كىتاپقا اۆتوردىڭ «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ وتكەن عاسىرداعى تاريحى ورنەكتەلگەن زەرتتەۋلەرى ەنگىزىلىپ وتىر. باس باسىلىمنىڭ قالىپتاسۋ كەزەڭدەرى مەن قالامگەرلەردىڭ تاعدىرىن ارقاۋ ەتكەن سۇبەلى ەڭبەك قۇندى دەرەكتەرگە نەگىزدەلگەن. سۇبەلى دەيتىن سەبەبىمىز, كىتاپقا ەنگەن زەرتتەۋ ماقالالاردىڭ الدى وسىدان شيرەك عاسىر, سوڭى ون شاقتى جىل بۇرىن ابدەن ەگجەي-تەگجەيلى زەرتتەلىپ, مۇراعات ماتەريالدارىنا سۇيەنىپ جازىلعان, باسپاسوزگە جاريالانعان ءارى جۋرناليستيكادا رەزونانس تۋعىزعان دۇنيەلەر. ياعني, سول جىلدارى «ەگەمەندە» قىزمەت ىستەپ جۇرگەن جۋرناليست تىلەكقابىل بورانعالي ۇلى باسىلىمنىڭ سەكسەن جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا زەرتتەۋ ماقالالارىمەن گازەتكە تارتۋ جاساۋدى باستاپ كەتەدى. بۇل جايىندا اۆتوردىڭ ءوزى بىلاي دەيدى: «1989 جىلى گازەتتىڭ 70 جىلدىعىن تويلاعاندا ءبىزدىڭ ناسيحات ءبولىمى مەرەكەلىك ارناۋلى ءنومىردى شىعارۋعا جاۋاپتى بولىپ بەكىتىلدى. بايقاعانىم, بۇعان دەيىنگى ءباسپاسوز زەرتتەۋشىلەرى باسىلىم تاريحىن تىم ساياساتتاندىرىپ, ءتۇرلى كەزەڭدەگى ۇراندى ماقالالاردى تىزۋگە كوبىرەك كوڭىل ءبولىنىپتى. گازەتپەن بايلانىستى قىزىقتى تاعدىرلار, قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان اياۋلى تۇلعالار بەينەسى ءالى كومەسكى ەكەن. سودان باستاپ گازەت شەجىرەسىنە دەن قويدىم».
گازەت شەجىرەسىنە قىزىعۋشىلىقپەن كىرىسكەن جۋرناليست تىلەكقابىل بورانعالي ۇلى ەڭ الدىمەن تۇڭعىش رەداكتور حالەل ەسەنباەۆتىڭ ەسىمىن قايتارادى. وعان دەيىن «ۇشقىننىڭ» (قازىرگى «ەگەمەن قازاقستان») تۇڭعىش رەداكتورى رەتىندە ءتاميمدار سافيەۆتىڭ اتى-ءجونى كورسەتىلىپ كەلگەن ەدى. ت.بورانعالي ۇلى حالەل ەسەنباەۆتىڭ تۇڭعىش رەداكتور بولعانىن مۇراعات قۇجاتتارى ارقىلى جان-جاقتى دالەلدەپ بەرەدى. باسىلىمنىڭ 1920 جىلدارداعى رەداكتورلارى قاتارىنا بەرنياز كۇلەەۆ, مۇحتار اۋەزوۆ, جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ ەسىمدەرىن قوسىپ, ولاردىڭ باسىلىم تاريحىنداعى ورىندارىن انىقتاپ ءارى دالەلدەپ بەرۋ ءۇشىن دە اۆتوردىڭ كوپ ىزدەنگەنى بايقالادى. وعان قوسا سەكسەن جىلدا گازەتكە قول قويعان وتىز ءۇش رەداكتوردىڭ ءومىربايانىن, باسقارعان جىلدارىن جۇيەگە كەلتىرىپ, سۋرەتتەرىن تاۋىپ «ەگەمەنگە» جاريالاتۋى ءجۋرناليستىڭ ماقساتىنىڭ ورىندالعانى ءارى ەڭبەگىنىڭ جانعانى دەپ تۇسىنەمىز.
«ەگەمەن قازاقستاننىڭ» تاۋەلسىزدىككە دەيىن «ۇشقىن», «ەڭبەك تۋى», «ەڭبەكشى قازاق», «ەڭبەكشىل قازاق», «سوتسيالدى قازاقستان», «سوتسياليستىك قازاقستان» اتاۋلارىمەن شىعىپ تۇرعانى بەلگىلى. گازەتتىڭ شەجىرەسىن بايىتۋدى, اياۋلى تۇلعالاردىڭ سىڭىرگەن ەڭبەكتەرىن ناقتىلاۋدى ماقسات ەتكەن جۋرناليست «ەڭبەكشى قازاق» اندەرى», «ەڭبەك تۋىن» كىمدەر كوتەردى؟», «ەڭبەكشى قازاق» كىتاپحاناسى», «بەرنياز جانە «ۇشقىن», «سماعۇلدىڭ جىگىتتەرى» ماقالالارىندا ءبىردى-ەكىلى تۇلعالاردىڭ عانا ەمەس, گازەت تاريحىندا ورنى بار بىرقاتار جۋرناليستەردىڭ تاعدىرىن, سول تۇستاعى گازەتتىڭ جاعدايىن, ءىرى مادەني وقيعالاردى, قوعامنىڭ بەينەسىن وزىنە ءتان ستيلمەن بايانداپ بەرگەن. وسى جەردە كىتاپتىڭ اتىنا سۇرانعان «ەڭبەكشى قازاق» اندەرى» دەگەن ماقالاعا ازداپ ايالداعىمىز كەلەدى. مىسالى, قازىرگى ساۋاتتى ۇرپاق وتكەن عاسىردا الەكساندر زاتاەۆيچ دەگەن ءبىر تۇلعانىڭ قازاق اندەرىن جيناپ, «قازاق حالقىنىڭ 1000 ءانى» دەگەن كىتاپ شىعارعانىن ءبىلۋى مۇمكىن. بىراق سول كىتاپتىڭ قالاي شىققانى, اندەردى جيناۋعا كىمدەر كومەكتەسكەنى سانامىزدا ب ۇلىڭعىر دەسەك تە بولادى. «ەڭبەكشى قازاق» اندەرى» ماقالاسى ارقىلى ءاۋ دەگەندە زاتاەۆيچكە كومەكتەسكەن «ەڭبەكشى قازاقتىڭ» قىزمەتكەرلەرى ەرعالي الدوڭعاروۆ, ءابدىراحمان بەگىشەۆ باستاعان, ساكەن, بەيىمبەت, ءىلياس, ءسابيت, جۇسىپبەك قوستاعان, سونداي-اق جۇماش, امانعالي, قۇسايىن, مۇحامەدجان سىندى القالى توپ ەكەنىنە كوز جەتكىزدىك. بۇل تىزىمدە ءار جىلدارى «ەڭبەكشى قازاقتا» قىزمەت ىستەگەن وراز جاندوسوۆ, جانايدار سادۋاقاسوۆ, قاسكەي وتەكين, تەمىربەك جۇرگەنوۆ, سۇلتان لەپەسوۆ, الكەي مارعۇلان, قۇسايىن نۇكين ەسىمدەرى تاعى بار. ۇلت زيالىلارى قازاقتىڭ ءسان-سالتاناتى كەلىسكەن ءداستۇرلى ءانىن كەلەشەككە تابىستاۋ ءۇشىن جۇمىستان تىس ۋاقىتتا مامىرلاتىپ, قوڭىرلاتىپ ءان سالىپ, تانىمال ونەر زەرتتەۋشىسىمەن تىزە قوسىپ ەڭبەكتەنگەنى قانداي عانيبەت. بۇل ازاماتتاردىڭ ارقايسىسى دا زاتاەۆيچكە تەل اۆتور بولىپ, اۋەن مارجانىن بىرگە سۇزىسكەندەر قاتارىندا ەكەنىن كەيىنىرەك قازاق ءانىن جيناعان اۆتوردىڭ «قازاق حالقىنىڭ 1000 ءانى» كىتابىنا جازعان مىنا سوزدەرى دە ايعاقتاپ تۇر: «قادىرلى دوستارىم, جىگىتتەرىم مەنىڭ! جۇدەۋلى, ىزعىرىقتى, تۇماۋ-سۇزەكتى جىلداردا بىرلەسىپ جيناعان وسىناۋ ەڭبەكتى سىزدەرگە ارنايمىن جانە وزدەرىڭە قايتارامىن!».
«ەڭبەكشى قازاق» اندەرى» كىتابىنا وتىزعا جۋىق ماقالا توپتاستىرىلىپتى. بارلىعى باس باسىلىمنىڭ تاريحىنان سىر شەرتەدى. زۇلمات جىلدار مەن قاندى قول كوسەمدەردىڭ قولشوقپارلارى تالقانىن شىعارعان تاۋقىمەتتى تاعدىرلار, ءتۇرلى قيىنشىلىقتار مەن وقيعالار ساناڭدا ەلەستەپ, وتكەنگە قۇرمەتپەن قاراۋعا شاقىرىپ تۇرعانداي. كىتاپتىڭ گازەتىمىزدىڭ ءجۇز جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا باسپادان شىعۋى دا سيمۆوليكالىق مانگە يە دەپ ويلايمىز. قالاي دەسەك تە, كوپ جىلعى تىنىمسىز ىزدەنىستىڭ, قاجىرلى ەڭبەكتىڭ ءبىر ىزگە ءتۇسىپ, قۇندى كىتاپ كۇيىندە قولىمىزعا ءتيۋى قۋانىشتى وقيعا.
