اباي ءحىح عاسىردىڭ سوڭىندا جارعا قۇلاۋعا شاق قالعان حالىقتى قۇتقارۋعا جان دۇنيەسىمەن كىرىستى. ۇلى دالا مادەنيەتى كۇيرەۋدىڭ الدىندا تۇرعان كەزەڭدە ودان شىعار جول ىزدەدى. اباي كوشپەندى وركەنيەتتىڭ سوڭى ەدى. كەنەسارى, ماحامبەتتەر كەتتى... اباي بەرگى زامانداعى وتارشىلدىقتى, اشارشىلىقتى, تىپتەن ارال قاسىرەتىن سەزگەن اسان قايعىداي زار-زامان وكىلدەرىنىڭ ەڭبەكتەرىن تانىدى. ۇلى دالا مادەنيەتىنە قاۋىپ تونگەن تۇستا ءوزىنىڭ ءورشىل, رۋحشىل, شىنشىل, باتىل شىعارمالارى ارقىلى حالقىنىڭ كەمشىلىگىن سىنادى, مىنەدى, ساباپ تا الدى. ول تىعىرىقتان شىعار جول ىزدەي وتىرىپ, ەلىن-جۇرتىن مادەني كۇيرەۋدەن امان الىپ قالدى. حح عاسىردا جۇرەكتى, سانالى عالىمدار, قالامگەرلەر, ياعني الاش قايراتكەرلەرى ابايدى كوسەم تۇتتى ءارى ۇلى ويشىلدىڭ مۇراسىن ەلدىڭ بوستاندىعى مەن كەلەشەگىنە پايدالاندى.
اباي قازاقتى ساقتاپ قالعان ۇلى تۇلعا دەسەك قاتەلەسپەيمىز. قازاق حالقى باسىنان قانشاما ناۋبەتتى كەشىردى. حالقىنىڭ كەلەشەگى ءۇشىن ۇلى كۇرەسكە اعارتۋشىلىق جولمەن كەلدى. وسى تۇستا باۋىرلاس جوڭعارلار نەگە جويىلىپ كەتتى دەگەن ساۋال تۋىندايدى؟ ويتكەنى ولاردىڭ ابايداي تۇلعاسى بولعان جوق. سوندىقتان دا بۇگىنگى كۇنى ابايدى اۋدارىلعان پاراق رەتىندە ەمەس, ءالى دە تەرەڭ زەرتتەلەتىن الەم رەتىندە قاراستىرۋىمىز قاجەت.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «اباي جانە ءححى عاسىرداعى قازاقستان» ماقالاسى رۋحاني كەڭىستىگىمىزگە, مادەني ومىرىمىزگە سەرپىن بەرەتىن, تەرەڭ وي سالاتىن جۇيەلى تۇردە جازىلعان قۇندى دۇنيە. اباي كىم, قانداي تۇلعا بولعان, عۇلامانىڭ تاريحىمىزدا الاتىن ورنى قانداي؟ اباي مۇراسىنىڭ قانداي تۇستارى ومىرىمىزگە ەرەكشە قاجەت, ونى قالاي زەرتتەپ بىلەمىز؟ مىنە, وسىنداي كەلەلى وي سالاتىن ماقالا ابايتانۋ تۇجىرىمداماسىن جاساۋدى قاجەت ەتىپ وتىر. وسى تۇستا ءتيىستى مەكەمە ماماندارىمەن مازمۇندى كەڭەستەر ۇيىمداستىرىلۋى قاجەت.
ابايدىڭ تۋعان جەرى شىڭعىستاۋ – كيەلى مەكەن. ارينە قازاقستانداي تۋعان ەلدىڭ بارلىق ايماعى دا قاستەرلى ءارى كيەلى. ال اباي مەن شاكارىم, ولاردىڭ شاكىرتتەرى ءوسىپ-ونگەن ورتاعا رۋحاني ورتالىق رەتىندە قاراۋ, جاڭا مارتەبە بەرۋ ءوڭىردى تۇلەتىپ, سەرپىلتەتىن يگى باستاما. ادام تۇگىلى, ءشوبى دە, توپىراعى دا يادرولىق سىناقتىڭ زاردابىن شەككەن ايماقتىڭ, شىڭعىستاۋ ولكەسىنىڭ قايتا جاندانىپ, گۇلدەنۋىنە, رۋحاني جاڭعىرۋىنا, ۇمىتسىزدىكتەن ارىلۋىنا جول اشاتىنى ءسوزسىز.
ويعا-وي قوسۋعا ۇندەيتىن پرەزيدەنت ماقالاسىنىڭ وزىندىك ءبىر اۋەزى بار. ال ابايدى تانۋ ءۇشىن اركىم ءوز-ءوزىن, ىشكى الەمىن تانۋى ءتيىس. سوندا عانا اباي بىزگە جاقىنداي تۇسەدى. ابايدىڭ «تولىق ادامى» وسىعان مەڭزەيدى. اباي – ۇلى ۇستاز. ءارى ابايدى زەرتتەپ, ءتۇسىنۋ قوعام ءۇشىن ۇلكەن ولجا. سوندىقتان دا ابايدى تانۋعا ارقايسىمىز دايىن بولۋعا ءتيىسپىز. ابايدى ءتۇسىنۋ ءۇشىن كوكىرەك كوزىندە ءۇمىت وتى ۇيالاعان, ەل مەن جەردى سۇيگەن ۇلتجاندى ادام بولۋ كەرەك. سوندا عانا اباي الەمىنىڭ سىرىن ۇعىنا تۇسەمىز. ابايدى ءتۇسىنۋ ءۇشىن اركىم دە سول بيىككە ۇمتىلسا يگى. اباي كوپتىڭ ءبىرى ەمەس, اباي – بيىك شىڭ. زامانعا قارسى تۇرا بىلگەن سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى تۇلعا.
وسىدان ءبىراز ۋاقىت بۇرىن «مادەني مۇرا» باعدارلاماسى ءساتتى, ناتيجەلى جۇزەگە استى. قورىتىندىسىندا مادەني مۇرامىزدى تۇگەندەپ, سانامىزدى ەكى جارىم مىڭ جىلدىق تاريحىمىزعا ۇيرەتە باستادىق. اباي وسى سانعاسىرلىق تاريحىمىزدىڭ جالعاسى.
مۇرات اۋەزوۆ,
مادەنيەتتانۋشى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى
الماتى
