ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ «سىندارلى قوعامدىق ديالوگ – قازاقستاننىڭ تۇراقتىلىعى مەن وركەندەۋىنىڭ نەگىزى» اتتى جولداۋىندا دا بۇل ماسەلەلەرگە ەرەكشە توقتالىپ, «قالا مەن اۋىل مەكتەپتەرى اراسىنداعى ورتا ءبىلىم ساپاسى الشاقتاپ بارادى. نەگىزگى ماسەلە – اۋىلدىق جەرلەردەگى بىلىكتى پەداگوگ كادرلاردىڭ تاپشىلىعى» دەپ اتاپ كورسەتكەن بولاتىن. سونداي-اق مەملەكەت باسشىسى قالا مەن اۋىل مەكتەپتەرى اراسىنداعى ءبىلىم ساپاسىنىڭ الشاقتىعىن جويۋ, «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسىنىڭ اياسىن كەڭەيتۋ, وقۋشىلاردىڭ قابىلەتىن ايقىنداپ, كاسىبي باعىت-باعدار بەرۋ, دارىندى اۋىل جاستارىن ىرىكتەپ, وتاندىق جانە شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنا دايىنداۋ, وقۋشىلاردى ساپالى وقۋلىقتارمەن قامتاماسىز ەتۋ باعىتىندا دا ناقتى تاپسىرمالار بەرگەن ەدى.
قازىرگى كەزدە قالا جانە اۋىل مەكتەپتەرىنىڭ اراسىنداعى ايىرماشىلىق قانداي, سونىمەن قاتار اۋىل مەكتەپتەرىندە ءبىلىم بەرۋ ساپاسى قانشالىقتى جوعارى دەگەن ساۋالدىڭ دا تۋىندايتىنى راس. بۇل رەتتە ءتيىستى سالا باسشىلارى دا كوپتىڭ كوكەيىندە جۇرگەن ماسەلەلەردى تارقاتىپ ايتىپ بەردى. «راسىمەن دە, قازىرگى ۋاقىتتا اۋىل مەكتەپتەرىنىڭ جاعدايى, ونداعى ءبىلىم بەرۋدىڭ ساپاسى كوپ جاعدايدا سىن كوتەرمەيتىنى بەلگىلى. وبلىستا 442 جالپى ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپ بولسا, ونىڭ 358-ءى, ياعني 80 پايىزدان استامى اۋىلدىق جەرلەردە ورنالاسقان. ال اۋىل مەكتەپتەرىنىڭ 18,5 پايىزى, ياعني 66 مەكتەپ سامان كىرپىشتەن سالىنعان. ونىڭ ىشىندە 32 مەكتەپتىڭ عيماراتى 60-شى جىلدارعا دەيىن سالىنعان بولسا, قازىر 3 ءبىلىم بەرۋ وشاعىنىڭ عيماراتى اپاتتى جاعدايدا. دەپارتامەنتىمىز دە ءوزىنىڭ قۇزىرەتى شەگىندە وبلىستاعى اۋىل مەكتەپتەرىنىڭ جاعدايىن ۇنەمى نازاردا ۇستايدى جانە ونداعى ءبىلىم بەرۋدىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا ىقپال ەتەدى», دەيدى جامبىل وبلىسى بويىنشا ءبىلىم سالاسىنداعى باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى دامەش وسكەمباەۆا.
سونىمەن قاتار قازىر اتالعان دەپارتامەنتكە بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ بويىنشا جاڭا فۋنكتسيالار بەرىلۋدە ەكەن. دەپارتامەنت باسشىسى ءوزىنىڭ جۇمىسىن جوسپارلاۋدا, ونىڭ ىشىندە پروفيلاكتيكالىق باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋدا اۋىل مەكتەپتەرىن قامتۋدى كوزدەپ وتىرعانىن دا جەتكىزدى. جوسپارعا سايكەس, سوڭعى 2 جىلدا 66 مەكتەپتە مەملەكەتتىك باقىلاۋ شارالارى جۇرگىزىلسە, ونىڭ 75 پايىزى, ياعني 49 باقىلاۋ اۋىلدىق مەكتەپتەردى قامتىعان. مەكەمەنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, باقىلاۋ شارالارىنىڭ ناتيجەلەرى قالالىق مەكتەپتەرمەن سالىستىرعاندا اۋىلدىق مەكتەپتەردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىنىڭ السىزدىگىن, كومپيۋتەرلىك تەحنيكامەن قامتاماسىز ەتىلۋى مەن ينتەرنەت جىلدامدىعىنىڭ, وقۋ-تاربيە پروتسەسىن ۇيىمداستىرۋدا ءبىلىم سالاسىنداعى زاڭناما تالاپتارىن ساقتاۋ دەڭگەيىنىڭ تومەندىگىن, پاندەر بويىنشا پەداگوگ كادرلاردىڭ تاپشىلىعىن كورسەتىپ وتىر ەكەن. بيىلدىڭ وزىندە 22 اۋىلدىق مەكتەپتىڭ ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىن جۇزەگە اسىرۋ ساپاسىنا پروفيلاكتيكالىق باقىلاۋ جۇرگىزىلىپ, زاڭناما تالاپتارىنا سايكەس كەلمەيتىن بىرقاتار دەرەكتەر انىقتالىپتى. ماسەلەن, قورداي اۋدانىنداعى №34, №39, جۋالى اۋدانىنداعى №13, مەركى اۋدانىنداعى №30, ت.رىسقۇلوۆ اۋدانىنداعى اقبۇلاق, №4, شۋ اۋدانىنداعى ى.التىنسارين, مويىنقۇم اۋدانىنداعى امانگەلدى, مىڭارال ورتا مەكتەپتەرى سياقتى ءبىلىم نىساندارىندا قۇرىلتايشى قۇجاتتارىنىڭ ء«بىلىم تۋرالى» زاڭنىڭ 41-بابىنا سايكەس راسىمدەلمەۋى ورىن السا, جامبىل اۋدانىنداعى №2, №3, ءا.ىسمايىل ۇلى, بايزاق اۋدانىنداعى №2, س.سەيفۋللين, قورداي اۋدانىنداعى №10, №34, №39, شۋ اۋدانىنداعى ى.التىنسارين, م.مامەتوۆا, مەركى اۋدانىنداعى №15, №30, ت.رىسقۇلوۆ اۋدانىنداعى اقبۇلاق, جۋالى اۋدانىنداعى №13, №15, №16, مويىنقۇم اۋدانىنداعى مىڭارال ورتا مەكتەپتەرى سياقتى 17 مەكتەپتە «كۇندەلىك» ەلەكتروندى جۋرنالىنىڭ تالاپقا سايكەس تولتىرىلماۋى انىقتالدى. دەپارتامەنت بەرگەن مالىمەتكە سۇيەنسەك, تاعى 11 مەكتەپتە بالالاردى 1-سىنىپقا قابىلداۋ ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ 2018 جىلعى 12 قازانداعى №564 بۇيرىعىنا سايكەسپەگەن بولسا 5 مەكتەپ بالالاردى 10-سىنىپقا قابىلداۋ كەزىندە وسىنداي قاتەلىكتەرگە جول بەرگەن. ءوز سوزىندە دامەش وسكەمباەۆا اۋداندىق ءبىلىم بولىمدەرىنىڭ مەكتەپتەردىڭ جۇمىسىن ءتيىستى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرماۋىنان ورىن العان زاڭ بۇزۋشىلىقتاردىڭ دا بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ماسەلەن, وڭىردەگى 20 مەكتەپتە پەداگوگتار بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرستارىنان مەرزىمىندە وتپەگەن بولسا, بايزاق, جامبىل, مەركى, قورداي جانە تالاس اۋداندارىنداعى بىرقاتار مەكتەپتە فيزيكا, حيميا, بيولوگيا پاندەرى وقۋ-زەرتحانالىق جابدىقتارمەن جابدىقتالماعان, تەحنولوگيالىق قۇرال-جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلمەگەن, اتالعان پاندەر بويىنشا وقۋ كابينەتتەرى دە جەتىسپەيدى ەكەن. سونىمەن قاتار ت.رىسقۇلوۆ اۋدانىنداعى №4, تالاس اۋدانىنداعى بىرلەستىك, مويىنقۇم اۋدانىنداعى امانگەلدى, قورداي اۋدانىنداعى №10 ورتا مەكتەپتەرىنە دە مۋزىكا, اعىلشىن ءتىلى, ماتەماتيكا, تەحنولوگيا, حيميا پاندەرىنەن پەداگوگ ماماندار جەتىسپەيدى. بۇگىندە بىرقاتار مەكتەپ ءۇشىن اتالعان پاندەردىڭ ماماندارىن تابۋ قيىنعا سوعۋدا. جالپى, باقىلاۋدى جۇرگىزۋ بارىسىندا دەپارتامەنتتىڭ جاۋاپتى ماماندارى مەن تارتىلعان ساراپشىلار تاراپىنان پەداگوگيكالىق ۇجىممەن كەزدەسۋ وتكىزىلىپ, انىقتالعان زاڭ بۇزۋشىلىقتارعا تالداۋ جاسالادى. سونىمەن قاتار ونى جويۋ بويىنشا ۇسىنىمدار ەنگىزىلەدى ەكەن.
ءبىلىم بەرۋ ساپاسى كورسەتكىشتەرىنىڭ ءبىرى – وقۋ جەتىستىكتەرىن سىرتتاي باعالاۋ ناتيجەلەرى ەكەنى بەلگىلى. بيىلعى وقۋ جەتىستىكتەرىن سىرتتاي باعالاۋ وبلىستىڭ 56 جالپى ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەرىندە وتكىزىلىپ, وعان 4, 9 جانە 11-سىنىپتاردان 8778 وقۋشى قاتىسقان. «ناتيجەسى بويىنشا قالا مەكتەپتەرىمەن سالىستىرعاندا اۋىل مەكتەپتەرىنىڭ كورسەتكىشتەرى تومەن. 4-سىنىپتار بويىنشا 19 قالالىق, 36 اۋىلدىق مەكتەپ قاتىسقان. ناتيجەسىندە, قالا مەكتەپتەرى 20,5 ورتاشا بالل كورسەتسە, اۋىل مەكتەپتەرى 18,5, ياعني 2 بالعا تومەن. 9-سىنىپتار بويىنشا 20 قالالىق, 36 اۋىلدىق مەكتەپ قاتىسقان. قالا مەكتەپتەرى 47,2 ورتاشا بالل كورسەتسە, اۋىل مەكتەپتەرى 41,7 كورسەتكەن, ياعني 5,5 بالعا تومەن. ال 11-سىنىپتار بويىنشا 12 قالالىق, 25 اۋىلدىق مەكتەپتەر قاتىسقان. قالا مەكتەپتەرى 64,1 ورتاشا بالل كورسەتسە, اۋىل مەكتەپتەرى 59,1 كورسەتكەن, بۇل دا 5 بالعا تومەن. سوندىقتان دا مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىنان تۋىندايتىن تاپسىرمالاردى ءتيىمدى جۇزەگە اسىرۋ, ونىڭ ىشىندە قالا مەن اۋىل مەكتەپتەرى اراسىنداعى ءبىلىم ساپاسىنىڭ الشاقتىعىن جويۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ورىن العان ماسەلەلەردى ەسكەرىپ, ناقتى شارالار قابىلداۋى قاجەت», دەيدى دامەش وسكەمباەۆا.
قازىر اۋىل مەكتەپتەرىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن كۇشەيتۋ, اۋىل مەكتەپتەرىندەگى پەداگوگ كادرلارعا تاپشىلىقتى جويۋ – باستى ماسەلە. بۇل ورايدا جامبىل وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ ماماندارى دا وزىندىك جوسپارلارىمەن ءبولىستى. ء«بىلىم باسقارماسى تاراپىنان اۋىلدى جەرلەردەگى ءبىلىم ساپاسىن كوتەرۋ ماقساتىندا قادامدىق جوسپار ازىرلەنۋدە. اۋىل مەن قالا مەكتەپتەرىندە مونيتورينگ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, اۋىل مەكتەپتەرىندە ءبىلىم ساپاسىنىڭ تومەندەۋ سەبەپتەرى انىقتالۋدا. وڭىردەگى ءبىلىم مەكەمەلەرىنىڭ اراسىندا رەيتينگ جۇرگىزىلەدى. ولارعا ادىستەمەلىك كومەك كورسەتۋ, جۇمىسىن پەرسونالدى باقىلاۋعا قويۋ شارالارى ۇيىمداستىرىلۋدا. دارىندى وقۋشىلاردى انىقتاۋ جۇمىستارى دا جۇرگىزىلۋدە. وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنا قاراستى مەكتەپ وليمپيادالارىن جانە مەكتەپتەن تىس ءىس-شارالارىن وتكىزەتىن ورتالىقتىڭ دا اتاۋىن وزگەرتىپ, الداعى ۋاقىتتا «دارىن» مەكتەبىن اشۋ جوسپارلانۋدا», دەيدى اتالعان باسقارمانىڭ ورتا ءبىلىم بەرۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى ايدىن دوسىباەۆا.
ءبىلىم ماسەلەسى قاي كەزدە دە وزەكتى. حالقىمىزدىڭ ء«بىلىمدىنىڭ كۇنى جارىق» دەگەن ۇستانىمى دا تەكتىلىكتەن حابار بەرىپ, رۋحاني تۇلعالىققا جەتەلەيدى. ارينە مەملەكەت تاراپىنان اۋىلدى جەرلەردەگى ءبىلىم وشاقتارىنا دا جەتكىلىكتى كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. تەك باردى ۇقساتۋ ءتيىستى سالا ماماندارىنىڭ مىندەتى بولعانى ءجون.
جامبىل وبلىسى
