قوعام • 10 قىركۇيەك, 2019

ساپالى ءبىلىم – سانالى ۇرپاق ازىعى

2620 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «سىندارلى قوعامدىق ديالوگ – قازاقستاننىڭ تۇراقتىلىعى مەن وركەندەۋىنىڭ نەگىزى» اتتى جولداۋى جاريالانىسىمەن ە.بوكەتوۆ اتىنداعى قارمۋ-ءدىڭ رەكتورى, ۇعا كوررەسپوندەنت-مۇشەسى, حيميا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ازامات ەدريسوۆتەن حالىققا ارنالعان جاڭا قۇجات جايىنداعى وي-پىكىرىن سۇراعان بولاتىنبىز. «جولداۋدا مەملەكەت باسشىسى نەگىزىنەن ەلدى تولعاندىرىپ جۇرگەن ماسەلەلەر توڭىرەگىندە ءسوز قوزعادى», دەپ باستادى اڭگىمەسىن رەكتور.

ساپالى ءبىلىم –  سانالى ۇرپاق ازىعى

– پرەزيدەنت ءوزىنىڭ العاشقى جولداۋىندا ازاماتتىق قوعامعا قولداۋ كورسەتە وتىرىپ, سىندارلى قوعامدىق ديالوگ قۇراتىن ۇلت­تىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىن قۇ­رۋ اۋاداي قاجەتتىگىن العا تارت­­تى. حالىقتى الاۋىزدىققا ەمەس, اۋىزبىرشىلىككە, قاۋەسەتكە ەمەس, شىنايى اقپاراتقا سەنۋ­گە ۇندەدى. كەلەلى ماسەلەلەر كو­شە­­دە ەمەس, پارلامەنتتە شە­شىل­­ۋى ءتيىس دەدى. بۇل قوعام مەن بيلىكتى جاقىنداستىرىپ, وزەكتى ماسەلەلەردىڭ وڭ شەشىم تابۋى­نا سەپ بولماق. ءوز سوزىندە پرەزي­دەنت كوپتىڭ كوڭىلىن كۇپتى قىلىپ جۇرگەن جەر ماسەلەسى تۋراسىندا «مەملەكەت باسشىسى رەتىندە تاعى دا مالىمدەيمىن: جەرىمىز شەتەلدىكتەرگە ساتىلمايدى. وعان جول بەرىلمەيدى», دەپ جەردى ءتيىم­دى پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتۋ باستى نازاردا بولاتىنىن اشىپ ايتتى.

ەكونوميكانى دامىتۋمەن قاتار الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ وڭ­تايلى شەشىم تابۋى ءار قازاق­ستان­دىق ءۇشىن اسا ماڭىزدى. بۇل تۋراسىندا مەملەكەت باسشىسى الەۋمەتتىك سالادا ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا, وتباسى مەن بالا ينستيتۋتىن, ينكليۋزيۆتى قوعام قۇرۋدى قولداۋعا, مەديتسينالىق قىز­مەتتەردىڭ ساپاسى مەن قول­جە­تىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە, مادەنيەت قىزمەتكەرلەرىن قول­داۋعا, الەۋمەتتىك قولداۋ جۇيە­سىن ودان ءارى دامىتۋعا جانە ەلەۋ­لى پروبلەمالار جيناقتالعان وتان­دىق زەينەتاقى جۇيەسىنىڭ دامۋى­نا باسا نازار اۋدارىلاتىنىن ءما­لىم ەتتى.

– ءوزىنىڭ العاشقى جول­دا­ۋىن­دا مەملەكەت باسشى­سى جو­عا­رى ءبىلىمنىڭ ساپاسىنا, سو­نىمەن قاتار جاس بۋىن­دى تولعاندىرىپ جۇرگەن ماسە­لە­لەر­گە ەرەكشە توقتالدى. مۇنىڭ ءوزى جاستار جىلىندا وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ ومىرىنە ەلەۋلى وزگە­رىس­تەر ەنگىزەر بەتبۇرىسقا اسە­رىن قانشالىقتى تيگىزەدى؟

– تەرەڭ ءبىلىم مەن عىلىم كەنىن قازعان عالىمداردىڭ ەڭبەگى – دامۋ­دىڭ داڭعىل جولى. ءبىلىم-عىلىم مەملەكەتتىڭ دامۋىنا الەۋ­مەتتىك دەڭگەيدە ىقپال ەتە­تىن قۇندىلىقتار. وركەنيەتتى ەلدەر­دىڭ قاتارىنان كورىنۋ ءۇشىن دامىعان ەكونوميكامىزبەن قا­تار ءبىلىمىمىز بەن مادەنيەتىمىز دە الدىڭعى شەپتەن كورىنۋى ءتيىس. وسى ورايدا پرەزيدەنت ۇكى­مەتكە ۇلاعاتتى ۇرپاق تاربيە­لەۋ جولىندا, مادەنيەت پەن ونەر ايدىنىندا ايانباي ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن مۇعالىمدەر مەن مادە­نيەت قىزمەتكەرلەرىنىڭ ايلى­عىن كوتەرۋدى تاپسىردى. الدا­عى ۋاقىتتا ءبىلىم بەرۋ جانە دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ سالالارىنداعى مىندەتتى الەۋمەتتىك جەڭىلدىكتەر مادەنيەت سالاسىنىڭ وكىلدەرىنە دە بەرىلەتىن بولدى. قالىڭ كوپ­شى­لىك بۇل جاڭالىقتى قۋانا قا­بىل­­دادى. ۇستاز, مادەنيەت قىز­مەتكەرلەرى ەڭبەگىنىڭ باعا­لان­ۋى – ابىرويىنىڭ ارتقانىن, قوعام الدىندا مارتەبەسىنىڭ جو­عا­رىلاعانىن دالەلدەيدى. ال ءبىلىم مەن ونەردى جوعارى قۇندىلىق رەتىندە تانىپ, ۇستازدار مەن ما­دە­نيەت قىزمەتكەرلەرىنىڭ مارتە­بەسىن جوعارى قوياتىن ەلدىڭ رۋحا­ني تۇرعىدان بايتىنى حاق.

قوعامدا جۇمىسسىز جاستار­دىڭ قاتارى نەگە كوپ؟ نەگە جۇ­مىس­­سىزدىق ماسەلەسى ءالى دە وڭ شەشىم تاپپاي تۇر؟ قىلمىستىق جانە ەكسترەميستىك اعىمداردىڭ ىقپا­لىنان جاستاردى قالاي امان الىپ قالا الامىز؟ جولداۋدا وسى تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى شەشۋ جول­دارى ۇسىنىلدى. پرەزيدەنت ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ ءۇشىن ەلىمىز ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ بالانسىن ەسەپكە الۋدىڭ ءتيىمدى ادىس­تەمەسىن ازىرلەپ, ۇستازدار قا­ۋىمى مەكتەپ قابىرعاسىنان وقۋ­شىلاردىڭ قارىم-قابىلەتىن اي­قىنداپ, كاسىبي تۇرعىدان باعىت-باعدار بەرۋى كەرەك دەدى. ال جوعارى وقۋ ورىندارى ءوز كەزەگىندە ەڭبەك نارىعىندا سۇ­را­نىسقا يە ماماندار دايارلاۋى قاجەت. ەكونوميكامىزدا تەح­نيكا سالاسىنىڭ ماماندا­رى­نا سۇرانىس وتە جوعارى بول­عا­نىمەن, مۇمكىندىكتەر از. ماسە­لەن, كاسىپورىندار ءتيىستى مامان­دار­دى ­شەتەلدەن شاقىرادى. مەم­لەكەت باسشىسى وسىنداي ول­قى­لىقتارمەن كۇرەسۋدى العا تارت­تى. ءبىلىمنىڭ نەگىزى مەكتەپتە قالا­نىپ, ودان ءارى جوعارى وقۋ ورنىن­دا ۇشتالۋى ءتيىس. مەكتەپ پەن جو­عارى وقۋ ورنى اراسىنداعى ۇندەس­تىك وسىلاي ۇيلەسىم تابۋى قاجەت. بۇل ورايدا قاراعاندى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى جالپى ءبىلىم بەرەتىن ورتا مەكتەپتەرمەن بىرلەسە اۋقىمدى جۇمىستار اتقارۋدا. مەكتەپ پەن جوعارى وقۋ ورىندارى ساباقتاستىعى نەگىزىندە ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇ­را­­مى وقۋشىلاردىڭ تانىم­دىق قىزىعۋشىلىقتارىن قالىپ­تاس­تى­رۋعا ىقپال ەتىپ كەلەدى.

– پرەزيدەنت جولداۋدا «ديپ­لوممەن – اۋىلعا!» باع­دار­لا­­ماسىنىڭ اياسىن كەڭەيتىپ, جۇ­مىستى جاڭا دەڭگەيدە جال­عاس­تىرۋ كەرەكتىگىن ايتتى. ءسىز­دىڭ ويىڭىزشا, بۇل باعىتتا ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە قانداي شارۋا­لار­دى قولعا الۋ كەرەك دەپ سانايسىز؟

– بۇگىنگە دەيىن اۋىلدىق جەر­لەردەگى ءبىلىم ساپاسى كوڭىل قۋانت­پاي­دى. كەي جەرلەردە بىلىك­تى پەداگوگ كادرلار ءالى دە تاپشى. وسىنى ەسكەرە كەلە, پرەزيدەنت ۇكىمەتكە كەلەسى جىلدان باس­تاپ «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باع­دار­لاماسىنىڭ اياسىن ودان ءارى كەڭەيتىپ, جانداندىرۋ ءۇشىن قار­جى­لاندىرۋدى 20 ملرد تەڭگەگە جەت­كىزۋدى تاپسىردى. ەندى تالانتتى اۋىل بالاسى تاسادا قا­لىپ قويمايدى. دالا بالاسىنا دا ساپالى ءبىلىم الاتىنداي مۇمكىندىكتەر تۋعىزىلادى. بۇل ورايدا دا ۋنيۆەرسيتەتىمىز اۋىل حالقىنا قولداۋ تانىتىپ كەلەدى. جىل سايىن ءداستۇرلى تۇردە ءبىلىم وردامىزدا «مانساپ كۇندەرى» ۇيىمداستىرىلىپ, تۇلەكتەرىمىز اۋىلدىق جەرلەردەن كەلگەن جۇمىس بەرۋشىلەرمەن جۇزبە-ءجۇز كەزدەسىپ, شالعايداعى ەلدى مەكەندەرگە شاقىرتۋ الادى.

ساننان ساپاعا قىزمەت ەتۋ – بۇگىنگى تالاپ. قازىر ەلىمىزدەگى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جار­تىسى عانا تۇلەكتەرىن 60 پايىز­دىق دەڭگەيدە جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. بۇل جوعارى كورسەتكىش ەمەس. وسىنى ەسكەرگەن مەملەكەت باسشىسى سانى بار, ساپاسى ماردىمسىز وقۋ ورىندارى قىسقارتىلىپ, باسەكەگە قابىلەتتى كادرلار دايارلاي الاتىن ىرگەلى وقۋ ورىندارىنا عانا مۇمكىندىكتەر بەرىلەتىنىن قاداپ ايتتى بۇل – سوزدەن ىسكە كوشۋدىڭ ايقىن دالەلى. عىلىمدى دامىت­پاي, ۇلتتىڭ دامۋىن قام­تاماسىز ەتە المايمىز. ۇكىمەت بۇل ماسەلەنى عىلىمي-زەرت­تەۋ­لەردىڭ دەڭگەيىن ارتتىرۋ جانە ونى ءىس جۇزىندە قولدانۋ تۇر­عى­سىنان قاراستىرۋى كەرەك دەدى. سونىمەن قاتار الداعى ۋاقىت­تا از قامتىلعان جانە كوپ بالالى وتباسىلاردى قولداۋ ماق­سا­­تىندا «دارىندى بالانىڭ قابىلەتىن دا­مىتۋدىڭ» جول كارتاسى ازىر­لە­نىپ, ازاماتتاردىڭ, اسىرەسە جاستاردىڭ, ستۋدەنتتەردىڭ ۆولون­تەر­لىق قىزمەتى ودان ءارى جاندانا تۇسەتىن بولادى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ قو­عامدىق ومىرگە بەي-جاي قا­را­ماي, تاعدىرى تالكەككە تۇسكەن قامكوڭىل, كومەككە مۇقتاج, مۇم­كىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا جاس­تاردىڭ نازارىن اۋدارتىپ, قايى­رىم­دىلىق, قامقورلىق جاساۋعا شاقىرۋى – مەكتەپ پەن جوعارى وقۋ ورىندارىنا زور مىندەت جۇكتەپ وتىر.

اڭگىمەلەسكەن
قايرات ءابىلدا,
«Egemen Qazaqstan»

قاراعاندى

سوڭعى جاڭالىقتار