2017 جىلعى قازان ايىنىڭ 31 جۇلدىزىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا مەرەكە كۇندەر تىزبەسىن بەكىتۋ تۋرالى» ۇكىمەت قاۋلىسىمەن قازاقستان حالقى تىلدەرى كۇنى 5 قىركۇيەكتە تويلاناتىن بولىپ رەسمي بەكىتىلگەن ەدى. ەستەرىڭىزدە بولسا, بۇرىن بۇل مەرەكە قىركۇيەك ايىنىڭ ءۇشىنشى جەكسەنبىسىندە تويلاناتىن. ايتا كەتۋ كەرەك, ءتىل مەرەكەسىنىڭ 5 قىركۇيەك بولىپ بەلگىلەنۋىنىڭ وزىندىك سىرى بار. ويتكەنى بۇل كۇن – حالقىنىڭ ازاتتىق جولىنا باسىن تىككەن, ۇلتىمىزدىڭ رۋحاني كوسەمى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ تۋعان كۇنى. ءتىل مەرەكەسىن ء«وز تىلىمەن سويلەسكەن, ءوز تىلىمەن جازعان جۇرتتىڭ ۇلتتىعى ەش ۋاقىتتا ادامى قۇرىماي جوعالمايدى» دەپ, قوعامدىق سانانى ءتىل تازالىعىن ساقتاۋعا ۇندەگەن ۇلت ۇستازىنىڭ تۋعان كۇنىنە ورايلاستىرۋ – تاۋەلدى سانادان قۇتىلعاندىعىمىزدىڭ جارقىن ءبىر كورىنىسى, ەلدىگىمىزدىڭ ءبىر ايعاعى.
احاڭنىڭ 145 جىلدىق مەرەكەسىنە وراي قابىلدانعان بۇل شەشىم قوعامدىق قىزمەتى, سان سالالى شىعارماشىلىق تۇعىرى اسقاق تۇلعاعا جاسالعان تاعزىمنىڭ ءبىر كورىنىسى عانا. «ۇلتتىڭ ساقتالۋىنا دا, جوعالۋىنا دا سەبەپ بولاتىن نارسەنىڭ قۋاتتىسى – ءتىل» ەكەندىگىن ايتىپ, قازاق حالقىنىڭ ازات تاعدىرى مەن ءتىلى ءۇشىن كۇرەسكەن احاڭنىڭ تۋعان كۇنىن ءتىل مەرەكەسىمەن ۇشتاستىرۋ – جاس ۇرپاققا ۇلكەن ونەگە بولارى انىق.
«...وزگە وقىعان مىرزالار شەن ىزدەپ جۇرگەندە, قورلىققا شىداپ, قۇلدىققا كونىپ, ۇيقى باسقان قالىڭ قازاقتىڭ ۇلت نامىسىن جىرتىپ, ۇلتتىق ارىن جوقتاعان پاتشا زامانىندا جالعىز-اق احمەت ەدى» دەپ ساكەن سەيفۋللين باعا بەرگەن قازاقتىڭ اسىل ۇلىنىڭ تۋعان كۇنىنە وراي تويلاناتىن ءتىل مەرەكەسىنىڭ ءمانى مەن ماعىناسى قانشالىقتى تەرەڭدە ەكەنىن وسىدان-اق سەزىنۋگە بولادى.
كەز كەلگەن حالىقتىڭ ۇلتتىق ەرەكشەلىگىن تانىتىپ, عاسىرلار تەرەڭىنە بويلاۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىن قاسيەتتى قۇرالى – ءتىل. سۇيەنەتىن تامىردان ادا بولعان ەل قاڭعىرعان قاڭباقتاي دومالانىپ, ۇلتتىق قۇندىلىقتارىنان دا قول ۇزەتىنىن ءومىردىڭ ءوزى كورسەتىپ وتىر. مەرەكەگە وراي ءتىلدىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزى تۋرالى اقپاراتتاردى مەيلىنشە تاراتىپ, جۇرتشىلىقتىڭ جادىن جاڭعىرتۋ ماسەلەسىن باستى ورىنعا قويىپ وتىرمىز. ء«تىل-قازىنا» ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ عالىمدار قاۋىمى وسى ءتول مەرەكەنىڭ سان قىرىن اشاتىن ماقالالار جازىپ, ونى باق ارقىلى جۇرتشىلىققا جەتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر.
بۇل ايدا اتقارىلاتىن شارالاردىڭ ىشىندەگى ەڭ وزەكتىسى رەتىندە وقىتۋشىلار اراسىندا وتكىزىلەتىن احمەت بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى رەسپۋبليكالىق بايقاۋدى اتاپ وتۋگە بولادى. بايقاۋدىڭ ماقساتى – احاڭنىڭ عىلىمي-پەداگوگيكالىق مۇرالارىنىڭ ساباقتاستىعىن جالعاستىرۋ. ءۇش كەزەڭنەن تۇراتىن بايقاۋدا قاتىسۋشىلار وزدەرى, ەڭبەكتەگى جەتىستىكتەرى تۋرالى بەينەتانىستىرىلىم جاساپ, پەداگوگيكالىق-پسيحولوگيالىق جاعداياتتارعا ارنالعان ارنايى تاپسىرمالاردى ورىنداۋ بارىسىنداعى ۇشقىرلىقتارىن تانىتادى. سونداي-اق 20-25 مينۋت كولەمىندە ساباق ۇلگىسىن كورسەتىپ, ءوز تاجىريبەلەرىمەن بولىسەدى. اتالعان شارا وسىمەن ەكىنشى رەت وتكىزىلمەكشى. وزىق تاجىريبەمەن تانىستىرىپ, جاڭاشىل باعىتتاعى شەبەر ۇستازداردى ناسيحاتتاۋعا ارنالعان بايقاۋعا قاتىسامىن دەپ نيەت بىلدىرۋشىلەر سانىنىڭ ارتۋى اتالعان شارانىڭ ماڭىزدىلىعىن بايقاتسا كەرەك. سونىمەن قاتار قازاقتىڭ جازبا پوەزياسىنىڭ نەگىزىن سالۋشى ابايدىڭ ەسىمىمەن اتالاتىن «اباي وقۋلارى» رەسپۋبليكالىق بايقاۋىن وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر. قازاق حالقى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇرعىندارىن شوعىرلاندىرۋشى حالىق, ول – ەلدىڭ تاريحي دىڭگەگى. ونىڭ قۇندىلىقتارى, اتامەكەنى, تاۋەلسىزدىگى جانە ەگەمەندىگى قازاقستاندى مەكەندەۋشى ەتنوس وكىلدەرى تاراپىنان قۇرمەتتەلۋدە. ال عۇلاما اباي – اتا-بابامىزدىڭ رۋحاني ۋىزىن كەيىنگى ۇرپاققا جەتكىزۋشى. ەندەشە اقىن مۇرالارىن وسكەلەڭ ۇرپاققا كەڭىنەن ناسيحاتتاۋدىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى قالىپتاستىرۋدا بەرەرى مول. جاستاردى اقىن مۇرالارىمەن ەتەنە جاقىنداستىرۋ, ونىڭ قارا سوزدەرى مەن ولەڭدەرىن جاتقا وقىتۋ, وتكەن كۇندەردىڭ ەلەسىن قايتا جاڭعىرتۋ ارقىلى تەك قازاق حالقىنىڭ عانا ەمەس, باسقا ۇلت وكىلدەرىنىڭ ساناسىنداعى ەلسۇيگىشتىك سەزىمدى كۇشەيتۋ – بۇگىنگى كۇننىڭ وزەكتى مىندەتىنىڭ ءبىرى. سول سەبەپتى دە بۇل بايقاۋ ءداستۇرلى تۇردە ۇيىمداستىرىلىپ, اباي شىعارمالارىن ناسيحاتتاۋ ارقىلى حالىقتىڭ ءسوز ونەرىنە دەگەن قۇرمەتىن ارتتىرىپ, تۇرعىنداردىڭ ءتىل مادەنيەتىن دامىتۋعا تىڭ سەرپىن بەرۋ كوزدەلەدى.
قازاق ءتىلى ءالىپبيىن كيريلليتسادان لاتىن گرافيكاسىنا كوشىرۋ تۋرالى ەل پرەزيدەنتىنىڭ جارلىعى جاريالانعان ۋاقىتتان بەرى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى ءتىل ساياساتى كوميتەتىنىڭ تاپسىرماسىمەن بىرنەشە باعىتتا جۇمىستار جۇيەلى اتقارىلىپ كەلەدى. ەڭ الدىمەن ءالىپبي جانە ونىڭ ەملە ەرەجەلەرىنە بايلانىستى ساۋالناما, سىناما جۇمىستارىن جۇرگىزۋ قولعا الىنعان بولاتىن. مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردى, ءتۇرلى سالا ماماندارىن, قوعامنىڭ ءارتۇرلى الەۋمەتتىك توپتارىن قامتي وتىرىپ اتقارىلعان بۇل جۇمىسقا جۇرتشىلىقتىڭ بەيجاي قاراماۋى جاڭا رەفورمانىڭ ماڭىزدىلىعىن ەل تۇرعىندارىنىڭ تەرەڭ تۇسىنگەندىگىن بايقاتادى. بۇل جۇمىستار ءالى دە جالعاسۋدا. وعان عالىمدار, ءتىل ماماندارى, ادىسكەرلەر, مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر, جاستار, وقۋشىلار تارتىلۋدا.
سونىمەن قاتار ەملە ەرەجەلەرىن ۇيرەتۋ كۋرستارى ۇيىمداستىرىلىپ, تىڭداۋشى رەتىندە قاتىسقان مۇعالىمدەر مەن ادىسكەرلەرگە جاڭا ەملە بويىنشا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتقاندىعىن دا ايتا كەتكىمىز كەلەدى. بۇل باعىتتاعى جۇمىستار نۇر-سۇلتان, الماتى قالالارى مەن وڭىرلەردى قامتىپ وتىر. ەلوردادا ۇيىمداستىرىلىپ وتىرعان كۋرستار 72 ساعاتتى قۇراسا, وڭىرلەردە 12 ساعاتتىق كۋرستار وتكىزىلۋدە.
بۇگىندە قوعامدا اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردىڭ الاتىن ورنى ەرەكشە. كەز كەلگەن ادامنىڭ ءبىرىنشى كومەكشىسى كومپيۋتەر مەن سمارتفون ەكەنى بەلگىلى. سوندىقتان ءبىز دە بۇل باعىتتان تىس قالماي, لاتىن گرافيكاسىنداعى جاڭا قازاق ءالىپبيىن جانە ونىڭ ەملەسىن ۇيرەتۋدە يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى قولدانا وتىرىپ, بىرنەشە اۋقىمدى جوبالاردى ازىرلەگەن بولاتىنبىز. اتاپ ايتقاندا ماشينالىق وقىتۋ نەگىزىندە ءتىلدى وقىتۋعا ارنالعان «Tilqural.kz» پورتالى, مەملەكەتتىك تىلگە ارنالعان ۆەب جانە ءىت-ينفراقۇرىلىم قۇرۋ بويىنشا Sozdikqor.kz پورتالى ىسكە قوسىلىپ, iOS, Android ءۇشىن ويىن فورماتىندا 5 ءموبيلدى قوسىمشا جاسالدى. لاتىن گرافيكاسىمەن تانىس ەمەس بالالارعا «IQdos» جانە «Durys sóıleıik» انيماتسيالىق فيلمدەرى ازىرلەندى. وسى باعىتتا جاسالعان جۇمىستاردىڭ ىشىندەگى بىرەگەيى رەتىندە «Qazlatyn.kz» ۇلتتىق پورتالى تۋرالى ايتا كەتكەن ءجون. پورتالدا قازاق ءالىپبيىنىڭ لاتىن گرافيكاسىنا كوشۋ بارىسى جايىنداعى بارلىق دەرەكتەر جيناقتالعان. سونداي-اق پورتالدا ورنالاسقان كوپفۋنكتسيونالدى كونۆەرتەردى پايدالانىپ, ەلەكتروندى ءماتىندى كيريلدەن لاتىنعا, توتەگە جانە كەرىسىنشە سايكەستەندىرۋگە بولادى. پايدالانۋشى 5000 سيمۆولعا دەيىنگى ءماتىندى كوشىرىپ سالۋ ارقىلى نەمەسە قولمەن تەرۋ ارقىلى سايكەستەندىرەدى. قولدانۋشىعا ىڭعايلى بولۋ ءۇشىن Microsoft Office فورماتىنداعى كەز كەلگەن قۇجاتتى فايلدىق كونۆەرتەر ارقىلى كونۆەرتاتسيالاۋ جۇيەسى دە ىسكە قوسىلعان. قولدانۋشىلار كونۆەرتەردىڭ Windows-قا ارنالعان وفلاين نۇسقاسىن, iOS, Android جۇيەلەرىنە ارنالعان قوسىمشالارىن, GitHub ۆەب-سەرۆيستىك پورتالىنا ارنالعان قوسىمشا پلاگيندەر جيىنىن, Microsoft Office پاكەتىنە ارنالعان قوسىمشالاردى, Chrome براۋزەرىنە ارنالعان كونۆەرتەردىڭ پلاگينىن, SMS جانە دەرەكتەر بازاسىنا ارنالعان كونۆەرتەردى جۇكتەي الادى. بۇگىندە سايتتا – 30541 كورىلىم, ال قۇجاتتاردى اۋدارۋ – 2049 بولسا, جالپى سايكەستەندىرۋ سانى 478457-ءنى قۇرادى.
جاڭا ءالىپبي مەن ەملەنى جۇرتشىلىققا ناسيحاتتاۋ بارىسىندا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ دا وزىندىك ورنى زور ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون. تۇرعىندارمەن كەزدەسۋ بارىسىندا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جاريالانعان ماقالالار مەن پىكىرلەردە كوتەرىلگەن ۇسىنىستاردى زەردەلەۋ جۇمىستارى جۇيەلى جۇرگىزىلۋدە. سونداي-اق جەتەكشى لينگۆيست عالىمداردىڭ پىكىرلەرى ەسكەرىلىپ, ەلىمىزدەگى جازۋ رەفورماسىن مەيلىنشە وڭتايلاندىرۋ جولدارى قاراس-تىرىلۋدا. وسى ورايدا, ءتىلىمىزدىڭ اۋەزدىلىگىن, تازالىعىن ساقتاۋ تۇرعىسىنان ازاماتتىق ۇستانىمدارىن ءبىلدىرىپ, قۇندى پىكىرلەرىمەن بولىسكەن ءتىل جاناشىرلارىنا العىسىمىزدى بىلدىرە كەتكىمىز كەلەدى.
الىبەك اسقار,
ء«تىل-قازىنا» عىلىمي-پراكتيكالىق
ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى
