بۇرىن. ءيا, بۇرىن دا ومىرتقانىڭ اۋرۋ بولىگى الماستىرىلاتىن. بىراق ونداعى يمپلانت ءار ناۋقاس ومىرتقاسىنىڭ قۇرىلىسى, ەرەكشەلىگى ەسكەرىلمەگەن, ورتاشا قالىپتى ەسەپكە الىپ جاسالعان جالپىعا بىردەي ومىرتقا بولاتىن. دارىگەرلەر ادام بالاسىنىڭ تابيعاتىندا ەشقاشان ءبىرىن-ءبىرى قايتالامايتىنىن, ءتىپتى ەگىزدەر اعزاسىنىڭ دا وزگەشەلىكتەرى بولاتىنىن ايتادى. سوندىقتان اۋرۋ ومىرتقانى اۋىستىرعانىمەن, ونىڭ كىرىگىپ جۇمىس ىستەپ كەتۋىنە اعزا تاراپىنان قارسىلىق تۋىپ جاتادى. سول سەبەپتى ءار پاتسيەنتتىڭ وزىنە عانا ارنالعان يمپلانت جاساۋ كەرەك دەگەن توقتامعا كەلگەن ورتالىق باسشىسى سەرىك اقشولاقوۆ گرانتتىق ىزدەنىستەر اياسىندا 3 جىلداي ەڭبەكتەنۋدىڭ ناتيجەلى بولعانىن جەتكىزدى.
ىزدەنىس جولى. اۋەلى ۇلتتىق نەيروحيرۋرگيا ورتالىعى وتاندىق عارىش سالاسىندا ىزدەنىسى مول «عالام» كومپانياسىنىڭ ۇجىمىمەن اقىلداسادى. ولار 3D اپپاراتى ارقىلى پاتسيەنتتىڭ وزىنە عانا ارنالعان ومىرتقانىڭ مودەلىن جاساۋعا بولاتىنىن, بۇل ءۇشىن تەك ناقتى ولشەمدەردى ءبىلۋ كەرەكتىگىن ايتادى. وسىلايشا اعزاعا كومپيۋتەرلىك توموگرافيا جاسالىپ, ومىرتقانىڭ قۇرىلىسى, ءپىشىمى مەن كولەمى, قۇرامىن تولىق ەسەپتەگەن ماتەماتيكالىق 3D مودەل جاسالدى.
ال يمپلانت قانداي ماتەريالدان بولۋ كەرەك دەگەن ساۋالدىڭ دا جاۋابى دايىن تۇرعان ەدى. بۇل اعزا تاراپىنان ەشقانداي جاتسىنۋ, قابىلداماۋ تۋمايتىن مەديتسينالىق تيتان بولاتىن. ەندى ونى تاجىريبەدەن وتكىزۋ تۋرالى ماسەلە تۋعاندا الەمدىك مەديتسينادا جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدەگى وزىق كومپانيالار اراسىنان نەمىس ارىپتەستەرگە تاڭداۋ ءتۇسىپ, ورتالىق مامانى ۆيكتور الەينيكوۆ مودەلدى سىنامادان وتكىزۋگە گەرمانياعا جول تارتادى. ۋلم قالاسىنىڭ ورتوپەديا جانە بيومەحانيكا ينستيتۋتىندا نەمىس عالىمدارىمەن بىرلەسىپ يمپلانتتارعا مەحانيكالىق جانە بيومەحانيكالىق تەستىلەۋ وتكىزگەن قازاقستاندىق دارىگەردىڭ ەڭبەگى ەش كەتكەن جوق. جاساندى ومىرتقا ءتۇرلى ەكسپەريمەنت جۇرگىزەءتىن اپپاراتقا سالىنىپ قىسىمعا, ءتۇرلى بيومەحانيكالىق كۇشكە توتەپ بەرەتىنىن, قيمىل-قوزعالىسقا يكەمدىلىگىن تولىق دالەلدەدى. ناتيجەسىندە تابيعي ومىرتقادان ايىرماسى جوق دەگەن قورىتىندى قولعا ءتيدى. سول جەردە سىنامانىڭ ەكىنشى كەزەڭى, ياعني 6 مايىتكە اتالعان جاساندى ومىرتقانى سالۋ تاجىريبەسى جاسالدى. بۇل دا وتە جاقسى كورسەتكىشكە يە بولدى. ءتىپتى جاساندى ومىرتقاعا نەمىس ارىپتەستەر دە قىزىعۋشىلىق تانىتىپ, بىرلەسە جۇمىس ىستەۋگە ىقىلاس ءبىلدىردى.
شەشۋشى كەزەڭ. بيىل شىلدە ايىندا العاشقى پاتسيەنتكە ومىرتقا يمپلانتى سالىندى. ەر ازامات ومىرتقاسىنداعى اگرەسسيۆتى گەمانگيوما دەرتىنەن وتىرىپ-تۇرا الماي, ءتىپتى ءجۇرۋدى اۋىرسىنىپ جاتىپ قالعان ەكەن. تەپسە تەمىر ۇزەتىن جاستاعى ادامنىڭ توسەككە تاڭىلۋى قايدان وڭاي بولسىن؟! ومىرتقانى جەپ, ج ۇلىندى قىسىپ تاستايتىن مۇنداي ىسىكتى ومىرتقانىڭ تۇتاس سەگمەنتىمەن تۇگەل الىپ تاستاماسا بولمايدى. نەيروحيرۋرگتەر وسى ازاماتقا ارنايى جاساندى ومىرتقا جاساپ سالۋ جونىندە شەشىم قابىلدايدى. بۇرىن جالپىعا بىردەي يمپلانت جاساۋدىڭ تەحنولوگياسى بولعانىمەن, جاڭا جاساندى ومىرتقا سالۋ ءۇشىن باسقا ءادىس كەرەك. گەرمانيادا مايىتكە جاسالعان تاجىريبەلىك جۇمىستار بارىسىندا بۇل ءادىس تە ەكشەلگەن ەدى. سونىمەن العاشقى وپەراتسيا وتە ءساتتى ءوتتى. پاتسيەنتتىڭ اۋرۋدان تۇرۋى تۇگىل, قالىپقا كەلۋى جىلدام ءجۇردى, دەيدى ورتالىقتىڭ ءبولىم مەڭگەرۋشىسى تالعات كەرىمباەۆ.
وپەراتسيادان ايىعىپ شىققان ازاماتتى ءبىز دە كوردىك. «قازىر وتىرىپ-تۇرۋ جاتتىعۋىن ەركىن جاسايمىن, سىرقاتىمدى ۇمىتۋعا اينالدىم. سەبەبى ەشقانداي اۋىرسىنۋ, جانعا باتۋ دەگەن جوق, ساپ-ساۋ اداممىن. دارىگەرلەر كورسەتكەن جاتتىعۋلاردى ەركىن جاسايمىن, بولاشاقتا سپورتپەن دە اينالىسامىن. نەگىزى ءورت ءسوندىرۋشى مامانمىن عوي», دەيدى جاساندى ومىرتقا يەسى.
ءورىس. ارادا وتكەن ءۇش ايدىڭ ىشىندە ءتورت پاتسيەنتكە جاساندى ومىرتقا سالىندى. ءبارىنىڭ دە جاعدايلارى جاقسى. «سىزدەرگە مىڭ العىس! قانداي دا ءبىر جاساندى دەنە سالىنعانى ەش سەزىلمەيدى. اۋرۋدان جازىلعان سوڭ كوڭىل كۇيىمىز دە كوتەرىڭكى, – دەيدى تيتاندى ومىرتقانىڭ ارتىقشىلىعىن ۇعىنعان جاندار. بۇگىندە قازاقستاندىق نەيروحيرۋرگتەر تاجىريبەسى مەن «عالام» ۇجىمىنىڭ قولىنان شىققان يمپلانت تۋرالى نەمىس نەيروحيرۋرگتارىمەن بىرلەسە الەمدىك مەديتسينالىق كاسىبي جۋرنالدارعا ماقالا ازىرلەندى. سونىمەن بۇل وپەراتسيا دەربەستەندىرىلگەن مەديتسيناداعى جارقىن جاڭالىق بولىپ تۇر. وسىلايشا ومىرتقاسى ىسىكپەن زاقىمدالعان پاتسيەنتتىڭ تەك وزىنە ارنالىپ, 3D پرينتەرلىك تەحنولوگيا بويىنشا جاسالعان جاساندى ومىرتقانى ورناتۋ ۇلتتىق نەيروحيرۋرگيا ورتالىعى ماماندارىنىڭ بىرەگەي جوباسى ارقىلى جۇزەگە استى.
