رۋحانيات • 15 قاڭتار, 2020

ناۋىرزىمداعى تامىر مۇسىندەر

522 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

قوستاناي وبلىسىنا قاراستى ولەڭدى ەلدى مەكەنى – ناۋىرزىم قورىعىنىڭ ءبىر پۇشپاعىندا جاتقان شاعىن اۋىل. كەزىندە «سوسنوۆسكي» كەڭشارى دەپ اتالعان. بىراق قايىسىپ جاتقان قالىڭ قاراعايى جوق. كونە كوزدەردىڭ ايتۋىنشا, 1962 جىلى كەڭشار ىرگەسى قالانىپ جاتقاندا وبلىس ورتالىعىنان شىققان ءبىر باسشى جولاي ءوسىپ تۇرعان جالعىز قاراعايدىڭ تۇبىنە توقتاپ, تىنىس العان. سودان كەڭشار «سوسنوۆسكي» اتالىپ كەتكەن.

ناۋىرزىمداعى تامىر مۇسىندەر

بۇل اۋىلدىڭ قاراعايى بولما­عان­مەن, قاراعايدان بيىك تۇلعالارى كوپ. ولەڭدىنىڭ قۇت-بەرەكەسىن قو­رىپ, ءار نارسەنىڭ ءجون-جوسىعىن سىل­تەپ وتىراتىن كوپكە ەس قازىنالى قارتى – اڭساعان ءتورين اقساقال. اۋىل­دىڭ اقىلمانى دا, باتا­گوي قارياسى دا ءوزى. بۇگىندە جەتپىستى ەڭسەرىڭكىرەپ, سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە بەت العان. بىراق ءالى تىڭ. قيمىلى – شيراق. ويى – سەرگەك. كوكىرەگى – كومبە, قولى التىن, ءىسى – ونەگە. ءبىر بويىندا بىرنەشە ونەر توعىسىپ جاتىر.

– بۇل اۋىلدىڭ ولەڭدى اتالۋى اۋىل ىرگەسىنە ءتيىپ جاتقان كولگە بايلانىستى. كولدى اينالا مالعا جۇعىمى مول ولەڭ ءشوپ وسەدى, – دەيدى قاريا.

وسى ولەڭدىدە الەمدە جوق كەرەمەت ءبىر مۋزەي بار ەكەنىن كىم بىلەدى ەكەن؟ ءاي, ەشكىم بىلمەيدى-اۋ. اڭساعان ءتوريننىڭ ۇيىنە باس سۇقساڭىز كادىمگى فاۋنا الەمىنىڭ عاجايىپ قۇشاعىنا سۇڭگىگەندەي بولاسىز. اڭساعان اتا ءۇيىنىڭ ۇلكەن ءبىر بولمەسىن بوساتىپ, مۋزەي جاساپ قويعان. ءىشى تولعان ناۋىرزىم قورىعىن مەكەندەيتىن اڭ-قۇس, جان-جانۋار, جاندىكتەردىڭ اعاش تامىرىنان قاشالعان ءمۇسىنى. كومپوزيتسيالىق مۇسىندەر دە بار. مۇنداي ءبىر مۇسىنگە بىرنەشە اڭ-قۇس بەينەسى قاشالعان. ۇستا ءار مۇسىنگە ارنايى اڭىز-وقيعا ويلاپ تاۋىپ, ونى ءبىر شۋماق ولەڭگە اينالدىرىپ, قاعازعا ءتۇسىرىپ, ءمۇسىننىڭ ءبىر شەتىنە قىستىرىپ قويىپتى.

– 1997 جىلى كەڭشار تاراپ, جۇمىسسىز قالدىق. بۇرىنعىداي ەمەس, بوس ۋاقىت كوبەيدى. بىردە قارسى بەت كوشەدەگى كورشىلەرىم  تەلمان مەن تولەش تەرەزەلەرىنىڭ الدىنداعى تەرەكتەردى كەسىپ, تامىرىن تراكتورمەن سۋىرىپ الىپ, ءبىزدىڭ ءۇيدىڭ ارتىنا شىعارىپ تاس­تاپتى. بارىپ قاراپ تۇردىم. ءبىر ۋاقىتتا الگى تامىرلاردا ادەمى فيگۋرالار تۇرعانىن اڭعاردىم. جانىمدا اسلان دەگەن نەمەرەم بار. – ءاي, اسلان, ءۇيدىڭ جانىندا ساكىنىڭ ۇستىندە ارا تۇر, الىپ كەلشى,  – دەپ جۇمساپ جىبەردىم. الگىنى قول ارامەن كەسىپ كورىپ ەدىم, بولمادى. ۇلكەن ارا كەرەك بولدى. ودان ۇلكەن ارانى العىزىپ, ءبىر جاعىن بالاعا ۇستاتىپ, ەكەۋلەپ ەكى-ءۇش ساعات دەگەندە كوزىمە تۇسكەن تامىر­دى كەسىپ الدىم. ۇيگە الىپ كە­لىپ, جونىپ, ءاپ-ادەمى ءمۇسىن جاساپ شىعار­دىم. وعان ەكىنشىسى قو­سىل­دى. وسى­لاي­شا ەسەلەنە بەردى. ۇستا­لىق تا شىعار­ما­شىلىق سياقتى. كوڭىل­دىڭ كۇيىن قالايدى, – دەيدى اڭساعان اقساقال.

قۋ تامىردىڭ بويىنا قان جۇگىر­تىپ, تىرشىلىك سىيلاپ, ءتىل بىتىرگەن اڭسا­عان ۇستانىڭ مۋزەيىندە بۇ­گىن­دە 200-دەن استام قولونەر تۋىندى­سى بار.

اڭساعان اقساقال ەلدىڭ, جەر­دىڭ تاريحى, ودان قالدى اۋىل ءومى­رى مەن ادامدار اراسىنداعى قارىم-قاتىناس, ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتار سياقتى تاقىرىپتارعا اۋىق-اۋىق قالام تارتىپ, ولەڭ دە جازادى.

– ءبىر كۇنى امان دەگەن جولداسىم ءبىر كىشكەنتاي عانا كىتاپشا الىپ كەلىپتى. سىرتىندا «قويشىلار» دەگەن جازۋى بار. اۆتورى – ەركىن ءىبىتانوۆ. وقىپ كورىپ ەم, ەندى, ءسوز جوق, ولەڭدەرى تاماشا! قايتا-قايتا وقي بەرەمىن. ەركىن ولەڭدەرىنىڭ اسەرىمەن ءوزىم دە جانىمنان ولەڭ شىعارا باستادىم, – دەيدى ول.

بۇگىندە اڭساعان ءتوريننىڭ كولەم­دى ءبىر كىتاپقا جۇك بولارلىق ولە­ڭى بار. اق قاعازعا مارجانداي ءتىزىپ سيامەن جازعان ولەڭدەرىنىڭ بار­لىعىن قاريا اسا ۇقىپتىلىقپەن كادىم­گى قالىڭ جۋرنال سياقتى ەتىپ تىگىپ, قاتتاپ قويعان. بۇل ولەڭ­دەر­­­د­ىڭ دەنى ەل مەن جەر تاع­دى­رى, ەل ادام­دارىنىڭ مىنەز-بول­مى­سى, تۋعان جەر تابيعاتى, وسكە­لەڭ ۇر­پاق­قا ناسيحات, ت.ب. تاقى­رىپ­تار­دى قام­تي­دى.

1

 

نۇرقانات قۇلاباەۆ,

جۋرناليست

 

قوستاناي

 

سوڭعى جاڭالىقتار