مەملەكەت دەنساۋلىق سالاسىنا جۇمسالاتىن قارجىنى جىل سايىن ەسەلەپ ءوسىرىپ جاتقانىنا قاراماستان, تۇرعىنداردىڭ كۇن ساناپ ءوسىپ كەلە جاتقان مەديتسينالىق قىزمەتتەرگە دەگەن قاجەتتىلىگىن جابا الماي وتىر. سەبەبى تۋ دەڭگەيى ارتۋدا, سوزىلمالى, ينفەكتسيالىق ەمەس ناۋقاستار قاتارى ۇلعايۋدا, يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار قارقىندى ەنگىزىلۋدە. بۇل – ۇلكەن شىعىن. مەديتسينالىق ۇيىمدارداعى ۇزىن-سونار كەزەك پەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ ساپاسىزدىعى ازاماتتاردى اقىلى ەمحانالارعا جۇگىنۋگە ماجبۇرلەيدى. ال اقىلى قىزمەت جاعدايى تومەن ازاماتتارعا قولجەتىمسىز.
مىنە, وسى اتالعان پروبلەمالاردى مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ء(مامس) ارقىلى شەشۋگە بولادى. ءمامس جۇيەسىنىڭ باستى ماقساتى – مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن جاقسارتۋ. بۇل ەلىمىزدەگى ساقتاندىرىلعان ازاماتتاردىڭ جىنىسىنا, جاسىنا, الەۋمەتتىك جاعدايىنا, تۇرعىلىقتى جەرىنە, سونداي-اق تابىسىنا قاراماستان, مەديتسينالىق جانە دارىلىك كومەكتى تەڭ دارەجەدە الۋىنا كەپىلدىك بەرەدى. ياعني, سىرقاتتانۋ, جاراقات الۋ, جۇكتىلىك كەزەڭى مەن تۋ جانە مۇگەدەكتىك, كارىلىك كەزىندە حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن الەۋمەتتىك تۇرعىدا قورعاۋ بولىپ تابىلادى.
ءمامس تيىمدىلىگىن تاراتىپ ايتساق, ەڭ الدىمەن سالىمشىلار ءوزى تاڭداعان كەز كەلگەن ەمحانادان كومەك الا الادى. بۇل جاعدايدا ەمحانا شىعىنى تولىعىمەن الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى ەسەبىنەن وتەلەدى.
قازىرگى تاڭدا گەرمانيا, فرانتسيا, كورەيا, جاپونيا, بەلگيا, سلوۆاكيا سىندى 30-عا تارتا مەملەكەتتە الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ, ال اقش-تا جەكە ساقتاندىرۋ جۇيەسى بار. مىندەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ۇلگىسىن تاڭداۋ بارىسىندا ەلىمىز 50-دەن استام مەملەكەتتىڭ تاجىريبەسىن زەردەلەدى. الەم بويىنشا دەنساۋلىق ساقتاۋدى قارجىلاندىرۋدىڭ نەگىزگى ءۇش ۇلگىسى – بيۋدجەتتىك, ساقتاندىرۋ جانە ارالاس ۇلگىسى قولدانىلۋدا. الايدا كوپ ەلدە «بيۋدجەتتىك» جانە «ساقتاندىرۋ» مودەلدەرىنىڭ تيىمدىلىگى دالەلدەنگەندىكتەن قازاقستان مەديتسينالىق ساقتاندىرۋدىڭ وسى ارالاس مودەلىن تاڭدادى.
سونىمەن ءمامس جۇيەسىندە ساقتاندىرىلعان ازاماتتارعا قانداي كومەك كورسەتىلەدى؟ بىرىنشىدەن, مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كومەك امبۋلاتوريالىق تۇرعىدان تەگىن قامتاماسىز ەتىلەدى. وعان كۇندىزگى كۇتىم, پروفيلاكتيكا, دياگنوستيكا, ناۋقاستاردى ەمدەۋ, جۇكتىلىك كەزەڭىن باقىلاۋ, مەديتسينالىق مانيپۋلياتسيا جانە تاعى باسقالارى كىرەدى.
ەكىنشىدەن, مەملەكەتتىك تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ جەدەل جاردەم جانە سانيتارلىق اۆياتسياعا, الەۋمەتتىك ماڭىزى بار (ونكولوگيالىق, تۋبەركۋلەز, ديابەت, ت.ب) اۋرۋلارعا كومەكتەسۋگە, پروفيلاكتيكالىق ەگۋگە كەپىلدىك بەرىلەدى. امبۋلاتوريالىق-ەمحانالىق دەڭگەيدە ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ دارىلەردىڭ بەكىتىلگەن تىزبەسىنە سايكەس رەتسەپت نەگىزىندە تەگىن جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى.
تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, مەملەكەت قور اكتيۆتەرىنىڭ ساقتالۋىنا كەپىلدىك بەرەدى. 2020 جىلدان باستاپ حالىقتىڭ 13 ساناتى ءۇشىن جارنا اۋدارادى. ەگەر ءسىز مىنا اتالعان ساناتتاردىڭ: بالالار, كوپ بالالى انالار («التىن القا», «كۇمىس القا» يەگەرلەرى) ۇلى وتان سوعىسى ارداگەرلەرى, مۇگەدەكتەر, جۇمىسسىز رەتىندە تىركەلگەن ازاماتتار, ستۋدەنتتەر, زەينەتكەرلەر, بالا كۇتىمى بويىنشا دەمالىستاعى ادامدار, ينتەرنات تاربيەلەنۋشىلەرى جانە تاعى باسقالارىنىڭ بىرىنە جاتساڭىز, وندا ەمىڭىزدىڭ اقىسىن مەملەكەت تولەيدى, اۆتوماتتى تۇردە مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ مۇشەسى بولاسىز. «مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ تۋرالى» زاڭعا سايكەس ەسەپتەۋ جانە تولەمدەر مەن جارنالاردى تولەۋ اي سايىن جۇرگىزىلەدى.
ايتا كەتەرلىگى, تەگىن نەمەسە جەڭىلدىكپەن بەرىلەتىن ءدارى-دارمەكتەر ءتىزىمىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن, ياعني قوردىڭ كىرىس بولىگى ۇلعايۋىنا بايلانىستى كەڭەيتۋدى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانعان. ەلىمىزدە ءمامس جۇيەسى بويىنشا مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ءپوليسى بەرىلمەيدى. ەمدەلۋشىنىڭ مارتەبەسى جسن ارقىلى ەلەكتروندى دەرەكتەر بازاسىندا كورسەتىلەدى.
انارگۇل سماعۇلوۆا,
«مامانداندىرىلعان بالالار ءۇيى» مكم ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى
