ايتا كەتۋ كەرەك, دەپۋتاتتار جاڭا 2020 جىلى العاش رەت جينالدى. وسىعان نازار اۋدارعان ن.نىعماتۋلين بيىلعى جىل ادەتتەگىدەي ايماقتاردى ارالاۋدان باستالعانىنا توقتالدى.
«بارلىق ءۇش فراكتسيانىڭ دەپۋتاتتارى جانە اسسامبلەيا اتىنان سايلانعان دەپۋتاتتار وبلىس ورتالىقتارىنا عانا ەمەس, اۋداندارعا, قالالارعا, الىس اۋىلدارعا ىسساپارمەن باردى. ءاربىر دەپۋتات جەرگىلىكتى تۇرعىندارعا ەلىمىزدە, ماجىلىستە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىس جونىندە بايانداپ بەردى. ايماقتاردا الەۋمەتتىك كومەكتىڭ جاڭا فورماتى, دەنساۋلىق ساقتاۋ كودەكسى, جۇمىسپەن قامتۋ تۋرالى جانە تاعى دا باسقا ماسەلەلەر كوتەرىلدى. وسى كەزدەسۋلەردە ايتىلعان بارلىق ۇسىنىستاردى, پىكىرلەردى الداعى زاڭ شىعارۋ جۇمىسىمىزدا ەسكەرەمىز», دەدى ءماجىلىس توراعاسى.
پالاتا سپيكەرىنىڭ سوزىنە قاراعاندا, قازىرگى تاڭدا ماجىلىستە 61 زاڭ جوباسى جاتىر. وسى سەسسيانىڭ اياعىنا دەيىن ءتيىستى تاپسىرمالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن بىرقاتار ماڭىزدى زاڭ جوباسىن ماقۇلداۋ كەرەك.
جالپى وتىرىستا ءماجىلىس سوعىس جاعدايى ماسەلەلەرى بويىنشا تۇزەتۋلەرگە قاتىستى زاڭ جوباسىن ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى. بۇل قۇجاتتى قابىلداۋ ەلىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگىنە تونەتىن قاتەرگە جول بەرمەۋ ءۇشىن قاجەت.
زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى – مەملەكەتتىڭ سوعىس جاعدايىندا جۇمىس ىستەۋى, بەيبىت ۋاقىتتا وعان دايىندالۋ ماسەلەسىن قۇقىقتىق رەتتەۋ. سونداي-اق قۇجاتتا پرەزيدەنت وكىلەتتىگىن تولىقتىرۋ ۇسىنىلىپ وتىر.
«سوعىس جاعدايىندا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاننىڭ وكىلەتتىگىن قاراستىرىپ, ولارعا «وبلىستىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالانىڭ, استانانىڭ قورعانىس كەڭەسىن» قۇرۋعا قۇزىرەت بەرۋ ۇسىنىلادى. بۇل رەتتە اسكەري باسقارۋ ورگانى رەتىندە قورعانىس كەڭەستەرى سوعىس جاعدايىندا ارەكەت ەتپەك. ولار تەك سوعىس جاعدايىندا قۇرىلادى, سوندىقتان قارۋلى كۇشتەر قۇرىلىمىنا كىرمەيدى», دەدى وسى زاڭ جوباسى بويىنشا بايانداما جاساعان قورعانىس ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى – قارۋلى كۇشتەر باس شتابىنىڭ باستىعى مۇرات بەكتانوۆ.
بۇدان بولەك, جالپى وتىرىستا دەپۋتاتتار «بايقوڭىر» كەشەنىن گازبەن جابدىقتاۋ تۋرالى رەسەيمەن اراداعى ۇكىمەتارالىق كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالادى. بۇل كەلىسىمنىڭ ناتيجەسىندە بايقوڭىر قالاسىنىڭ تۇرعىندارى قولجەتىمدى, قىمبات ەمەس جانە ەكولوگيالىق تازا تابيعي گازبەن تۇراقتى قامتاماسىز ەتىلمەك.
«كەلىسىم «بايقوڭىر» كەشەنىن گازبەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرىن ايقىنداۋعا باعىتتالعان جانە تۇتىنۋشىلاردى سۇيىتىلعان مۇناي گازىنان تابيعي گازعا كوشىرۋدى كوزدەيدى. بۇعان دەيىن بايقوڭىر قالاسىن گازبەن, ياعني سۇيىتىلعان مۇناي گازى نەمەسە پروپان-بۋتانمەن جابدىقتاۋ ءۇشىن رەسەيلىك «گازوۆوە حوزيايستۆو» كاسىپورنى جاۋاپتى بولعان», دەدى ەنەرگەتيكا ءمينيسترى نۇرلان نوعاەۆ.
بايقوڭىر قالاسىنا گاز جەتكىزۋدى «قازترانسگاز ايماق» اكتسيونەرلىك قوعامى جۇزەگە اسىرادى. سونداي-اق جابدىقتاۋ جۇيەلەرىنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە جاۋاپ بەرەدى جانە شارت جاساسۋ, باعا بەلگىلەۋ, ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى.
«ۇكىمەتارالىق كەلىسىمگە سايكەس, «قازترانسگاز ايماق» اق-عا قالا اۋماعىندا جانە «بايقوڭىر» عارىش ايلاعىنا تابيعي گاز جەتكىزۋ قۇقىعى بەرىلەدى. بۇل قىزمەت رەسەيلىك سالىق ورگاندارىندا تىركەلمەي جۇزەگە اسىرىلادى. ياعني, قوسارلانعان سالىق سالۋعا جول بەرىلمەيدى. كەلىسىمدە بايقوڭىر قالاسىنىڭ اۋماعىندا تابيعي گازدى بولشەك ساۋدادا وتكىزۋ باعاسى قىزىلوردا وبلىسىنىڭ گاز تۇتىنۋشىلارى ءۇشىن قازاقستاننىڭ مونوپولياعا قارسى ورگانى بەلگىلەيتىن باعاعا سايكەس كەلۋى ءتيىس دەپ بەكىتىلگەن», دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
ءمينيستردىڭ سوزىنە قاراعاندا, قازىرگى تاڭدا بايقوڭىر قالاسى جانە قىزىلوردا وبلىسىنداعى تابيعي گازدىڭ بولشەك باعاسىنىڭ ءبىر تەكشە مەترى جەكە تۇلعالار ءۇشىن – 18,6 تەڭگەنى, زاڭدى تۇلعالار جانە بيۋدجەتتىك ۇيىمدار ءۇشىن ءبىر تەكشە مەترى 18,9 تەڭگەنى قۇراپ وتىر.
«بايقوڭىر قالاسى تۇرعىندارى تاماق ازىرلەۋ ءۇشىن ءبىر پاتەر ورتاشا ەسەپپەن 3-4 تەكشە مەتر سۇيىتىلعان گاز نەمەسە شامامەن 6-10 تەكشە تابيعي گاز تۇتىنادى. تابيعي گازدى قوسقان جاعدايدا, تۇرعىندار وسى كولەمدەگى گاز تۇتىنعانى ءۇشىن 111-186 تەڭگە تولەيدى. بۇل – سۇيىتىلعان مۇناي گازىنان 16 ەسە ارزان. «قازترانسگاز ايماق» اق مەن «گازوۆوە حوزيايستۆو» كاسىپورنىنىڭ بىرلەسكەن جۇمىسىنىڭ ناتيجەسىندە بايقوڭىر قالاسىنىڭ بارلىق كوپقاباتتى سەكتورى, ياعني 328 تۇرعىن ءۇي, سونداي-اق 150 جەكە ءۇيدىڭ 45-ءى تابيعي گازعا قوسىلعان», دەدى ن.نوعاەۆ.
وسى كەلىسىم تۇرعىندار ءۇشىن كوممۋنالدىق قىزمەت شىعىندارىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سەبەبى سۇيىتىلعان گازعا قاراعاندا تابيعي گازدىڭ قۇنى ايتارلىقتاي ارزان. بۇدان باسقا, بايقوڭىر قالاسىندا گازدى ءبولۋ ينفراقۇرىلىمى سالىستىرمالى تۇردە جاڭا.
سونىمەن قاتار جالپى وتىرىستا ءماجىلىس 16 زاڭ جوباسىن جۇمىسقا الدى. ونىڭ ىشىندە, ەكولوگيالىق كودەكس, اسىل تۇقىمدى مال شارۋاشىلىعى, مادەنيەت ماسەلەلەرى بويىنشا, مەملەكەتتىك فەلدەگەرلىك بايلانىس تۋرالى باسقا دا وتە ماڭىزدى زاڭ جوبالارى قامتىلعان.
جالپى وتىرىستا ءماجىلىس دەپۋتاتى ەرلان داۋىلباەۆتى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى قىزمەتىنە تاعايىندادى.
«ەرلان سلامحان ۇلى كوپ جىلدار بويى ادىلەت سالاسىندا جۇمىس ىستەدى. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى جۇيەسىندە دە قىزمەت ەتتى. سوڭعى ۋاقىتتا شىمكەنت قالالىق اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى بولدى», دەدى ءماجىلىس توراعاسى ن.نىعماتۋلين.
ءماجىلىستىڭ زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتى توراعاسى نۇرلان ءابدىروۆ ءوز سوزىندە ە.داۋىلباەۆ جوعارى بىلىكتىلىگى بار زاڭگەر ەكەنىن اتقارعان جۇمىستارىندا دالەلدەگەنىن اتاپ ءوتتى.
جالپى وتىرىس سوڭىندا بىرقاتار دەپۋتاتتار قۇزىرەتتى ورگاندارعا دەپۋتاتتىق ساۋالدار جولدادى.
