ەكونوميكا • 24 قىركۇيەك، 2019

تايلاند، ءۇندىستان مەن فيليپپين ۇكىمەتتەرى تاۋەكەلگە باعىتتالعان رەتتەۋگە شاقىرىلدى

28 رەتكورسەتىلدى

شىلىم شەگۋگە قارسى كۇرەس ماسەلەلەرىندە ساراپشىلار الدەقاشان تىيىم سالۋمەن ناتيجەگە قول جەتپەيتىنىنە كوز جەتكىزدى، تەمەكى شەگۋشىلەردى زياندى ادەتتەن باس تارتۋعا ىنتالاندىرۋ ءۇشىن ولارعا بالاما ۇسىنۋ كەرەك دەگەن قورىتىندىعا كەلدى.

ال بالاما تۇتىنۋشىلار الدىندا تارتىمدى بولۋ ءۇشىن ءداستۇرلى تەمەكى الدىندا قاۋىپ-قاتەرى تومەن جاڭا ونىمدەردىڭ ارتىقشىلىقتارى تۋرالى تولىق اقپارات بەرىپ قانا قويماي، ولاردى قول جەتىمدى ەتۋ قاجەت، سونىڭ ىشىندە ولاردىڭ قاتاڭدىق تۇرعىسىنان جەڭىلىرەك رەتتەلۋىن ەسكەرۋ قاجەت. مىسالى، قۇرامىندا نيكوتين بار ونىمدەردى رەتتەۋگە باعىتتالعان تاۋەكەل-باعدارلى ءتاسىل ەۋروپادا ءوز قولدانىلۋىن تاپتى، ال ەندى وعان ازيا ەلدەرى دە شاقىرىلۋدا. ماسەلەن، قۇرامىندا نيكوتين بار ونىمدەردى ءادىل رەتتەۋدى تايلاند، ءۇندىستان جانە فيليپپين ۇكىمەتتەرىنەن جاقىندا قابىلدانعان سەۋل دەكلاراتسياسى تالاپ ەتەدى.

ء«بىز 3 ەلدىڭ ۇكىمەتىن ءوز ازاماتتارىنا تاۋەكەلگە باعىتتالعان رەتتەۋ جولىمەن ەلەكتروندى تەمەكى، تەمەكىنى قىزدىرۋ جۇيەلەرى مەن سنيۋس سىندى تەمەكىنىڭ قاۋىپسىز بالامالارىنا قول جەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋىن شاقىرامىز»، - دەلىنگەن 2019 جىلدىڭ 29 تامىزىندا ساراپشىلار مەن تۇتىنۋشىلار قول قويعان سەۋل دەكلاراتسياسىندا.

بۇل دەكلاراتسيا زياندىلىقتى تومەندەتۋ جونىندەگى ءۇشىنشى ازيا فورۋمىنا سەۋلدە باس قوسقان 18 ەلدىڭ قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى جۇزدەگەن ساراپشىلارى مەن تۇتىنۋشىلار ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسى بولىپ تابىلادى. فورۋمدا ازىرلەنگەن جانە قابىلدانعان سەۋل دەكلاراتسياسى تۇتىنۋشىلاردىڭ مۇددەلەرىن قورعاۋعا باعىتتالعان جانە تايلاند، ءۇندىستان جانە فيليپپين ۇكىمەتتەرىن ەلەكتروندى تەمەكى، تەمەكىنى قىزدىرۋ جانە سنيۋس سياقتى ىقتيمال قاۋپى تومەن ونىمدەرگە قاتىستى ساياساتتى قايتا قاراۋ ماسەلەلەرىنە شاقىرادى.

ء«بىز بيلىكتىڭ نازارىن تۋىنداعان ماسەلەگە اۋدارۋ ءۇشىن سەۋل دەكلاراتسياسىن قۇردىق. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز ايماقتاعى تۇتىنۋشىلار مەن ساراپشىلاردان بارىنشا كوپ قول جيناۋ، سودان كەيىن دەكلاراتسيانى ءتيىستى ۇكىمەتتەرگە تاپسىرۋ. فيليپپيندە اڭگىمە شەكتەۋلى رەتتەۋ جايىندا بولسا، ال ءۇندىستان مەن تايلاندتا ماسەلە تىيىم سالۋلاردى جويۋ نەمەسە ولاردىڭ الدىن الۋ تۋرالى بولىپ وتىر. جاقىندا ءۇندىستاندا بۇكىل ەل بويىنشا بالاما قۇرىلعىلارعا تىيىم سالىنۋ كەرەك. تايلاندتا نيكوتيندى جەتكىزۋدىڭ ەلەكتروندى جۇيەسىن قولدانۋعا تىيىم سالۋدى تەك تۋريستەردەن عانا الىپ تاستاۋ ماسەلەسى تالقىلانۋدا، سەبەبى ولار تۋريستىك دوللارلاردان ايىرىلادى» - دەدى نەنسي ساتحوفف، ازيا-تىنىق مۇحيتى ايماعىنداعى زياندى تومەندەتۋ جاقتاۋشىلارى كواليتسياسىنىڭ اتقارۋشى ۇيلەستىرۋشىسى.

سەۋل دەكلاراتسياسى تايلاند، ءۇندىستان جانە فيليپپين ۇكىمەتىن تەمەكى شەگۋ تاباكپەن بايلانىستى ءولىم-ءجىتىم مەن اۋرۋلاردىڭ كوپشىلىگىنىڭ سەبەبى ەكەنىن تۇسىنۋگە شاقىردى. سونىمەن قاتار، ساراپشىلار مەن تۇتىنۋشىلار بيلىك ۆەيپينگتىڭ ايتارلىقتاي قاۋىپسىزدىگىن جانە ونىڭ بۇكىل الەمدەگى ميلليونداعان ادامداردىڭ تەمەكى شەگۋدەن باس تارتۋىنا سەپتىگىن تيگىزەتىنىن مويىنداۋى ءتيىس دەپ سانايدى.

دەكلاراتسيادا نيكوتين نەمەسە تەمەكى بۋلارىن جۇتۋ ەمەس،  تەمەكىنىڭ جانۋ پروتسەسى تەمەكى شەگۋمەن بايلانىستى اۋرۋلاردىڭ نەگىزگى سەبەبى دەلىنەدى، سەبەبى جانۋ پروتسەسى كەزىندە شىلىم تارتۋعا قاتىستى اۋرۋلاردىڭ پايدا بولۋىنىڭ باستى سەبەبى ەسەپتەلەتىن ءتۇرلى زياندى زاتتار پايدا بولادى. الايدا، ەگەر بالاما ونىمدەردە ۇسىنىلاتىنداي جانۋ پروتسەسىن الىنىپ تاستالسا، وندا قاۋىپ-قاتەر ايتارلىقتاي تومەندەيدى. وسىلايشا، ەلەكتروندى تەمەكى جانە تاباكتى قىزدىرۋ جۇيەسى تەمەكى شەگۋشىلەرگە شىلىمقورلىقتان باس تارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

«ۆەيپينگ – بۇل تەمەكى شەگۋ ەمەس. ۆەيپينگتە قۇرامىندا نيكوتين بار بۋدى (نەمەسە اەروزول) الۋ ءۇشىن ەلەكتروندى قۇرىلعىلار قولدانىلادى. انگليانىڭ قوعامدىق دەنساۋلىقتى ساقتاۋ دەپارتامەنتىنىڭ جىل سايىنعى شولۋلارى بارلىق قولدا بار مالىمەتتەر بويىنشا ەلەكتروندى تەمەكىنى پايدالانۋدىڭ ءداستۇرلى تەمەكى شەگۋگە قاراعاندا ورتاشا زياندىلىعى 95 پايىزعا از دەگەن قورىتىندىعا كەلدى. ميلليونداعان ادامدار تەمەكىدەن وسىنداي زيانى تومەنىرەك ونىمدەرگە كوشتى. قوعام دەنساۋلىعىن قورعاۋ تاپسىرىلعان ۇكىمەتتەر بۇعان كەدەرگى تۋدىرماي، كەرىسىنشە قۇپتاۋى ءتيىس»، - دەلىنگەن دەكلاراتسيادا.

دەكلاراتسيانىڭ تۇجىرىمدارىنا سايكەس، مەملەكەت قوعام دەنساۋلىعىنا پايدا اكەلۋى ءۇشىن التەرناتيۆتى ونىمدەردى قاتاڭدىق تۇرعىسىنان جەڭىلىرەك رەتتەۋى كەرەك.

«ەسىڭىزدە بولسىن، قوعامدىق دەنساۋلىق بۇل تۇتىنۋشىلار. سايكەس رەتتەۋ كەزىندە ءسىز ونداعان ميلليون تەمەكى شەگۋشىلەرگە شىندىقتى ايتىپ، كومەكتەسە الاسىز: ۆەيپ-ونىمگە كوشۋ شىلىم شەگۋدى جالعاستىرۋدان دۇرىس، بىراق ەڭ وڭ نۇسقا – تولىعىمەن باس تارتۋ»، - دەپ ۇراندايدى دەكلاراتسيا.

سەۋل دەكلاراتسياسى 3 ەلدىڭ ۇكىمەتىنە قارالسا دا، تەمەكى شەگۋگە قارسى كۇرەس ماسەلەسى وزەكتى سانالاتىن بارلىق وزگە ەلدەردىڭ ونىڭ دالەلدەرى مەن تۇجىرىمدارىنا قۇلاق اسۋى ورىندى. بۇل ماسەلەدە قازاقستان دا تىس قالماۋى شارت.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەگەمەندىكتەر ەلگە شىقتى

قازاقستان • بۇگىن، 11:19

ەلوردا ورتالىعىندا اۆتوكولىك ورتەندى

قازاقستان • 15 قاراشا، 2019

ءباسپاسوز ءرولى – باستى ماسەلە

ادەبيەت • 15 قاراشا، 2019

قازاقستانعا شەتەلدىك بانكتەر كەلەدى

ەكونوميكا • 15 قاراشا، 2019

قوستاناي فيلارمونياسىنا 75 جىل تولدى

رۋحانيات • 15 قاراشا، 2019

جاڭا ۇلگىدەگى كولىكتەر

قوعام • 15 قاراشا، 2019

ۇقساس جاڭالىقتار