«اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق باسقارۋشى ديرەكتورى ءسابيت جاقسىلىقوۆ جينالعاندارعا نەسيە سەرىكتەستىگى جۇيەسى تۋرالى ايتىپ بەردى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, ەلىمىزدەگى شارۋا قوجالىقتارى بىرىگىپ, ءوزىن ءوزى قارجىلاندىرۋى كەرەك. سوندا يگەرىلەتىن جەر كولەمى ۇلعايىپ, ورتاق تابىس مولايادى. ونداي جاعدايدا ولاردى كەز كەلگەن قارجى ۇيىمى نەسيەلەندىرەدى. اگرارلىق نەسيەلىك كورپوراتسيا بەرگەن مالىمەت بويىنشا وتكەن جىلى ولاردىڭ 92 پايىزى نەسيەلەندىرىلگەن. بۇل باستامانىڭ تاعى ءبىر ءتيىمدى تۇسى دا وسى ەكەن. ەگەر شاعىن شارۋا قوجالىقتارى بىرىكسە, مەملەكەتكە الاقان جايمايدى. ء«بىزدىڭ الدىمىزعا قويىلعان مىندەت – اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار وندىرۋشىلەرىنىڭ قارجى رەسۋرستارىنا قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ», دەدى س.جاقسىلىقوۆ.
بيىل اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى مەن نەسيە سەرىكتەستىكتەرى تۇتىنۋشىلارعا 90 ميلليارد تەڭگەدەن استام قارجى بەرىلمەك.
ەل ىشىندە كۆازيسەكتوردىڭ نەسيەلەندىرۋ پايىزى جوعارى دەگەن پىكىر ءجيى ايتىلادى. مىسالى, كورپوراتسيا ۇسىنعان نەسيە مەن نەسيەلىك سەرىكتەستىكتەر ۇسىنعان نەسيەنىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەسىندە اجەپتاۋىر الشاقتىق بار. باسقارۋشى ديرەكتور س.جاقسىلىقوۆپەن اڭگىمە بارىسىندا تۇسىنگەنىمىز, ولاردىڭ نەسيە شارتى كاسىپكەرلەردىڭ بارىنە بىردەي قولجەتىمدى ەمەس. شارت بويىنشا ءاربىر ءىرى قارا مالدىڭ كەم دەگەندە 2-3 گەكتاردان جايىلىمدىق جەرى بولۋى ءتيىس. مىسالى, 10 باس مال ءۇشىن كەم دەگەندە 20-30 گەكتار جايىلىمدىق جەر كەرەك. بۇل تالاپقا ساي كەلمەسەڭ, كورپوراتسيانىڭ تومەن پايىزبەن بەرەتىن نەسيەسىنەن اسپانداعى اي جۋىق بولادى. ال نەسيەلىك سەرىكتەستىكتەر ونداي تالاپ قويمايدى.
«نەسيەلىك سەرىكتەستىكتەر قارجىنى اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسىنان 9,5%-بەن الادى دا, شامامەن 14%-عا بەرەدى. سونىمەن قاتار نەسيە جانە ليزينگ بويىنشا مەملەكەتتىك سۋبسيدياعا دا قول جەتكىزە الادى», دەدى ءسابيت جاقسىلىقوۆ.
اگروونەركاسىپتىك كەشەندەگى نەسيەلىك سەرىكتەستىك قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى الميرا ساعاتوۆانىڭ ايتۋىنشا, نەسيەلىك سەرىكتەستىك تەك «نەسيەلىك سەرىكتەستىك تۋرالى» زاڭمەن عانا رەتتەلۋدە, ال مەملەكەت تاراپىنان بۇل جۇيە رەتتەلمەيدى ەكەن. «قارجى وسىعان دەيىن مەملەكەتتەن ءبولىنىپ كەلدى. قازىرگى داعدارىس جاعدايىندا قارجى تابۋدىڭ قوسىمشا كوزدەرىن قاراستىرىپ جاتىرمىز. ينۆەستور تارتۋ ءۇشىن «نەسيەلىك سەرىكتەستىك تۋرالى» زاڭعا وزگەرتۋ ەنگىزۋ كەرەك», دەيدى ا.ساعاتوۆا.
قازىر سەرىكتەستىكتەر جۇيەسىن باسقارۋ ءادىسى بويىنشا ۇلتتىق بانكپەن كەلىسسوز ءجۇرىپ جاتىر ەكەن. «رەتتەۋ قىزمەتىن مەملەكەتتىك ورگاندارعا بەرۋ نەمەسە وزدىگىنەن رەتتەلەتىن ۇيىمعا نەسيەلىك سەرىكتەستىكتەردى بىرىكتىرۋ تۋرالى ۇسىنىس بار. اعىمداعى جاعدايدا وسى دۇرىسىراق, سەبەبى كورشىلەس رەسەيدە نەسيەلىك سەرىكتەستىكتەر وزدىگىنەن رەتتەلەتىن ۇيىمدار ارقىلى تابىستى دامۋدا», دەيدى ا.ساعاتوۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, وزدىگىنەن رەتتەلەتىن ۇيىم قۇرۋ نارىقتى «بىركۇندىك نەسيەلىك سەرىكتەستىكتەردەن» تازارتۋعا, ولاردىڭ جۇمىسىن وڭتايلاندىرۋعا كومەكتەسەدى. بۇل پروتسەسسىز نەسيەلىك سەرىكتەستىكتى كاپيتالداندىرۋ مۇمكىن ەمەس. «نەسيەلىك سەرىكتەستىكتەر دەپوزيت قابىلدايتىن بولسا, ستاندارتتار مەن نورماتيۆتەر دايىندالۋى قاجەت. ونى رەتتەيتىن ءبىر ورگان بولۋى كەرەك. FinTech قارجى ۇيىمدارىنا دا جەتتى. نەسيەلىك سەرىكتەستىكتەر دە الداعى ۋاقىتتا FinTech ارقىلى العا جىلجيدى», – دەيدى ا.ساعاتوۆا.
ايتپاقشى, رەسەيدەن كەلگەن نەسيەلىك كووپەراتيۆتەر ليگاسى, كەڭەس مۇشەسى الەكسەي ستەپانوۆ تا وسى پىكىردى قولدايدى. ونىڭ ايتۋىنشا, ءدال قازىرگىدەي شاشىراڭقى تىرلىكتى رەسەيلىك نەسيە سەرىكتەستىكتەرى دە باستان كەشكەن. «نەسيەلىك سەرىكتەستىكتەردىڭ ىرىلەنۋى نارىقتى ءبىر كۇندىك سەرىكتەستىكتەردەن تازارتادى. رەسەيدەگى 3 مىڭ سەرىكتەستىكتىڭ 90 پايىزى ءىرى كووپەراتسيالارعا بىرىكتى. نارىقتىڭ بۇل سەگمەنتى دە قارجىلىق اقپاراتتىق تەحنولوگيامەن ينتەگراتسيالانىپ جاتىر. تەك ءىرى كووپەراتسياعا بىرىككەن سەرىكتەستىكتەر ءوز قاتىسۋشىلارىنان دەپوزيتتەر قابىلداي الادى. بۇل پروتسەسءتى FinTech سالاسىنان حابارى بار مامانداردىڭ قاتىسۋىنسىز جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىن ەمەس. سىزدەر كووپەراتسياعا بىرىگۋ تۋرالى ۇسىنىستان بۇرىن قاجەتتى مامانداردى تارتۋ جايىن دا ويلاستىرا جۇرىڭىزدەر», دەپ اتاپ ءوتتى ا.ستەپانوۆ. ول مۇنداي تەحنولوگيانىڭ ارتىقشىلىعى رەتىندە اقشامەن ەسەپ ايىرىسۋ كەزىندە بولاتىن قىلمىستاردىڭ الدىن الاتىنىن ايتىپ ءوتتى. « ءبىز اقشاسىز ەسەپ ايىرىسۋ تەحنولوگياسىنىڭ تىڭ سەرپىلىس ەكەنىن, بيزنەس ورتالىقتار وتە سالماقتى قۇرال ەكەنىن بىلەمىز. FinTech قارجىلاندىرۋ سەگمەنتىندەگى جاڭا مۇمكىندىك بولسا, ونىڭ الەۋەتىن نەگە قولدانبايمىز؟ بۇل نەسيەلىك سەرىكتەستىكتەردە نەسيەلەندىرۋ بارىسىن بارىنشا وڭتايلاندىرىپ, ىشكى تاۋەكەلدەردەن تۋىندايتىن قاۋىپتى سەيىلتەدى. دەمەك, ەندىگى ترەندتى – FinTech-كە باعىتتاساق, ۇتىلمايمىز» دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى الەكسەي ستەپانوۆ.
ايتا كەتۋ كەرەك, نەسيەلىك سەرىكتەستىكتەر قازىر قازاقستاندا جۇمىس ىستەپ جاتىر. فورۋمعا قاتىسقان, پىكىر بىلدىرگەن كاسىپكەرلەر ونىڭ وزدەرى ءۇشىن ءتيىمدى تۇستارىنا نازار اۋدارىپ وتىر. ولاردىڭ شارتى بويىنشا نەسيە الۋ ءۇشىن اۋدان ورتالىعىنا بارۋدىڭ نەمەسە قۇجاتتار توپتاماسىن دايىنداۋدىڭ قاجەتى جوق. وكىنىشكە قاراي, ونىڭ تارتىمدىلىعى ازىرگە وسى فاكتورمەن عانا شەكتەلەدى.
الماتى
