تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا, گاز تارتىپ بەرۋ ءۇشىن «پاريەۆ» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى ەلدە جوق «ەرەكشە» باعانى ايتىپ وتىر ەكەن. ياعني, گاز تارتۋ ءۇشىن ءاربىر ۇيگە ءبىر ميلليون تەڭگە كولەمىندە قاراجات كەرەك. بىراق كوپشىلىك مۇنداعى 4200 ءۇيدىڭ ۇشتەن ەكىسىنىڭ مۇنداي ۇلكەن كولەمدەگى قاراجاتتى تاۋىپ بەرۋگە شامالارى جەتپەيتىنىن ايتۋدا. سوندىقتان دا اتالعان ماسەلە ءالى كۇنگە دەيىن شەشىمىن تاپپاي كەلەدى. الايدا, اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن بۇل ءبىر عانا ماسەلە بولماي شىقتى. جەرگىلىكتى حالىق تىرشىلىك كوزى اۋىز سۋعا جارىماي وتىرعاندارىن جەتكىزدى. تولەبيلىكتەر بۇگىندە 10 شاقىرىم قاشىقتىقتاعى اباي اۋىلىنان اۋىز سۋدى تاسىپ ءىشىپ وتىر ەكەن. بۇعان دا ءبىرىنىڭ شاماسى جەتسە, ەندى ءبىرىنىڭ شاماسى جەتپەي دال بولۋدا. ال اۋىل تۇرعىنى ماكەن ۋاقتەگى وسىدان 2 جىل بۇرىن اۋدانعا جامبىل وبلىسى اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى بەكبولات ورىنبەكوۆ ىسساپارمەن كەلگەنىندە اۋىز سۋ ماسەلەسىن كوتەرگەنىن, بىراق ودان بەرى ەش ناتيجە بولماعانىن ايتادى. «سۋدى كورشى اباي اۋىلىنان تاسىپ ءىشىپ وتىرمىز. قازىر ول دا توقتاپ قالدى. وسى ۋاقىتقا دەيىن اعايىنىمىزدىڭ كولىگىمەن سۋ تاسيتىن ەدىك, ول كىسى دە كولىگىن ساتىپ جىبەردى. كۇن سايىن تاكسيمەن سۋ تاسيتىن شاما جوق. ونىڭ ءبارى دە قاراجاتقا كەلىپ تىرەلەدى. ال تولە بي اۋىلىنداعى سۋ لاي, ءبىر ليتر سۋدىڭ وزىندە ءبىر ۋىس بولىپ قىزىل قۇم تۇنىپ قالادى. ادامعا ەڭ ءبىرىنشى كەرەگى سۋ ەمەس پە؟ جەرگىلىكتى بيلىك ءبىرىنشى بولىپ وسى ماسەلەنى شەشۋى كەرەك قوي», دەيدى تولە بي اۋىلىنىڭ تۇرعىنى قالدىگۇل قىزىلبەكوۆا. جاسى جەتپىستى القىمداعان تۇرعىن كۇن سايىن دۇكەننەن تازا سۋ الىپ ءىشىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. راسىندا دا, تۇرعىنداردىڭ تىلەگى مەن بازىناسى ورىندى. تۇبىندە قىزىل قۇمى تۇنىپ قالعان لاي سۋدى ءىشۋ قولايسىز ءارى دەنساۋلىققا زيان. اتالعان ماسەلە توڭىرەگىندە ءبىز شۋ اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى نۇرلان جاقسىباەۆقا حابارلاسىپ, پىكىرىن بىلدىك. «كەزىندە تولە بي اۋىلىنا سۋ قۇبىرلارى جۇيەلەرى تارتىلعان. الايدا, ءاربىر تۇرعىن كەلىپ تۇرعان سۋدى ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن ۇيلەرىنە تارتىپ الۋى كەرەك بولعان. بىراق تۇرعىندار مۇنى قولدامادى. ەندى بۇگىنگى تاڭدا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسى بويىنشا 14 ميلليون تەڭگە اتالعان ماسەلە بويىنشا ءبولىنىپ وتىر. بۇل قاراجاتقا بۇرىن تارتىلعان سۋ قۇبىرلارى جۇيەلەرى تازارتىلادى. سەبەبى تالاي ۋاقىتتان بەرى مۇندا تازارتۋ بولماعان», دەيدى نۇرلان جاقسىباەۆ.
تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا, اۋىلدا ءتۇيىنى تارقاماعان تۇيتكىل كوپ. وسىدان ءبىراز جىل بۇرىن اۋىلدىڭ ورتالىق كوشەلەرى قازىلىپ, كارىز سۋ جۇيەلەرىنە ارنالعان قۇرىلىس جۇمىستارى باستالعان. بىراق تولە بي اۋىلدىق اۋرۋحاناسىنىڭ شايىندى سۋلارىن جەرگىلىكتى اكىمدىك اۋىل ىرگەسىندەگى ءورت ءسوندىرۋ مەكەمەسىنىڭ جانىنداعى شۇڭقىرعا اعىپ كەلىپ قۇيىلاتىنداي ەتىپ جاساعان. بۇل – اۋىلدىڭ ىشىندە. اۋىل تۇرعىنى ماكەن ۋاقتەگى سول كەزدەگى اۋدان اكىمى ءىلياس تورتاەۆ اۋىل تۇرعىندارىمەن كەزدەسكەندە اكىمگە «اۋرۋحانانىڭ شايىندى سۋلارى نەگە ەكى شاقىرىمداي جەردەن اعىزىلىپ, اۋىلدىڭ ىرگەسىنە قۇيىلىپ جاتىر. ۋاقىت وتە كەلە بۇل اۋىل تۇرعىندارىنىڭ دەنساۋلىعىنا زالالىن تيگىزبەي مە؟» دەگەن ساۋال دا قويىپتى. تۇرعىننىڭ تىلەگىنە ءمان بەرگەن اكىم كارىز سۋلارىن ارنايى ناسوستار ارقىلى سورعىزىپ الىپ, اۋلاققا اعىزىلاتىنىن ايتقان ەكەن. «بىراق كوپ ۇزاماي اكىمنىڭ ءوزى قىزمەتىنەن كەتىپ, ءبارى دە اياقسىز قالدى», دەيدى تۇرعىن. كەيىن بۇل ماقساتقا مەملەكەت تاراپىنان 2 ميلليارد 278 ميلليون تەڭگە بولىنگەن ەكەن. بىراق بۇل قاراجات بولىنگەننەن كەيىن دە تىرلىك اياقتالماعان. ەندى تۇرعىندار شايىندى سۋلاردىڭ توگىلەتىن جەرى اۋىلعا جاقىن ەكەنىن, كۇن جىلىعان كەزدە ونىڭ ك ۇلىمسى ءيىسى اۋىل تۇرعىندارىنا جاعىمسىز اسەر ەتەتىنىن ايتۋدا. «شۋ اۋدانىنىڭ سول كەزدەگى اكىمى قايرات دوساەۆ پەن اۋدانارالىق پروكۋرور جاندوس بەردىقۇلوۆقا وتكەن جىلى جازعان حاتىمدا «20 مىڭنان اسا حالىق تۇراتىن اۋدان ورتالىعى تولە بي اۋىلىندا اتقارىلعان كارىز قۇرىلىسى حالىققا ارنالعان با, الدە ساناۋلى ون شاقتى مەكەمەنى كارىز سۋلارىنان تازارتۋ ءۇشىن قولعا الىندى ما؟» دەگەن بولاتىنمىن. تولە بي اۋىلىنداعى كوشەلەردىڭ ۇزىندىعى 136 شاقىرىمداي دەسەك, كاناليزاتسيا قۇبىرلارى تەك 11,3 شاقىرىمدى قۇرايتىن ورتالىق كوشەلەرگە عانا توسەلگەن. سوندا قۇبىردىڭ ءار مەترى 200 مىڭ تەڭگەدەن بولعانى ما؟ سول كەزدەگى اۋدان اكىمى مەن پروكۋروردان جارىتىمدى جاۋاپ كەلمەگەنىمەن, اكىمنىڭ ورىنباسارى نۇرلان جاقسىباەۆ جاۋاپ حاتىندا كاناليزاتسيا قۇرىلىسى 2018 جىلدىڭ 31 جەلتوقسانىندا اياقتالىپ, پايدالانۋعا بەرىلەدى دەگەن بولاتىن. الايدا, قۇرىلىس جۇمىستارى قۇردىمعا كەتكەندىكتەن, ءالى ۇشى-قيىرى كورىنبەيدى», دەيدى ماكەن ۋاقتەگى. بىراق بۇل ماسەلە ءالى وزەكتى كۇيىندە ەكەن.
شۋ اۋدانىنداعى وسى ءۇش ماسەلە تۇرعىنداردىڭ باس اۋرۋىنا اينالعالى دا ءبىراز جىلدار ءوتىپتى. سول ارالىقتا اۋدانعا تالاي اكىم كەلىپ, كەتتى. بىراق «باياعى جارتاس – ءبىر جارتاس» كۇيىندە قالىپ تۇرعانى كوپشىلىكتىڭ كوكەيىندە وزەكتى ماسەلە بولىپ ءالى ءجۇر. ەندى بۇل ماسەلەلەر قاشان شەشىمىن تابادى دەگەن ساۋال دا جەرگىلىكتى حالىقتى ويلانتپاي قويمايدى.
جامبىل وبلىسى
