08 قازان، 2019

كاتونقاراعايدى قالاي ساقتاپ قالامىز؟

1788 رەتكورسەتىلدى

«ارقادا قىس جايلى بولسا ارقار اۋىپ نەسى بار؟» دەمەكشى، التايدان جۇرتتىڭ اۋا كوشۋىنە سەبەپ كوپ.

مەرەي

ءتۇبى ءبىر تۇركىنىڭ تۇڭلىك ءتۇرىپ، ءتۇتىن تۇتەتكەن ءتۇپ مەكەنى، الاشتىڭ اتا جۇرتى ءتور التاي دەسەك، وسى ۇلى تاۋدىڭ باۋرايىنداعى ساقتارعا سالۋالى وردا بولعان، تۇمسا تابيعاتى، ورالحان، قاليحان، بوشاي، ديداحمەتتەي تۇلعالارى، جوتاسىندا جورتقان مارالى بار كاتونقاراعاي اۋدانىن ءبىر كورۋدى ارماندايتىندار ەلىمىزدە دە، شەت مەملەكەتتە دە از ەمەس. الايدا تالايدىڭ ارمانىنا اينالعان شەكارا شەبىندەگى، ەلدىڭ شەتى، جەلدىڭ وتىندەگى كاتونقاراعايدا سوڭعى جىلدار مۇعدارىندا حالىق سانى ازايىپ بارا جاتقانى اششى دا بولسا شىندىق. «ارقادا قىس جايلى بولسا ارقار اۋىپ نەسى بار؟» دەمەكشى، التايدان جۇرتتىڭ اۋا كوشۋىنە سەبەپ كوپ. سەبەپتىڭ ءبارىن جىپكە تىزسەك، الىسقا كەتەرمىز. كوشەر جۇرت كوشتى، كەتەر حالىق كەتتى. قازىرگى ەڭ ۇلكەن، ءتۇيىندى ماسەلە – ەلدە قالعان اعايىندى ساقتاپ قالۋ بولسا كەرەك. جاقىندا وسى ماقساتتا بۇرىنعى اۋدان ورتالىعى – كاتونقاراعاي اۋىلىندا «كاتونقاراعاي اۋدانىنىڭ بولاشاعىنا سانالى كوزقاراس» اتتى ينۆەستيتسيالىق فورۋم ءوتىپ، وسى اۋدان توپىراعىنان تۇلەپ ۇشىپ، بۇگىندە قاناتى قاتايعان ءىرى كاسىپكەرلەر تۋعان مەكەندەرىن تۇلەتۋ، ەل ەڭسەسىن كوتەرۋ جايىن اقىلداستى.

 

اۋداندا 15 جىلدا ادام قالماۋى مۇمكىن

كات

كاتونقاراعايدىڭ ءىس باسىندا، بيزنەس سالاسىندا جۇرگەن ازاماتتارى فورۋمعا قۇر كەلمەپتى، جەرگىلىكتى جۇرتتى سەرپىلتۋگە سەپتىگى تيەر ناقتى ۇسىنىستارىن، جۇيەلى جوسپارلارىن الا كەلىپتى. ويعا العان جوسپار-جوبالارىن تەزدەتىپ قولعا الۋ ءۇشىن ءۇش-ءتورت اي بۇرىن سەرىك تولىقپاەۆ، قايرات احمەتوۆ، عاني شايماردان باستاعان مەتسەناتتار «كاتونقاراعاي اۋدانىنىڭ تۇراقتى دامۋى» اتتى قوعامدىق قور قۇرىپتى.

كاتو

«تەاتر كيىم ىلگىشتەن باستالادى» دەمەكشى، قور العاشقى قاناتقاقتى جۇمىستارىن اۋدان ورتالىعى – ۇلكەن نارىن مەن كاتونقاراعاي اۋىلدارىن سان جىل قوردالانعان قوقىستان تازارتۋدان باستاپ، 10 ميلليون تەڭگەگە ەكى ەلدى مەكەندەگى قوقىس الاڭدارىن رەتكە كەلتىرىپ، ارنايى قورشاۋ قويىپتى. ەڭ ماڭىزدىسى، قور كاتونقاراعاي اۋدانىن دامىتۋدىڭ 10 جىلدىق جوسپارىن ازىرلەپتى. جوسپاردى ازىرلەۋ ءۇشىن اۋداننىڭ بۇگىنگى جاعدايىنا بارلىق سالا بويىنشا ساراپ جاساپتى. قور ۇسىنعان مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك، سوڭعى 18 جىلدا اۋدان حالقى 48 پروتسەنتكە ازايىپتى (قازىرگى تۇرعىندار سانى – 23 207 ادام). تەك سوڭعى ەكى جىلدا اۋداننان 3 مىڭنان استام (2017 جىلى – 975، 2018 جىلى – 2355) ادام كوشىپ كەتىپتى. قور قازىردەن باستاپ ءتيىستى ءىس-شارالاردى جەدەلدەتىپ قولعا الماسا، كاتونقاراعايدىڭ 2609 تۇرعىنى بار 13 اۋىلى اقشارباق (9)، قۇندىزدى (23)، قاراجال (51)، بەكالقا (36)، الىباي (52)، سوگورنوە (75)، نوۆوپولياكوۆكا (358)، پريمورسكوە (118)، سولونوۆكا (760)، بەسۇي (83)، بالعىن (287)، مويىلدى (55)، جاڭا-حايرۋزوۆكا (702) 5، 6259 تۇرعىنى بار 15 اۋىلى اقسۋ (649)، سەننوە (209)، اققاينار (755)،       توپقايىڭ (517)، بەرەل (457)، جازوبا (154)، ورنەك (127)، جامبىل (348)، بارلىق (368)، جۇلدىز (218)، بەلقاراعاي (501)، كىشى نارىن (637)، سولداتوۆا (900)، ۇشبۇلاق (157)، كوكباستاۋ (262) 10، ال 14 339 تۇرعىنى بار 20 اۋىلى ۇلكەن نارىن (4552)، كاتونقاراعاي (3262)، ورەل (1125)، قايىڭدى (200)، التىنبەل (1102)، شىڭعىستاي (608)، كوكتەرەك (302)، كوروبيحا (383)، ارشاتى (375)، قىزىلجۇلدىز (242)، ۇشتوبە (175)، جاڭا-ۇلگى (348)، سۆينچاتكا (77)، ەگىندى (169)، اقمارال (144)، ەڭبەك (355)، مايەمەر (600)، قابىرعا (217)، شۇباراعاش (51)، راحمان قاينارى (52) 10-15 جىلدان استام ۋاقىتتان كەيىن جابىلۋى مۇمكىن دەگەن بولجامدارىن العا تارتىپتى. ارينە، اۋىل دەسەك اۋەلى مەكتەپ ەسكە تۇسەدى. قور الداعى 2-4 جىل كولەمىندە اقمارال، جۇلدىز، جازوبا، ۇشتوبە، بالعىن، قايىڭدى، قابىرعا، قىزىلجۇلدىز، كوكتەرەك، ەڭبەك اۋىلدارىنداعى 323 وقۋشىسى، 220 مۇعالىمى بار 12 مەكتەپ، 5-6 جىل كولەمىندە سەننوە، بارلىق، جاڭا-ۇلگى، ارشاتى، سولداتوۆا، جامبىل، نوۆوپولياكوۆكا، توپقايىڭ، مايەمەر، بەرەل، بەلقاراعاي، كىشى-نارىن اۋىلدارىنداعى 956 وقۋشىسى، 250 مۇعالىمى بار 13 مەكتەپ، ال 7-15 جىل كولەمىندە اقسۋ، سولونوۆكا، شىڭعىستاي، جاڭا-حايرۋزوۆكا، كاتونقاراعاي، ورەل، ۇلكەن نارىن اۋىلدارىنداعى 2352 وقۋشىسى، 300 مۇعالىمى بار 12 مەكتەپ جابىلۋ قاۋپى بار دەپ ەسكەرتىپتى. ارينە، اۋىلدار مەن مەكتەپتەردىڭ جابىلۋىنان قۇداي بەتىن اۋلاق قىلسىن دەيمىز. دەگەنمەن «ساقتىقتا قورلىق جوق».

 

تۋريزم كلاستەرىنە 10 جىلدا 500 ميلليون تەڭگە بولىنەدى

ەندى وسى اۋىلدار مەن مەكتەپتەردىڭ جابىلماي، جاندانا ءتۇسۋى ءۇشىن اۋدان ازاماتتارى نەندەي ىستەردى قولعا الۋى كەرەك؟ قوردىڭ جوسپارى قانداي؟ ينۆەستيتسيالىق فورۋمدى اشقان كاتونقاراعاي اۋدانىنىڭ اكىمى رەنات قۇرمامباەۆ اۋداننىڭ تۋريستىك الەۋەتى زور بولعانىمەن كەلۋشىلەرگە كەدەرگى كەلتىرەتىن جايتتەردىڭ بار ەكەندىگىن جاسىرماي ايتتى.

رەنات

«اۋدانىمىز شالعايدا ورنالاسقان، بىردە ءبىر ءوندىرىس ورنى جوق، تۇرعىندار نەگىزىنەن اۋىل شارۋاشىلىعىمەن كۇندەرىن كورىپ وتىر. تۋريزم تەك جاز ماۋسىمىندا عانا. سوندىقتان اۋداندا قىسقى ءتۋريزمدى دامىتساق دەيمىز. اۋدانعا كەلەتىن تۋريستەر تاماق جاعىنان قينالادى. وسكەمەن مەن التاي اۋدانىنىڭ اراسىندا ءدامحانا كوپ. ال ۇلكەن نارىن مەن بەرەل اراسىندا جالعىز عانا ءدامحانا بار. وسى رەتتە ءبىز بيزنەس وكىلدەرىمەن بىرلەسە جۇمىس ىستەۋگە، ۇسىنىستاردى قابىلداۋعا دايىنبىز. حالىق كوشىپ جاتقانىمەن اۋدانعا ەلىمىزدىڭ وزگە وڭىرلەرىنەن كوشىپ كەلىپ جاتقان تۇرعىندار دا بار. ەڭ ماڭىزدىسى، ءبىز «بالىق بەرمە، قارماق بەر» قاعيداسىن ۇستانىپ جەرگىلىكتى حالىقتى تابىس تابۋعا ۇيرەتۋىمىز كەرەك» دەدى ول.

فورۋمدا ءسوز العان «كاتونقاراعاي اۋدانىنىڭ تۇراقتى دامۋى» قوعامدىق قورىنىڭ ءۇش قۇرىلتايشىسىنىڭ ءبىرى، «Aitas KZ» اق باس ديرەكتورى سەرىك تولىقپاەۆ اۋدانداعى حالىقتىڭ كوشىن توقتاتىپ، ەلدىڭ ەڭسەسىن كوتەرۋ ءۇشىن كاتونقاراعايدا تۋريستىك، اگرارلىق جانە ءبىلىم كلاستەرىن بىردەي دامىتۋ كەرەكتىگىن اتاپ ءوتىپ، قور الداعى 10 جىل كولەمىندە اۋدانداعى ەڭ ۇلكەن ءۇش ەلدى مەكەندى – ۇلكەن نارىن، كاتونقاراعاي مەن ورەلدى ءومىر ساپاسى الەمدىك دەڭگەيگە سايكەس كەلەتىن اۋىلدار قاتارىنا قوسۋدى جوسپارلاپ وتىرعاندارىن جەتكىزدى.

تولىق

قور الداعى 10 جىل مۇعدارىندا وسى ءۇش اۋىلدا شاعىن اۋەجاي، فين ۇلگىسىندەگى بالاباقشالار، اعىلشىن ءتىلىن تەرەڭدەتىپ وقىتاتىن جەكە مەنشىك مەكتەپتەر، تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيتىن ءدارىحانالار مەن ءدامحانالار، جىل بويى توقتاۋسىز قىزمەت كورسەتەتىن ءبىلىم بەرۋ لاگەرلەرىن، زاماناۋي قۇرىلعىلارمەن جابدىقتالعان ەمحانالاردى اشىپ، اربات كوشەسى، بالالار الاڭدارىن، «ۇرپاقتار ساباقتىعى» باعدارلاماسى اياسىندا كوتتەدجدى كۆارتال مەن سپورت كەشەنىن سالىپ، بيزنەس يدەيالارعا شاعىن گرانتتار بەرۋدى جوسپارلاپ وتىر. ء«بىز قوردى قۇرماس بۇرىن اۋداننىڭ وزىق تۇستارى مەن وسال تۇستارىن ابدەن سارالادىق. ساراپشىلارمەن كەزدەستىك. قوردى قۇرۋداعى ماقسات-مۇراتىمىز – تابىس تابۋ، قايىرىمدىلىق كومەك كورسەتۋ ەمەس، اۋداندى كوتەرۋ، تۇرعىنداردىڭ جۇمىس ىستەۋىنە مۇمكىندىك بەرۋ. مۇنى وسى قاسيەتتى توپىراقتا تۋىپ-وسكەن كاتوننىڭ تۋمالارى، ءبىز قولعا الماساق، سىرتتان كەلىپ ەشكىم ىستەمەيدى. بۇل جەردە قوعام، بيلىك پەن بيزنەس ۇشەۋىنىڭ سينەرگياسى، ياعني بىرلىگى كەرەك. بۇل شارۋا كاتونقاراعايدىڭ ءاربىر تۇرعىنىنىڭ ەرىك-جىگەرىن، تۋعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىن قاجەت ەتەدى. جوعارىدا اتاپ وتكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ۇلكەن ينۆەستيتسيا، قوماقتى قاراجات قاجەت. وسى ىسكە اۋداننىڭ ۇلكەندى-كىشىلى كاسىپكەر ازاماتتارى ۇلەس قوسادى دەگەن سەنىمدەمىن» دەگەن سەرىك تولىقپاەۆ تۋعان جەرىندە تۋريستىك كلاستەردى وركەندەتۋ ءۇشىن ءوز قالتاسىنان الداعى 10 جىل كولەمىندە جىل سايىن 50 ميلليون تەڭگەدەن 500 ميلليون تەڭگە قاراجات بولۋگە ءازىر ەكەندىگىن جەتكىزىپ، جەرلەستەرىن ءبىر جەلپىندىرىپ تاستادى. كاسىپكەر بۇل قاراجات اۋداننىڭ تۋريزم سالاسىنداعى بارلىق ماسەلەسىن شەشپەسە دە، وسى سالاداعى بىرقاتار تۇيتكىلدەردى تارقاتۋعا، حالىقتىڭ ەكونوميكالىق ءبىلىمىن ۇلعايتۋعا، ەكولوگيالىق ساۋاتىن اشۋعا، كاسىبىن ەندى باستاعان ازاماتتارعا قول ۇشىن سوزۋعا سەپتەسەتىنىنە سەنىمدى.   

 

«جۋسان» جەرلەستەردى شاقىرادى

قور اۋدان جۇرتشىلىعى نازارىنا ۇسىنىپ وتىرعان جوبانىڭ ءبىرى «جۋسان» دەپ اتالادى. جوبا شەڭبەرىندە ۇلكەن نارىن، كاتونقاراعاي جانە ورەل اۋىلدارىنىڭ ماڭىندا، تابيعات اياسىندا كوتتەدجدى اۋىل سالۋ جوسپارلانعان. «بۇرىن اۋداندا تۇرىپ كوشىپ كەتكەن جەرلەستەرىمىز اراسىندا تۋعان جەرىنە قايتا ورالعىسى كەلەتىندەرى دە بار. بىراق بارايىن دەسە دايىن تۇرعان ءۇيى جوق. سوندىقتان ءبىز بۇل جوبانى اۋدانعا قايتا كەلەمىن دەۋشى ازاماتتارعا  ارناساق دەيمىز. ولار وسى ۋاقىتقا دەيىن العان ءبىلىمىن، جيعان تاجىريبەسىن ەلگە، جاس ۇرپاق يگىلىگىنە جۇمساپ، بىلگەندەرىن ۇيرەتسە، وقىتسا دەيمىز. ءبىز ۇلكەن نارىن مەن كاتونقاراعاي اۋىلدارىنان كوتتەدجدەردىڭ سالىناتىن ورنىن دا بەلگىلەپ قويدىق. قالادا بار جاعدايدىڭ بارلىعى جاسالادى. جەكە اكىمشىلىگى بولادى. قورشاعان ورتامەن ۇيلەسىمدە بولۋى ءۇشىن تەك تابيعي ماتەريالداردان تۇرعىزىلاتىن بۇل ۇيلەر جالعا بەرىلۋى دە مۇمكىن، قوناقۇي نومىرلەرى دە بولۋى مۇمكىن. ول جاعىن پىسىقتاپ جاتىرمىز. تەك وسى جوباعا ينۆەستور قاجەت» دەيدى س.تولىقپاەۆ.

قوعامدىق قور ەڭ اۋەلى اۋداندا تۋريستىك كلاستەردى دامىتۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇگىندە اۋدان ەكونوميكاسىنداعى ءتۋريزمنىڭ ۇلەسى 1-اق پروتسەنتتى قۇرايدى ەكەن. «كاتونقاراعاي اۋدانىنىڭ تۇراقتى دامۋى» قوعامدىق قورىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى سەرىك ءجۇنىسوۆتىڭ ايتۋىنشا، قور الداعى 10 جىل كولەمىندە اۋدان ەكونوميكاسىنا تۋريزممەن تۇسەتىن تابىستى 30 پروتسەنتكە دەيىن كوتەرۋدى كوزدەپ وتىر.

سەرىك

«قازىرگى ۋاقىتتا كاتونقاراعايدا ءبىر مەزگىلدە 555 ادامدى قابىلداي الاتىن 30 قوناقۇي بار. جول بويىندا قىزمەت كورسەتەتىن نىساندار سانى – 14. اۋدانعا كەلەتىن تۋريستەردىڭ جىلدىق كورسەتكىشى 6 مىڭنىڭ ار جاق-بەر جاعىندا. جوعارىدا اتاپ وتكەن 30 پروتسەنتكە جەتۋ ءۇشىن قوناق ۇيلەر سانىن 80-گە جەتكىزۋىمىز كەرەك. قوناقۇيلەر ءبىر مەزگىلدە 3105 ادامدى قابىلدايتىنداي بولۋى قاجەت. دەمەك، اۋدان جىلىنا 6 مىڭ ەمەس، 70 مىڭ تۋريستكە قىزمەت كورسەتەتىن دەڭگەيگە جەتكەنى ابزال. اۋداننىڭ حالىق كوشىپ جاتقان اۋىلدارىندا ەتنو تۋريزم مەن ەكولوگيالىق ءتۋريزمدى دامىتۋعا كۇش سالاتىن بولامىز. ۇلكەن عيماراتتار سالمايمىز، تۋريستەرگە كيىز ءۇي ۇلگىسىندەگى نىسانداردا قىزمەت كورسەتىلەدى» دەيدى ول.

فورۋمدا قىرعىزستان مەن موڭعوليادان، ەلىمىزدىڭ نۇر-سۇلتان، الماتى قالالارىنان كەلگەن تۋريزم سالاسىنىڭ بىلىكتى ماماندارى كاتونقاراعايدا ءتۋريزمدى قالاي دامىتۋ، تۇرعىنداردى قالاي وقىتۋ كەرەكتىگى جايىنداعى ويلارىن ناقتى مىسالدار كەلتىرە وتىرىپ ورتاعا سالىپ، تاجىريبەلەرىمەن ءبولىستى.

 

تالعات كەرتەشەۆ، بۇۇدب بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ جوبالارىنىڭ مەنەدجەرى:

كەرتەش

– ەكو تۋريزم ەلىمىزدە زاڭ اياسىندا جەك سالا رەتىندە بەكىتىلمەگەن. ويتكەنى، بىردەن شىعىندى اقتامايدى. ۋاقىت كەرەك. كاتونقاراعايدا ءتۋريزمنىڭ وسى سالاسىن دامىتۋعا مۇمكىندىك بار. ءبىز كاتونقاراعاي ۇلتتىق پاركىندە اقپاراتتىق ۆيزيت ورتالىعىن اشۋعا كومەكتەسەمىز. تۋريستەرگە ءۇش تىلدە ەكسكۋرسيا جۇرگىزەتىن گيدتەردى دايىنداۋعا، وقىتۋعا ءازىرمىز. ەكى كەزەڭنەن تۇراتىن «ەكو دامۋ» باعدارلاماسىنىڭ العاشقى كەزەڭىندە التىنەمەل، بارساكەلمەس، ءۇستىرت تابيعي قورىقتارى مەن ىلە بالقاش تابيعي رەزەرۆاتى ماڭىندا 209 جۇمىس ورنىن اشتىق. ەكىنشى كەزەڭ 2020 جىلى باستالادى. وسى باعدارلاما ارقىلى جەرگىلىكتى تۇرعىندار 6-7 پروتسەنتپەن نەسيە الىپ، قوناق بولمەسىن سالىپ، 5 جىل كولەمىندە قايتارۋعا بولادى.

 

راشيدا شايكەنوۆا، قازاقستان تۋريستىك اسسوتسياتسياسىنىڭ ديرەكتورى:

راشيدا

– كاتونقاراعايدا اۋىل ءتۋريزمىن دامىتۋعا بولادى. ول ءۇشىن نە كەرەك؟ قوناق بولمەسى كەرەك. قوناق بولمەسى كوپ شىعىندى قاجەت ەتپەيدى. اۋىل تۇرعىندارى ەشتەڭە سالماق-اي ءوز ۇيلەرىندە تۋريستەردى قابىلداي الادى. ءبىز وسىنداي جوبانى الماتى وبلىسىنىڭ ساتى اۋىلىندا قولعا الدىق. بىرەۋ اۋلاسىنداعى بوس تۇرعان قوسىمشا ءۇيىن، بىرەۋ اۋلاسىنداعى كيىز ءۇيىن پايدالاندى. اۋىل تۇرعىندارىنىڭ كوبى ءوز ۇيلەرىن تۋريستەرگە ۇسىندى. شەت ەلدىك تۋريستەرگە، ونىڭ ىشىندە ەكو تۋريستەرگە ەڭ ءبىرىنشى كەرەگى – تازا جاتىن ورىن، جاقسى تاماق. ولارعا قىمبات قوناقۇي ەمەس، شىرىشى بۇزىلماعان تابيعات كەرەك. قازاقتىڭ سالت-ءداستۇرىن كورگىسى كەلەدى. قازىر ساتى اۋىلىنىڭ تۇرعىندارىنىڭ كوپشىلىگى تۋريستەرگە قوناق بولمەسىن بەرۋمەن شۇعىلدانادى. 2019 جىلى ساتى اۋىلى 6 مىڭ ءتۋريستتى قابىلداپتى. دەمەك، كۇن سايىن 500 ادامنان قابىلداعان. كىشكەنە اۋىل تۋريزممەن كۇن كورىپ وتىر. وسىنى نەگە كاتوندا قولعا الماسقا؟!

 

ايشا مامبەتاليەۆا، «قىرعىز تۋريزم وسوو» ديرەكتورى:  

اي

– تۋريزم سالاسىندا 15 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلەمىن. اۋەلدە ەكو تۋريزم ءسوز بولعاندا قىرعىز اعايىندارىڭىز دا «ساسىق تۋريستەر بىزگە نە كەرەك؟» دەپ ات-تونىن الا قاشقان بولاتىن. قوناقجايلىق كوشپەندىلەردىڭ قانىندا بار دۇنيە عوي. ەشتەڭەنى ويلاپ تابۋدىڭ قاجەتى جوق. مىسال رەتىندە قىرعىزستاننىڭ نارىن وبلىسىنىڭ كوچكور اۋىلىن ايتايىن. باسىندا بۇل اۋىلعا ەشكىم بارمايتىن. حالىق كوشىپ، اۋىلدا ۇلكەن كىسىلەر عانا قالعان بولاتىن. سويلەستىك، وقىتتىق. قازىر كوچكور اۋىل ءتۋريزمىنىڭ كوش باسىندا تۇر. 2000 جىلى قىرعىزستان اۋىلدارى بار-جوعى 18 تۋريست قابىلداسا، 2006 جىلى بۇل كورسەتكىش 6 مىڭعا جەتتى. ەگەر كاتونقاراعايدا شەت ەلدىك تۋريستەردى قابىلداي باستاساڭىزدار، قوناق بولمەسىن دايىنداۋ جاعىن عانا ەمەس، ولاردى قىزىقتىراتىن ءارتۇرلى باعدارلامالاردى دا ەستەن شىعارماڭىزدار. ماسەلەن، قىرعىزستاندا تۋريستەرگە كورسەتىلەتىن باعدارلامانىڭ ءبىرى «باۋىرساق شوۋ» 30 اقش دوللارى تۇرادى. بۇل بىزدەگى – ەڭ تانىمال شوۋ. ەڭ ماڭىزدىسى، تۇرعىنداردى وقىتۋعا كوڭىل ءبولۋ كەرەك، تۋريستەردى قابىلداۋدى ۇيرەتۋ قاجەت.

 

 ايدوس اتاي، موڭعوليا تاۋ بۇركىتى قوعامىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى:

 – موڭعولياداعى قازاقتار سالت-ءداستۇردى جاقسى ساقتاعان. 13 عاسىردا قالاي ءومىر سۇرسە، قازىر دە سولاي. شەت ەلدىك تۋريستەر وسىنى كورۋگە كەلەدى. ولاردى تاعى ءبىر قىزىقتىراتىن دۇنيە – جابايى تابيعات. بۇل جاعىنان كاتونقاراعاي موڭعوليانى ون وراپ الاتىن شىعار. وسىنى پايدالانۋ كەرەك. سوسىن كيىز ۇيلەردى كوبەيتۋ قاجەت. بىزدە ساياتشىلىق جاقسى دامىعان. وسىنى كاتونقاراعايدا دا قولعا السا ارتىق بولماس دەپ ويلايمىن. بۇل تۇرعىدا ءوزىمىز دە كومەكتەسۋگە دايىنبىز.

 

ۆيتالي شۋپتار، «اۆالون» تاريحي گەوگرافيالىق قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى:

شۋپت

– شەت ەلدىك تۋريستەرگە دۋش پەن دارەتحانانىڭ جوقتىعى دا كەيدە كەدەرگى بولمايدى. ولارعا قىزىق كەرەك. اۋىلداعى جۇمىس بارىسى دا ولارعا قىزىق. اۋىل تۇرعىندارىمەن بىرگە جۇمىس ىستەگىسى كەلەتىن تۋريستەر دە بار. الايدا ءۇي يەلەرى بۇعان كەلىسپەي جاتادى. ء«بىر وقپەن ەكى قوياندى اتىپ المايسىز با؟ تۋريست كارتوبىڭىزدى قازىپ بەرسە جامان با؟» دەپ قالجىڭداپ جاتامىز. قىسقاسى، ولارعا ءبارى قىزىق. اۋىل تۇرعىندارىمەن بىرگە وتىرىپ ءشاي ىشكەننىڭ ءوزى قىزىق. تۋريستەردى كۇتۋ بارىسىندا وسىنىڭ ءبارىن ەستە ۇستاعان ابزال.

 

اناتولي ساۆيچەۆ، «Almaty city tour» كومپانياسىنىڭ تەڭ قۇرىلتايشىسى:

ساۆ

– «قىسقى ءتۋريزمدى قاي جەرلەردە قولعا الۋعا بولادى؟» دەپ جاز بويى  4500 شاقىرىم جول ءجۇرىپ، كاتونقاراعايدى ارالاپ شىقتىم. قىسقى ءتۋريزمدى، ونىڭ ىشىندە شاڭعى سپورتىن سارىمساقتىدا قولعا الۋعا بولادى ەكەن. ينفراقۇرىلىمى، جول جاعدايى، ءبارى كەلىپ تۇر. جاز مەزگىلىندە اۋداندا اتپەن، ۆەلوسيپەدپەن، جاياۋ سەرۋەندەۋدى جانە بالىق اۋلاۋدى جۇزەگە اسىرۋعا بولادى. كاتونقاراعاي ۇلتتىق پاركىندە 5 قوسىمشا مارشرۋت اشۋعا دايىنبىز.      

شىعىس قازاقستان وبلىسى،

كاتونقاراعاي اۋدانى،

كاتونقاراعاي اۋىلى

سوڭعى جاڭالىقتار

تەاتردىڭ ونلاين تارتۋى

رۋحانيات • كەشە

ءۇي جانۋارىنان ۆيرۋس جۇعا ما؟

كوروناۆيرۋس • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار