

سوڭعى جاڭالىقتار

قىلمىستىق ءىس قوزعالدى

ايماقتار • كەشە

باستى اقپارات (21.02.2020)

ۆيدەو • 21 اقپان، 2020

ۇقساس جاڭالىقتار