قازاقستان • 11 قىركۇيەك، 2019

بەيبىتشىلىك تىرەگى – تۇسىنىستىككە ۇمتىلعان سانا جانە سابىرلى اقىل

54 رەتكورسەتىلدى

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆتىڭ جولداۋى ساباقتاستىقتى ساقتاي وتىرىپ، ودان ءارى دامۋ باعىتىن كورسەتىپ بەردى... سوڭعى وتىز جىل ەلىمىز ءۇشىن بەيبىت­؛شى­؛لىك پەن العا ىلگەرىلەۋدىڭ كەزەڭى بولدى. ەلىمىزدە زاڭ سالتانات قۇرىپ، ەركىن­؛دىك قۇندىلىققا اينالدى. ارينە مۇنىڭ ءبارى تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ ناتيجەسىندە جۇزەگە استى.

قازاقستان كوپدىندى، كوپەتنوس­؛تى مەملەكەت. بۇل ءارالۋاندىق ءبىزدىڭ باعى­؛مىز بولدى. ازاماتتاردىڭ ءدىني سەنىمىنە كەسىرىن تيگىزبەيتىن قۇقىقتىق، ءدىني قىسىم تۋىنداتپايتىن زايىرلى، ەتنوستىق قىرقىستى بولدىرمايتىن الەۋمەتتىك مەملەكەت قۇرىلدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىندا وسى ماسەلەلەر انىق ايتىلدى.

جولداۋدا كورسەتىلگەن ءدىنارالىق تۇسىنىكتى ساقتاۋىمىزدىڭ ماڭىزى وتە جوعارى. سەبەبى الەمدەگى ءدىني احۋالدى ساراپتاپ وتىرساق، ءدىني سەنىمدەرگە بايلانىستى ءبىر-بىرىن كىنالاعان حالىقتاردى بايقايمىز. ونىڭ سوڭى ەل ىشىندە ازامات­؛تىق سوعىسقا ۇلاسىپ جاتىر. شىنا­؛يى ءدىندارلىق، ول &ndash؛ بەيبىتشىلىك. «؛شىنايى ءدىن &ndash؛ بەيبىتشىلىك، ال قالعانى &ndash؛ جامان ءتۇسىندىرۋ»؛ دەگەن ناقىل بار. ءبىزدىڭ جولىمىز بەيبىتشىلىككە باستاپ تۇرسا، ەڭ دۇرىس يدەيا، ماڭىزدى ءىس سول دەپ سانايمىز. قازاق كوپپەن بىرگە بولۋعا ۇندەيدى. كوپتىڭ تىلەۋى &ndash؛ بەيبىتشىلىك. بۇل باعىتتا مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىندا ايتىلعان ءدىنارالىق تۇسىنىستىكتىڭ ءمانى جوعارى.

وسى ورايدا ءدىنارالىق كەلىسىمدى قالىپ­؛تاستىرۋدىڭ قازاقستاندىق مودە­؛لى بولعان الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزىنىڭ ماڭىز­؛دى­؛لى­؛عىنا ەرەكشە توقتالعىم كەلەدى.

الەمدىك قوعامداستىق حXI عاسىرعا قادام باسا وتىرىپ، حالىقارالىق قاۋىپ­؛سىز­؛دىككە ءتونىپ تۇرعان سىن-قاتەرلەردىڭ جاڭا ءتۇرى، حالىقارالىق سيپات العان تەرروريزم جانە ءدىننىڭ اتىن جامىلعان ەكسترەميزم ماسەلەسىمەن بەتپە-بەت كەلىپ وتىر. ال ءوز كەزەگىندە تەرروريزم مەن ەكسترەميزم يدەولوگيالىق كۇش كورسەتۋگە بايلانىستى ساياسي كۇرەستىڭ ءبىر ءتۇرى.

وسىنداي ءدىننىڭ اتىنا تەلىنىپ وتىر­؛عان قايشىلىقتار مەن قاسىرەتتەر زامانىندا الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر جەتەكشىلەرى مەن وكىلدەرى پىكىرلەرىنىڭ ءبىر ارناعا توعىسۋى، ولاردىڭ اراسىندا ءوزارا تۇسىنىستىكتىڭ ورناۋى، بايسالدىلىق ۇستانىمدارىنىڭ باسىمدىق تانىتۋى، ءتىپتى ورتاق ماسەلەلەردى بەلگىلى ءبىر مامىلەگە كەلە وتىرىپ تالقىلاۋ، مۇمكىن بولسا ورتاق شەشىمدەر قابىلداۋ وركەنيەت تاريحىندا، قازىرگى ادامزات قوعامىنىڭ بەيبىتشىلىگى مەن يگىلىگى ءۇشىن اۋاداي قاجەت شارا. وسىنداي الەمدە بالاماسى جوق شارانىڭ ەلىمىز­؛دىڭ باستاماشى بولۋىمەن قولعا الىنۋى، ونىڭ ەلوردامىز نۇر-سۇلتاندا ءار ءۇش جىل سايىن ۇيىمداستىرىلۋى ادامزات قوعامىنىڭ بەيبىتشىلىگى مەن تۇراق­؛تى­؛لىعىن نىعايتۋعا قوسىلعان ۇلەس، قار­؛قىن­؛داپ دامىپ، اياعىنان تىك تۇرىپ كەلە جاتقان ەلىمىز ءۇشىن ۇلكەن ابىروي.

مەملەكەت باسشىسى ءدىنارالىق تۇسى­؛نىك دامۋىمىزدىڭ نەگىزدەرىنىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. بۇگىنگى تاڭدا قا­؛زاق­؛­؛ستاندا 18 كونفەسسياعا تيەسىلى 3754 ءدىني بىرلەستىكتىڭ وكىلدەرى بەيبىت ءومىر سۇرۋدە جانە ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋ­؛دا. ونىڭ ىشىندە سانى از ءدىني توپ­؛تار ءدىني راسىمدەردى وتكىزۋ ءۇشىن جي­؛نا­؛لۋ­؛عا، ءدىني ادەبيەتتى قولدانۋ نەمەسە قايى­؛رىم­؛دى­؛لىق ۇيىمدارىن قۇرۋعا قۇقىلى.

اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيس­؛تر­؛لىگى ەلدەگى كونفەسسياارالىق كەلىسىم مەن جالپىۇلتتىق بىرلىكتى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا مەملەكەتتىك ساياساتتى ىل­؛گە­؛­؛رىلەتۋگە باعىتتالعان كەشەندى جۇ­؛مىس­؛­؛­؛تاردى بەلسەندى جالعاستىرۋدا. جۇ­؛­؛مىس­؛تىڭ نەگىزگى باعىتى ەلباسى بەكىت­؛­؛كەن ءدىن سالاسىنداعى مەملەكەتتىك سايا­؛سات­؛تىڭ 2017-2020 جىلدارعا ارنالعان ­؛تۇ­؛جىرىمداماسىنا سايكەس قۇرىلعان.

ستراتەگيالىق تاسىلدەر مينيسترلىك جانىنداعى ءدىني بىرلەستىكتەرمەن بايلانىس جونىندەگى كەڭەس، ءدىني بىرلەس­؛تىك­؛تەر كوشباسشىلارىنىڭ جينالىسى، ءدىنتانۋشىلار فورۋمى، سونداي-اق الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوش­؛باس­؛شىلارىنىڭ سەزى سياقتى ديالوگ الاڭدارى ارقىلى بەلسەندى تۇردە العا جىلجۋدا.

2018 جىلى الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ VI سەزىندە كونفەسسياارالىق جانە وركەنيەتارالىق ديالوگتى دامىتۋ جونىندەگى ن.نازارباەۆ ورتالىعىن قۇرۋ تۋرالى باستاما ءبىر­؛اۋىز­؛دان قولداۋ تاپتى. قازىرگى تاڭدا ورتا­؛لىق قۇرىلدى جانە جۇمىس ىستەپ جاتىر.

مينيسترلىكتىڭ ۇيلەستىرۋىمەن ءدىن ماسەلەلەرى بويىنشا رەسپۋبليكالىق ءاقپاراتتىق-تۇسىندىرۋ توبىنىڭ مۇشەلە­؛رى ەلىمىزدىڭ 17 وڭىرىندە حالىق اراسىندا ءدىني ەكسترەميزم كورىنىستەرىنە قارسى جانە ءدىنارالىق كەلىسىمدى ناسيحاتتاۋ باعىتىندا جۇمىستار جۇرگىزىپ كەلەدى. ءدىن ماسەلەلەرى بويىنشا ايماق­؛تىق ءاقپاراتتىق-تۇسىندىرۋ توپتا­؛رى مۇشەلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وسى جىل­؛دىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا
1 ملن-نان استام ادامدى قامتىعان ءتۇرلى فورماتتاعى 16 800 ءىس-شارا ۇيىم­؛داس­؛تى­؛رىلدى. جاستار اراسىندا ءتۇسىندىرۋ ءىس-شارالارى ۇنەمى جالعاسىپ كەلەدى. بارلىعى 316 مىڭنان استام ادامدى قامتىعان 6700-دەن استام شارا وتكى­؛زىل­؛دى. سونىمەن قاتار بالالار ۇيلەرى مەن ينتەرناتتاردا 670-تەن استام تاربيە­؛لەنۋ­؛شى­؛نى قامتيتىن 38 ءتۇسىندىرۋ شارالارى ۇيىمداستىرىلدى.

كونفەسسياارالىق كەلىسىمدى قامتا­؛ما­؛سىز ەتۋ ءۇشىن مينيسترلىك جۇزەگە اسىراتىن شارالار ەلدەگى ءدىني احۋالعا موني­؛تورينگ جۇرگىزۋ ناتيجەلەرىنە قا­؛راي، ءدىني احۋالدىڭ دامۋىنىڭ نەگىزگى ۇردىستەرىن تالداۋ، وزەكتى ماسەلەلەردى انىق­؛تاۋ نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلادى. ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ءدىني قاتىناستاردى رەتتەۋ سالاسىنداعى مەم­؛لە­؛كەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتىن جەتىل­؛دى­؛رۋ ءۇشىن ۇسىنىمدار ازىرلەنەدى.

بيىلعى جىلدىڭ II توقسانىندا جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا حالىقتىڭ 90%-ى ءدىن سالا­؛سىن­؛داعى جۇرگىزىلىپ جاتقان مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ نەگىزگى باعىتتارىن قولدايدى. ازاماتتاردىڭ 85%-ى ءدىن سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتتى ىلگەرىلەتۋ جۇمى­؛سى­؛نىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋ تۋرالى وڭ جاۋاپ بەردى.

ەلباسى ء«؛بىزدىڭ ورتاق وتانىمىز &ndash؛ قازاقستان»؛ دەگەن بولاتىن. ءتۇرلى ءدىني كوزقاراستارىنا قاراماستان ازاماتتارىمىز ەلباسى اتاعان ورتاق يدەيا اياسىندا قىزمەت ەتۋدە. بۇل &ndash؛ ءبىزدىڭ جەتىستىگىمىز. مينيسترلىك وسى باعىتتاعى جۇمىستاردى ۇزدىكسىز اتقارۋدا.

مەملەكەت باسشىسى ءوز جولداۋىندا «؛سىندارلى قوعامدىق ديالوگ &ndash؛ تاتۋلىق پەن تۇراقتىلىق نەگىزى. ۇلى اباي ءوزىنىڭ التىنشى قارا سوزىندە «؛بىرلىك &ndash؛ اقىلعا بىرلىك»؛ دەگەنىن بىلەسىزدەر»؛ دەگەن بولاتىن. جولداۋداعى وسى ايتىلعان قۇندىلىقتاردىڭ ەلىمىزدەگى ءدىني احۋال­؛عا تىكەلەي قاتىسى بار.

وسىندايدا حاكىم ابايدىڭ «؛اقىل، قايرات، جۇرەكتى بىردەي ۇستا، سوندا تو­؛لىق بولاسىڭ ەلدەن بولەك»؛ دەپ، ادام­؛نىڭ جىگەرىن ىنتالاندىرعان ءسوزى دە ەسكە تۇسەدى. ەلىمىزدەگى ءدىنارالىق كەلىسىم ساياساتى دا وسى كەمەڭگەرلىك يدەيا­؛عا نەگىز­؛دەل­؛گەن دەپ سانايمىن. ناعىز باي­؛لىق ادامنىڭ اقىلىندا، ساناسىندا. سەنىمدە تۇسىنىك، قوعامدىق ديالوگتا تۇسىنىستىك، سانادا بىرلىك بولعاندا عانا ەلدىڭ داميتىنىنا وسى ۋاقىتقا دەيىن ءجۇرىپ وتكەن 30 جىلىمىز مىسال بولا الادى.

قوعامدى بەيبىتشىلىككە كەلتىرەتىن كۇش ەمەس، تۇسىنىستىككە ۇمتىلعان سانا جانە سابىرلى اقىل ەكەنىن ەلبا­؛سى­؛مىز­؛دىڭ سارا جولى كورسەتتى. سون­؛دىقتان مەملەكەت باسشىسى ءوز جول­؛داۋى ارقىلى وسى ۇعىمداردىڭ ماڭىز­؛دى­؛لى­؛عىن العا تارتىپ وتىر.

 ؛

مارات ءازىلحانوۆ،

اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ۆيسە-مينيسترى

 ؛

باننەر
سوڭعى جاڭالىقتار

سەكتوردى ساقاداي ساي قىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 11:31

اجەنىڭ ارقاسى

قوعام • بۇگىن، 08:39

ۇلاعاتتى ءومىر يەسى

ايماقتار • بۇگىن، 08:37

بىرىنشى راۋندتا-اق سۇلاتىپ سالدى

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 08:36

ساڭلاقتار اتوي سالادى

قازاقستان • بۇگىن، 08:33

ادىلىم-اي، ادەكەم-اۋ!..

رۋحانيات • بۇگىن، 08:12

ادىلدىكتىڭ ءادىلى ەدى...

رۋحانيات • بۇگىن، 08:10

سوڭىندا جاقسى ءىزى سايراپ جاتىر

رۋحانيات • بۇگىن، 08:08

باقۇل بول، باۋىرىم!

رۋحانيات • بۇگىن، 08:07

سۇيەگى اسىل ادام ەدى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:05

ۇقساس جاڭالىقتار