زاڭسىز ساۋدا زالالى
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تابيعاتتى قورعاۋ زاڭناماسىن كۇشەيتۋ تۋرالى تاپسىرماسىنان كەيىن قىلمىستىق كودەكس باپتارىنا وزگەرىستەر ەنگىزىلۋدە, ەندى قورىقشىلار مەن تابيعات قورعاۋشىلارعا باعىنبايتىنداردىڭ جازاسى قاتاڭداي تۇسەدى. بىلتىرعى تابيعات زاڭدىلىعىن بۇزعان 79 قىلمىستىق ءىستىڭ ىشىندە بىرەۋى قاراقۇيرىق, ءبىرى كيىك مۇيىزىنە جانە تاعى اڭ-قۇستارعا بايلانىستى بولىپ وتىر. التى ءىس قويان اتقاندار ۇستىنەن قوزعالسا, زاڭسىز بالىق اۋلاعاندارعا قاتىستى 18 ءىس قارالدى.
تابيعات قورعاۋشىلار كيىك ءمۇيىزىنىڭ رەسەي مەن قىتاي اسىپ جاتقانىن ايتادى. ەگەر ونى قابىلدايتىن ورىندى جاپسا, ءمۇيىز ءۇشىن دالا كەزگەندەر دە تىيىلار ەدى.
وبلىستىق ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى اۋماقتىق ينسپەكتسياسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى مارات نۇرماعامبەتوۆ تابيعات بايلىعىنا قۇنىققانداردىڭ دا «تالعامى» جىل سايىن وزگەرىپ وتىراتىنىن ايتادى. مىسالى, وسىدان 2-3 جىل بۇرىن ميا تامىرىن قوپارعاندار قاپتادى. قازىر ولاردىڭ دا قاتارى سيرەپ كەلەدى.
بىلتىر توراڭعىل مەن سەكسەۋىلگە قاتىستى ءىس ارتتى. ينسپەكتسيا ماماندارى سەكسەۋىل تاسىپ جۇرگەن تالايدى ۇستادى. الدى قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە دە تارتىلدى. بىراق وتىندى ولجا كورگەندەر قاتارى ازايماي تۇر. زاڭدا مەملەكەتتىك ورمان قورى اۋماعى دەگەن تۇسىنىك بار. بۇل بويىنشا سەكسەۋىلدىڭ سىندىرىلعان ورنىن انىقتاپ بارىپ, جازاعا تارتۋ كەرەك. ال ونى انىقتاۋ وڭاي ەمەس. سوندىقتان دا تابيعات بايلىعىنا قول سۇققانداردىڭ كوپشىلىگى جەڭىل جازامەن قۇتىلىپ كەتىپ جاتادى.
جاسىراتىنى جوق, زاڭ قاتايعانىمەن, جەڭسىك اس ىزدەگەندەر اتۋ مەن اۋلاۋعا تىيىم سالىنعان اڭ-قۇستىڭ ەتى ساتىلاتىن جاسىرىن ورىنداردى جاقسى بىلەدى. وسىدان دا, ينسپەكتسيا ماماندارى تابيعات قورعاۋ پروكۋراتۋراسى مەن پوليتسياسى, «وحوتزووپروم» وندىرىستىك بىرلەستىگى, تابيعي رەسۋرستار باسقارماسى, باسقا دا ءتيىستى سالا وكىلدەرىمەن بىرلەسىپ, بازارلاردا زاڭ تالاپتارى قاتايعانىن ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. بىراق بازارداعى كاسىپكەردىڭ دە قۇقىعى ساقتالۋى كەرەك. بيىلدان باستاپ ولاردى تەكسەرۋگە موراتوري ەنگىزىلدى, دەمەك الدا ولاردىڭ زاڭنان اتتاماعانىن دا انىقتاۋ قيىنداي تۇسپەك.
تابيعاتتى قورعاۋ كۇشەيە ءتۇسۋ ءۇشىن جاراقتاندىرۋ جۇمىستارى ۇزدىكسىز جۇرگىزىلۋى كەرەك. قۇبا دالاداعى قۋعىن كەزىندە استىنداعى كولىگى سايلى براكونەرلەر بۇلارعا شاڭىن دا كورسەتپەي كەتەتىن كەزدەرى كوپ. مىسالى, بىلتىر وسى ينسپەكتسياعا 5 كولىك بەرىلدى. نيۆا, حانتەر كولىكتەرى. بۇلارمەن دجيپ مىنگەن اڭقۇمارلاردىڭ قاراسىن دا كورە المايتىنىڭ انىق. باقىلاۋ جۇمىستارىن جۇيەلەي ءتۇسۋ ءۇشىن درون دا ارتىق ەتپەيدى. ءبىراز تەحنيكانى بۇلار قارجى ۇنەمدەۋ جولىمەن تاۋىپ وتىر. بىراق ءالى دە باردان گورى جوقتىڭ سانى كوپ بولىپ تۇر.
تىنىشتىق بۇزعاندارعا تالاپ قاتاڭ
تابيعات ساقشىلارى ءۇشىن قاربالاس كەزەڭ جاقىندادى. جەلتوقساننىڭ سوڭى, قاڭتاردىڭ باسى وبلىس اۋماعىنا كيىكتەر كەلەدى. قىستىڭ باسىن جەزقازعان – بەينەۋ تەمىرجولىنىڭ ارعى بەتىندەگى اقتوبە وبلىسى اۋماعىندا وتكىزىپ, كۇن سۋىتا سىرعا بەت الاتىن اقبوكەندى وبلىس تەرريتورياسىنان امان-ەسەن شىعارىپ جىبەرۋ دە وڭاي جۇمىس ەمەس. قازىر ولاردى «وحوتزووپروم» ءوب» رمقك وڭىرلىك ماماندارى قاداعالاۋدا. وبلىس اۋماعىنا كىرگەن ساتتەن باستاپ تابىندى قورعاۋعا ينسپەكتسيا قىزمەتكەرلەرى كىرىسەدى. قازىر اقبوكەندەر قىزىلوردا مەن اقتوبە وبلىسى شەكاراسىندا توپتاسىپ جاتىر.
وبلىس اۋماعىندا كيىكتەن بولەك قاراقۇيرىق تا بار. ءبىزدىڭ وڭىرگە ميگراتسيامەن كەلەتىن اقبوكەندەر 300 مىڭنىڭ ۇستىندە بولسا, قىزىلقۇمداعى قاراقۇيرىق سانى 2 مىڭنان ازەر اسادى. كيىكتەي ءوسىمتال ەمەس, جالقى تولدەيتىن ءشول دالانىڭ ەركەسىن وققا بايلاساڭىز, 4 ميلليون 545 مىڭ تەڭگە ايىپپۇل تولەيسىز. ال كيىكتىڭ تەكەسىن اتقاندار ءۇشىن ايىپپۇل كولەمى 5,5 ملن تەڭگەدەن اسادى. ەشكىسى مەن لاعىنا مىلتىق كەزەگەنىڭىز ءۇشىن 4 ميلليون تەڭگەگە شىعىنداناسىز. قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلاتىنىڭىز تاعى بار.
– «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە اگروونەركاسىپتىك كەشەندى رەتتەۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭداعى وزگەرىستەردەن كەيىن اڭ-قۇسقا قىرعيداي تيەتىندەردىڭ قاتارى ازايدى. 2019 جىلى كيىك پەن قاراقۇيرىق اۋلاپ, قولعا تۇسكەندەر جايلى دەرەك جوق. 2018 جىلى جالپى 89 قىلمىستىق ءىس قوزعالعان. سونىڭ 12-ءسى 64 باس اقبوكەندى اتقاندارعا قاتىستى بولسا, 4 ءىس 11 قاراقۇيرىقتى وققا بايلاعانداردىڭ ۇستىنەن قوزعالعان. زاڭسىز سەكسەۋىل سىندىرىپ, توراڭعىل مەن جىڭعىل شاپقاندار دا جازاسىز قالمادى, – دەيدى ينسپەكتسيا باسشىسىنىڭ ورىنباسارى مارات نۇرماعامبەتوۆ.
وسى ىستەردىڭ 60-ى سوتتا قارالىپ, مەملەكەت پايداسىنا 99 ملن تەڭگە وندىرۋگە شەشىم قابىلداندى. زاڭسىز اڭ اۋلاپ ۇستالعانداردان ەكى تويوتا لەند كرۋزەر, ءبىر ميتسۋبيسي پادجەرو, ۋاز اۆتوكولىكتەرى مەن ەكى موتوتسيكل, 9 قارۋ تاركىلەندى. جالپى, تابيعات تىنىشتىعىن بۇزعاندارعا تالاپ قاتاڭ.
قىتايلىق توردان قۇتىلدىق
قىتايدان شىعاتىن پولياميدتىك مونوتالشىقتان جاسالعان سينتەتيكالىق اۋ وزەن-كولدىڭ بايلىعىن تاۋىساتىن تاجالدىڭ ءبىرى ەكەنى بەلگىلى. ەۋرازيا ەكونوميكالىق كوميسسيا القاسىنىڭ شەشىمىمەن اۋدىڭ بۇل ءتۇرى – ەاەو اۋماعىنا اكەلۋگە تىيىم سالىنعان تاۋاردىڭ ءبىرى. بىراق سوعان قاراماستان وسى ۋاقىتقا دەيىن ىزدەگەن جۇرت ونى بازاردان تاۋىپ كەلگەنى دە جاسىرىن ەمەس. وسىعان بايلانىستى ينسپەكتسيا ماماندارى ءتيىستى قۇرىلىم وكىلدەرىمەن بىرلەسە رەيد جاساپ, كاسىپكەرلەرگە ساۋدا-ساتتىق ورىندارىندا پولياميدتىك مونوتالشىقتان جاسالعان سينتەتيكالىق اۋلاردى ساتۋعا تىيىم سالىنعانىن ەسكەرتتى. وسى جۇمىس ناتيجەسىندە قازىر وبلىس اۋماعىندا قىتاي تورى ساتىلمايتىن بولدى.
– جىل سايىن مامىر ايىندا «تازا سۋ ايدىندارى» اتتى اكتسيا ۇيىمداستىرىلادى. وسى شارالار قاتارىنا بىلتىر ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ «اۋلاردان تازا سۋ ايدىندارى» اتتى باستاماسى قوسىلدى. ەكولوگيالىق شارا اياسىندا كىشى ارال تەڭىزى مەن قامباش كولى ۋچاسكەلەرى, بالىق شارۋاشىلىعىندا ماڭىزى بار باسقا دا سۋ ايدىندارى تازالاندى. وسى باعىتتاعى ءبىراز قۇرىلىمدى جۇمىلدىرعان اكتسياعا ەرىكتى جاستار مەن تۇرعىندار دا ۇلەس قوستى. جەتى جۇزدەن استام ادام ۇلەس قوسقان شارادا ايدىنداردان ۇزىندىعى 7640 مەترگە جۋىقتايتىن 382 اۋ قالدىعى الىنىپ, 15 مىڭ توننادان استام قوقىس شىعارىلدى, – دەيدى مارات نۇرماعامبەتوۆ.
ايتا كەتەيىك, قازىر وبلىس اۋماعىنداعى سۋ ايدىندارىندا بالىقتىڭ 22 ءتۇرى اۋلانادى. ينسپەكتسيا ماماندارى وسىلاردىڭ قاتارىن كەمىتپەۋ ءۇشىن قاداعالاۋ جۇمىستارىن تۇراقتى جۇرگىزۋدە.
تابيعات قورعاۋ ماۋسىممەن بىتەتىن جۇمىس ەمەس. جىل ون ەكى اي تولاستامايتىن تىرلىك سوڭىندا جۇرگەن قىزمەتكەرلەردىڭ مىندەتى – تابيعاتتىڭ تۇمسا قالپىن ساقتاپ, سول بايلىقتى كەيىنگىگە اماناتتاۋ.
قىزىلوردا
