مەديتسينا • 23 جەلتوقسان، 2019

سۋىقتاپ قالۋدىڭ سالدارى

36 رەتكورسەتىلدى

ورتالىق كوممۋنيكاتسيا قىزمەتىنىڭ الاڭىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ تاۋارلار مەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋ كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى جانداربەك بەكشين تۇماۋدان ساقتانۋعا جانە اۋرۋدىڭ سالدارىمەن كۇرەس جايى تۋرالى اڭگىمەلەدى.

ەلىمىزدە جىل سايىن ءجىتى رەسپي­را­تور­لىق اۋرۋلار مەن تۇماۋدىڭ 1 ميلليونعا دەيىن جاعدايلارى تىركەلەدى. ياعني ەپي­دە­ميو­لوگيالىق ماۋسىمدا حالىقتىڭ 10 جانە ودان جوعارى پايىزى جرۆي جانە تۇماۋ­مەن اۋىرادى. ددۇ دەرەكتەرى بو­يىنشا، الداعى 2019-2020 جىلعى ماۋ­سىمدا تۇماۋ ۆيرۋسىنىڭ ءتورت شتامى – A (H1N1) – بريسبەن، A (H3N2) – كانساس، B – كولورادو، سونداي-اق ۆ – پحۋكەت وزەكتى بولادى. سپيكەر بيىل 1 قازاننان باستاپ تۇماۋعا قارسى جاپپاي يممۋنداۋ ناۋقان باستالعانىن جەتكىزدى. ارينە جۇرتشىلىقتى جاپپاي يممۋنداۋ مۇمكىن ەمەس، سوندىقتان دا حالىقتىڭ نەعۇرلىم وسال توپتارى، (سوزىلمالى وكپە، جۇرەك-قان تامىرى اۋرۋلارىمەن، يممۋن تاپشىلىعىمەن اۋىراتىن بالالار، ءالسىز جانە ءجيى اۋىراتىن بالالار، مەدي­تسينا قىزمەتكەرلەرى جانە ەكىنشى، ءۇشىنشى تريمەسترىندەگى جۇكتى ايەلدەر) ياعني حالىقتىڭ 10%-ى ەگىلگەنىن ايتقان باس سانيتار تۇماۋدىڭ الدىن الۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى ءادىسى رەتىندە ۆاكتسيناتسيالاۋدى العا تارتتى.

الايدا، تۇماۋعا قارسى تۇرۋ ءۇشىن جالپى قانداي دا ءبىر ينفەكتسيانىڭ تارالۋىن شەكتەۋدە ۋاقىتىندا ەكپە الۋدىڭ ماڭىزىن تۇسىنبەيتىندەردىڭ ارامىزدا بار ەكەنى وكىندىرەدى. مىسالى، ەلىمىزدىڭ باتىس وڭىرىندەگى وبلىستار مەن تۇركىستان وبلىسىندا ەكپەدەن قاشۋ وزگە وڭىرلەرگە قاراعاندا جوعارى ەكەنىن ايتقان ج.بەكشين ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى ارقىلى بيىل بۇل ساناتتاعىلار سانىنىڭ ازايعانىنا توقتالدى. دەگەنمەن بۇل ءۇردىستىڭ ساقتالۋى قوعامىمىزدى ويلاندىرۋى ءتيىس. ەكپە العان ادام ءتىپتى تۇماۋ ۆيرۋسىن جۇقتىرعان جاعدايدا دا اۋرۋدىڭ اۋىر وتۋىنەن جانە ودان ءارى اسقىنۋىنان قۇتىلاتىنى بەلگىلى. وسىنى ويلاعان ۇكىمەت جىل سايىن حالىقتىڭ 10%-ىن تۇماۋعا قارسى ۆاكتسيناتسيالاپ، بيىل 2019-2020 جىلعى ەپيدەميولوگيالىق ماۋسىمعا بيۋدجەت قاراجاتىنان 1 ملرد 600 ملن تەڭگەدەن استام سوماعا رەسەي فەدەراتسياسىندا وندىرىلگەن، قۇرامىندا الداعى ماۋسىمنىڭ شتامدارى بار «گريپپول پليۋس» ۆاكتسيناسىنىڭ 1،8 ملن دوزاسىن ساتىپ العان.

جۋرناليستەرمەن جۇزدەسۋدە باس ساني­تار ۆاكتسي­نا­تسيالاۋدان باسقا تۇماۋ­دىڭ جانە باسقا دا رەسپيراتورلىق ينفەك­تسيالاردىڭ الدىن الۋدىڭ سپە­تسي­­فيكالىق ەمەس تاسىلدەرىنە دە توق­تال­دى. بۇل – كوپشىلىك جينالاتىن جەر­لەرگە، اسىرەسە جابىق ءۇي-جاي­لار­عا (كينوتەاترلارعا، بالالار ەرتەڭ­گى­لىك­تە­رىنە) بارۋدى شەكتەۋدى، بولمەلەردى ءجيى جەلدەتۋدى، يممۋندىق تۇزەتۋشى پرەپاراتتاردى (انافەرون، ينتەرفەرون، ۆيفەرون، ينتەرفەرون يندۋكتورى)، گومەو­پاتيالىق پرەپاراتتاردى، وكسولين، انتيۆير ءتارىزدى جاقپامايلاردى قول­دانۋ، پوليۆيتاميندەردى، اسىرەسە ليمون، يتمۇرىن، قارا قاراقات، انار، تۇزدالىپ اشىتىلعان قىرىققابات ءتارىزدى س ۆيتامينىنە باي تاعامدار مەن كەشكى اس ۋاقىتىندا سارىمساق پەن پيازدى كوبىرەك تۇتىنۋدى ۇسىندى. سونداي-اق ءزۇمبىر­دىڭ دە يممۋنيتەتتى نىعايتۋعا جانە تۇ­ماۋ­مەن اۋىرۋدىڭ الدىن الۋعا كومەك­تەسە­تىنىن، قولدى مۇقيات جۋىپ، ناۋقاس اداممەن قارىم-قاتىناستى شەكتەپ، ءوزىن ءوزى ەمدەۋمەن اينالىسپاۋ كە­رەك­تىگىن دە ەسكە سالدى. ويتكەنى اشەيىن تۇماۋ عوي دەپ ەلەمەي ءوزىن ءوزى ەمدەۋدىڭ اياعى كوبى­نە گايموريت، وتيت، برونحيت، تراحەيت، سينۋ­سيت، پيەلونەفريت، تسيس­تيت، ميوكار­ديت، ت.ب. ءتارىزدى ەلەۋلى اسقىنۋلارعا الىپ كە­لە­دى.

جىل باسىنان بەرى 55 مىڭ اسقىنعان رەسپيراتورلىق ينفەكتسيا تىركەلگەن. «بيىل تۇماۋدى تىركەۋ ءبىر اي بۇرىن باستالدى. تۇماۋدىڭ 11 وقيعاسىن انىقتاپ، لابوراتوريادا راستاپ، قانداي شتام ەكەنى ناقتىلاندى. حالىقتى ۆاكتسينا الۋعا شاقىرامىن. ويتكەنى ۆاكتسينا 2500-3500 تەڭگە تۇرادى. اسقىنباعان جاعداي بولسا دا 10-15 مىڭ تەڭگە جۇمسايمىز. ستاتسيوناردا 40 مىڭ تەڭگە، اسقىنعان بولسا ەمدەۋگە 130 مىڭ تەڭگەدەي قاراجات جۇمسالادى. سوندىقتان اۋىرعاننان گورى ساقتانۋ ارزانعا تۇسەدى. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – اۋرۋ­لار تۋرالى ەسكەرتۋ، اقپاراتتاندىرۋ. قاي جەردە ۆاكتسي­ناتسيالاۋعا بولاتىنى تۋرالى اقپا­رات­تى اۋماقتىق ورگانداردان الۋعا بو­لادى»، دەدى باس سانيتار دارىگەر. جان­داربەك بەكشين ەل اۋماعىندا تۇماۋ­دان وزگە كوپتەگەن ينفەكتسيانىڭ تۇر­لەرى بويىنشا ەپيدەميولوگيالىق جاع­دايدىڭ تۇراقتىلىعىنان دا حاباردار ەتتى. اتاپ ايتقاندا، بىلتىرمەن سالىستىرعاندا 28 ينفەكتسيالىق اۋرۋ ءتۇرى تومەندەگەن. حالىق اراسىندا سارى اۋرۋ اتالاتىن «گەپاتيت ا»
42%-عا، مەنيگوكوكك ينفەكتسياسى 36%-عا تومەندەگەن. تۋبەركۋلەز جىلدان-جىلعا ازايىپ، 7-8%-عا تومەندەۋىمەن 2018 جىلى قازاقستان ءبىرىنشى رەت ەپيدەميا زوناسىنان شىقتى. ماسەلەن، 2018 جىلى 100 مىڭ ادامعا شاققاندا كورسەتكىش 48 بولعان.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ىستىق تاماق تاراتتى

قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار