ەلدىك – ەلگە سەرت

وسىنداي تاقىرىپپەن قىزىلاعاشتاعى قايعىلى وقيعاعا بايلانىستى تەلەكوپىر ۇيىمداستىرىلدى ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 12 ناۋرىزىنا قاراعان ءتۇن بارشا وتانداستارىمىزدىڭ قابىرعاسىن قايىستىرىپ, كوڭىلدەرىنە اۋىر داق سالعان كۇن رەتىندە ەستە قالدى. سول ءتۇنى الماتى وبلىسى, اقسۋ اۋدانى, قىزىلاعاش اۋىلىنىڭ جوعارى تۇسىندا ورنالاسقان سۋ قويما­لارى­نىڭ بىرىندە نوسەر جاڭبىر مەن قاردىڭ كۇرت ەرۋىنەن جينالعان 40 ملن. تەكشە مەتردەن استام سۋ بوگەتتى بۇزىپ, بۇتىندەي ەلدى مەكەندى توپان سۋدىڭ استىندا قالدىردى. وسىنىڭ سالدارىنان سۋ قويما­سى­نان قۇلاعان تاسقىن جولىنداعى تۇرعان ۇيلەردى شايىپ, 40-تان استام ادامدى اجال قۇشتىردى. قاي­عى­لى وقيعادان قازا تاپقاندار سانى ءالى دە ناق­تى­لانۋدا. قازىر اپات ورىن العان جەردە وبلىس باسشى­لى­عى مەن وسىعان بايلانىستى قۇرىلعان ارنايى توپ ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تىكەلەي تاپسىر­ما­سىنا وراي بارلىق كۇش-جىگەرلەرىن جۇمىلدىرىپ, زارداپ شەككەندەرگە كومەك كورسەتۋ, اۋىلدى قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىر. 20 ناۋرىز كۇنى كەشكى ساعات 18.00 مەن 20.00 اراسىندا رەسپۋبليكالىق “حابار” اگەنتتىگى مەن “قازاقستان” ۇلتتىق تەلەارناسىنىڭ ۇيىمداس­تى­رۋىمەن قىزىلاعاش تۇرعىندارىن قولداۋعا ارنالعان تىكەلەي تەلە­كو­پىر جۇرگىزىلدى. ەلباسىنىڭ تاپ­سىر­ماسىمەن وسىناۋ وقيعادان زارداپ شەككەن ازاماتتارعا قولۇشىن بە­رىپ, اۋىلدى قالپىنا كەلتىرۋ ماق­سا­تىندا قۇرىلعان ارنايى توپتىڭ مۇشەلەرى – توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى ۆلاديمير بوجكو, كولىك جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى ابىلعازى قۇسايىنوۆ, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مي­نيسترى گۇلشارا ابدىحالىقوۆا, اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى مارات ورازاەۆ, الماتى وبلىسى­نىڭ اكىمى سەرىك ۇمبەتوۆ پەن باسقا دا ازاماتتار قاتىسقان تەلەكوپىر بارىسىندا قىزىلاعاشتاعى اپات­تىڭ سەبەپ-سالدارى, ەلدى مەكەندى قال­پىنا كەلتىرۋدە ىستەلىنىپ جاتقان جۇمىستار مەن شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ كەيبىر جەرلەرىنە ءتونىپ تۇرعان قاۋىپتىڭ بەتىن قايتارۋ سياق­تى ماسەلەلەر بويىنشا جان-جاقتى مالىمەتتەر كەلتىرىلدى. “ەلدىك – ەلگە سەرت” اتتى تاقىرىپتا ۇيىم­داس­تىرىلعان تەلەكوپىردى “حابار” اگەنتتىگىنىڭ بەلگىلى ءجۋرناليسى بەرىك ءۋالي مەن “قازاقستان” ۇلتتىق تەلەارناسىنىڭ شولۋشىسى ساۋلە جۇمابەك جۇرگىزىپ, حابارعا قاتىس­قان ازاماتتارعا وسىناۋ وقيعاعا باي­لانىستى سۇراقتار قويىپ, قوس تەلەارنانىڭ مەنشىكتى تىلشىلەرى ارقىلى ەلىمىزدىڭ بارلىق ءوڭىر­لە­رىن­دە اپاتتان زارداپ شەككەن ازامات­تار­عا كومەك كورسەتۋ ماسەلەسىنىڭ قانداي دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلىپ جاتقانى تۋرالى مالىمەتتەرمەن تانىستىرىپ وتىردى. تەلەكوپىردە الدىمەن قىزىلاعاشتاعى وقيعانىڭ سەبەپ-سالدارى تۋرالى شاعىن بەي­نەكورىنىس ۇسىنىلدى. وسىدان كەيىن اپاتقا بايلانىستى مەملەكەت باس­شىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پرە­مەر-مينيستر, ۇكىمەت مۇشەلەرى, باس پروكۋرور, پرەزيدەنت اكىم­شى­لىگىنىڭ باسشىسىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكىز­گەن جيىننان ءۇزىندى كورسەتىلىپ, وندا ەلباسىنىڭ زارداپ شەككەن ازاماتتاردى اقشالاي, كيىم-كەشەك, ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋ, بۇزىلعان ۇيلەردى قايتا تۇرعىزۋ نە­مەسە جاڭا باسپانالار سالۋ جونىندە بەرگەن تاپسىرماسى تۋرالى سيۋجەت بەرىلدى. وندا نۇرسۇلتان ءابىش­ ۇلى­نىڭ قازا تاپقان ازاماتتاردىڭ وت­با­سىلارىن, زارداپ شەككەن اۋىل تۇر­عىندارىن “نۇرلى كوش” باعدار­لاماسى بويىنشا دايىندالعان 80-گە تارتا پاتەرمەن, باسقا دا تۇرعىن ۇيلەر سالۋ ءۇشىن اقشالاي قاراجات­پەن قامتاماسىز ەتۋ كەرەكتىگى جانە ەلىمىزدەگى جەكە مەنشىك قولىنا وتكەن سۋ قويمالارىن مەملەكەتكە قايتارۋ تۋرالى بەرگەن تاپسىر­ما­سىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. ودان كەيىن تەلەكوپىرگە قىزىلاعاش اۋىلىنان الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى سەرىك ۇمبەتوۆ, توتەنشە جاعدايلار  ۆيتسە-ءمينيسترى ۆالەري پەتروۆ پەن اۋىل تۇرعىندارى قوسىلىپ, وقيعانىڭ ءمان-جايى, اپاتتىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن ءىس-شارالار جونىندەگى ويلارمەن ءبولىستى. وبلىس باسشىسى وقيعاعا قاتىستى بىلدىرگەن پىكىرىندە قازىر ەلدى مە­­كەندە 47 كومپانيانىڭ قۇرىلىسقا بىلەك سىبانا كىرىسىپ, 458 ءۇيدى قالپىنا كەلتىرۋ بويىنشا جۇمىس ىستەپ جاتقانىن, اۋىلعا 1788 ادام­نىڭ قايتا ورالعانىن,  ولاردىڭ جۇمىسقا تارتىلىپ وتىرعانىن ايتىپ, وسى جۇمىستاردىڭ ءبارى ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ءۇش-ءتورت ايدىڭ كولەمىندە بىتە­تىنىنەن حاباردار ەتتى. وسى جەردە ەلىمىزگە قىتايدان كوشىپ كەلگەنىنە جەتى جىل بولعان نۇرسۇلتان جۇما­ديار اتتى ازامات تەلەكوپىر ارقىلى پرەزيدەنتكە, بارلىق وتانداستا­رى­مىزعا قىزىلاعاشتى قالپىنا كەل­تىرۋدە قولۇشىن سوزىپ, ماتە­ريال­دىق كومەك بەرىپ جاتقاندارىنا ال­عىس سەزىمىن ءبىلدىرىپ, استانا ستۋديا­سىندا وتىرعان اۋىل شارۋاشى­لىعى ۆيتسە-مينيسترىنە قىرىلعان مالدىڭ تولەمى بولا ما دەگەن سۇراعىن قويدى. بۇعان جاۋاپ رەتىندە مارات ورازاەۆ قازىرگى تاڭدا شىعىن بول­عان مالدىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن ازاماتتارعا شاعىن نەسيە­لەندىرۋ باعدارلاماسى بويىنشا ەكى جىلعا نەسيە بەرۋ ماسەلەسى قاراستىرىلىپ جاتقاندىعىن ايتتى. وسى ارادا تەلەكوپىرگە شىعىپ سۇ­راق قويعان قانداسىمىزدى تول­عاندىرىپ جۇرگەن تاعى ءبىر ماسەلە بويىنشا ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى گۇل­شا­را ابدىحالىقوۆا دا ءوز پىكىرىن ءبىل­دىرە كەتتى. مۇندا ۆەدومستۆو باس­شى­سى ەلگە ورالعان قانداستارىمىز­عا كومەكتىڭ بارلىعى جاسالاتىنىن, قازىر قىزىلاعاشتا شەتەلدەن كوشىپ كەلگەن 575 ادامنىڭ تۇراتىنىن, ولاردىڭ 435-ءى كۆوتامەن كەلگەن باۋىرلارىمىز ەكەنىن كولدەنەڭ تارت­تى. وسى ورايدا بۇلاردىڭ ءبا­رىنە تولەمدەر بەرىلەتىنىن ەسكەرتكەن مينيستر جالپى اپاتتان زارداپ شەككەن ازاماتتاردىڭ بارىنە 120 مىڭ تەڭگە كولەمىندە اقشالاي كو­مەك­تىڭ بەرىلەتىنىن, ال قايتىس بول­عان­داردىڭ وتباسىنا 500 مىڭ تەڭگە, سونداي-اق زەينەتاقى تۋرالى زاڭ بوي­ىنشا رەسپۋبليكالىق بيۋد­جەت­تەن بۇلاردان دا باسقا كومەكتىڭ قاراستىرىلاتىنىن جەتكىزدى. ودان ءارى “ەلدىك – ەلگە سەرت” تەلە­كوپىرىنە قاتىسۋشىلار – توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى ۆلاديمير بوج­كو, قىزىلاعاش اۋىلىنان تىكەلەي كورسەتىلىمگە شىققان ونىڭ ورىنباسارى ۆالەري پەتروۆ, كولىك جانە كوممۋنيكاتسيالار مي­نيس­ترى ابىلعازى قۇسايىنوۆ, اۋىل شا­رۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى ما­رات ورازاەۆ, پارلامەنت سەنا­تى­نىڭ دەپۋتاتى بولات جىل­قى­شيەۆ, پرە­زيدەنتتىك مادەنيەت ورتا­لى­عى­نىڭ جەتەكشىسى مىرزاتاي جول­داس­بەكوۆ, “نۇر وتان” حدپ-نىڭ حاتشىسى ەرلان قارين ءسوز سويلەپ, ءوز ۆەدومستۆولارى تاراپتا­رىنان اتقارىلىپ جاتقان ءىس-شارالار جونىندە كەڭىرەك مالىمەت بەرە كەتتى. تەلەكوپىردىڭ كەلەسى ءبىر بولىگى رەسپۋبليكا وڭىرلەرىنىڭ قىزىلا­عاش­تاعى وقيعادان زارداپ شەككەن­دەرگە كورسەتىپ جاتقان كومەكتەرىنە ارنالدى. وسىعان بايلانىستى مەن­شىكتى تىلشىلەردىڭ ارنايى بەرگەن حابارلارىندا 8 جاستاعى بالا مەن 80-گە كەلگەن ءازىلحان نۇرشايىقوۆ سەكىلدى حالىق جازۋشىسى مەن باسقا دا زەينەتكەرلەردىڭ اپاتتان قايتىس بولعانداردىڭ وتباسىنا جانە زار­داپ شەككەن وزگە دە ازاماتتارعا ءۇل­كەن جۇرەكتەرىمەن كورسەتىپ جاتقان كومەكتەرى جان-جاقتى سۋرەتتەلىپ, بەينەلەندى. داستان كەنجالين.