قوعام • 11 قازان، 2019

بەلگىسىز مامبەەۆ

120 رەت كورسەتىلدى

بەلگىلى دە بەلگىسىز مامبەەۆ. سۋرەتشىنىڭ ءوزى ءبىر كەزدەرى باستان كەشكەن ارايلى ساتتەرىنىڭ ەلەسى، بالكي سول ساتتەردىڭ ءوزى بولار ماڭگىلىك عۇمىرىن ءالى دە ءسۇرىپ كەلە جاتقانداي. ۇلتتىق مۋزەيدە سابىر ءادىراسۋل ۇلىنىڭ شىعارماشىلىعىنا ارنالعان كورمە كورەرمەننىڭ اقىل-ويى مەن جانىن بيلەپ الىپ، تۇستىك قاتاردىڭ دىتتەگەن عاجايىپ تۇتاستىعىنا سامعاتتى. جانى نازىك كولوريستىڭ الەممەن ۇنقاتىسقانداعى كوڭىل كۇيى مەن سەزىمى، دۇنيەتانىمى مەن تولقىنىسىنىڭ تۇگەل سايراپ جاتقانىنا كۋا بولدىق.

كورمەگە مامبەەۆتىڭ ءومى­رىنىڭ ءار كەزەڭىندە جازىلعان 70-كە تارتا تۋىندىسى قويىلدى. ونىڭ لەنينگراد كەسكىندەمە، ءمۇسىن جانە ساۋلەت ينستيتۋتىندا وقىعان ستۋدەنتتىك جىلدارى مەن داۋىرلەر كەزەڭىمەن تانىستىعى ءتۇستىڭ شەكسىز مۇم­كىندىكتەرىن اشىپ بەردى. سۋرەتشى شىعارماشىلىعىندا پورترەت جانرىنىڭ قاشان دا ماڭىزدى بولعاندىعى ءار­بىر مودەلدىڭ سازىنا سەرگەك قاراعان قولتاڭباسىنان انىق كورىنەدى. كوزى تىرىسىندە قاتار جۇرگەن زامانداسى، بەلگىلى ونەرتانۋشى، زاماناۋي ونەر مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى نەللي شيۆرينا دا اتالعان جيىنعا قاتىسىپ، سۋرەتشىنىڭ قازاق مەنتاليتەتىن پايىمداۋ يدەيا­سىنا قاتىستى جىلى لەبىزىن ىرىكپەدى.

–جاستايىنان جەتىم قال­عان مامبەەۆتىڭ قانىندا، سا­نا­سىندا، تەگىندە قازاق سان­دىك-قولدانبالى ونەرىمەن تى­عىز بايلانىس جاتتى. كار­تينالاردىڭ ءون بويىندا جات­قان ەتيۋدتىك مىنەزگە قانىعا وتىرىپ، ءدال وسى دۇنيەنىڭ ونىڭ شىعارماشىلىعىنىڭ ۇستىنى ەكەنىن ۇعا الاسىزدار. ول ءبىر كەزدەرى قازاق­ستان سۋرەتشىلەر وداعى باسقار­ماسىنىڭ توراعاسى بولىپ تۇرعاندا سۋرەتشىلەردىڭ جۇ­مىس ىستەۋىنە بار جاعدايدى جاسادى. زيالى، مادەنيەتتى، قايراتكەر جان ەدى، – دەگەن ول ديۋرەر سياقتى سونشالىق اشىق جازباسا دا، باتىل ءارى سىپايى بەينەلەنگەن جاس دەنەنىڭ سۇلۋلىعىن ءتۇسىرىپ قالۋعا ۇم­تىلعان كەسكىندەمەشىنىڭ سە­زىمى، جان تولقىنىسى تۋرالى دا شەشىلە سويلەدى.

–مەن مامبەەۆتى ەرتەدەن تانيمىن. ال «بەلگىسىز مامبەەۆ» كورمەسىنە شاقىرتۋ كەلگەندە ويلانىپ قالدىم. مەن ءوزى مامبەەۆ تۋرالى تولىق بىلەم بە؟ نەگە بەلگىسىز؟ العاش تانىستىقتا بايقاعانىمداي، مامبەەۆ قىزىل تىلگە جۇيرىك، شەشەن ادام بولاتىن. ونى تىڭداماۋ مۇمكىن ەمەس-ءتىن. ادەمى، ساۋاتتى، باي. سىرتقى فور­ماسىمەن عانا ەمەس، ىشكى مازمۇنىمەن باۋراپ الاتىن. ونىڭ سۋرەتتەرىنە قاراپ تۇرىپ تاڭدانباسقا شاراڭ جوق. باتىل دا جالپاق جاقپا تەحنيكاسى ونىڭ دارىندى سۋرەتشى ەكەنىن ايگىلەپ تۇرعان جوق پا؟! ونىڭ سوڭعى جىلدارداعى ىزدەنىسى كومپوزيتسياسىن وزگەرتتى ءارى بوياۋ مەن ءتۇس ۇيلەسىمدىلىگىنە دەن قويدى. ول ءوزىنىڭ ءسوزسىز تالانتىن ومىردە دە، ونەردە دە كورسەتە ءبىلدى،– دەيدى ونەر­تانۋشى نەللي شيۆرينا.

ءپىشىن، ءتۇس پەن كەڭىستىك­تىڭ بىرتۇتاستىعىن ىزدەپ وت­كەن كەسكىندەمەشى سا­بىر مام­بەەۆتى ءاماندا تۇل­عا­لار مەن مىنەز-ق ۇلىق قى­زىق­­­تىردى. كولەڭكەلى كەڭىس­تىكتەگى ديناميكالىق فون كە­يىپ­كەرلەردىڭ جاي-كۇيىن ال­دىڭعى قاتارعا شىعارىپ، شاڭىراق استىندا ءوتىپ جاتاتىن ءومىردىڭ ءار الۋان ءساتى ءتۇرلى كەيىپكەرمەن قاۋىشتىرادى. مامبەەۆ قىلقالامىنداعى پەيزاجدار اۋەنى ءار باسقا. ولار قانشالىقتى تانىس بولسا دا، فورما مەن كۇز­گى لاند­شافت بوياۋىنىڭ مول­دىعى كىمدى بولسىن قايران قالدىرادى. سۋرەتشىنىڭ ءوزى ۇنەمى تاعات تاپپاي ىزدەنەتىن وزگەرىستەرى اۋەلى ونىڭ پەيزاجدارىندا كورىنىس تاباتىن. «قازاقستاندى كوپ ارالادىم، كوپ كوردىم، ەتيۋدتەر جازدىم. وسى ماتەريالداردىڭ ءبارى ماعان تىنىشتىق بەرمەدى. بو­ياۋمەن ورنەكتەۋدى تالاپ ەتكەن كەزەڭدەر بولدى...ۇنەمى قورشاعان ورتاڭنان، تابيعاتتان، ونەردىڭ وزىنەن ءوزىڭدى شابىتتاندىرىپ، جانداندىراتىن كۇش ىزدەۋدەن جالىقپاۋ كەرەك»، دەگەن سۋ­رەتشىنىڭ كەزىندە ايتقان پىكىرى تۇتاستىق پەن ۇيلەسىم يدەالىنا دەگەن بەرىك سەنىمگە باس ۇرعانىن كورسەتسە كەرەك. يمپرەسسيونيستىك كوركەمدىك مانەر اڭعارىلاتىن «توبەلەر. كۇز»، «تاۋعا بارار جول»، «جول»، «كەڭ دالا» پەيزاجدارى مامبەەۆتىڭ جىل وتكەن سايىن تۇستىك قۇرىلىمنىڭ بىرلىگىنە قول جەتكىزۋ سىندى بەكزات اۋەننىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

قازاقستاندا قانشا ادام ۆاكتسينا الدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 10:42

ۇقساس جاڭالىقتار