ونىڭ ايتۋىنشا, وسىدان ءبىر عاسىر بۇرىن جارىق كورگەن «كەدەي ءسوزى» گازەتىنىڭ العاشقى سانىنىڭ كوشىرمەسى قازىر جەرگىلىكتى مۇراعاتتا ساقتاۋلى. مۇنىڭ ءوزى كەلەسى جىلى جۇزجىلدىق مەرەيتويى اتاپ وتىلەتىن وبلىستىق «سولتۇستىك قازاقستان» گازەتىنە ۇلكەن تارتۋ بولماق. ءسوز اراسىندا ماعجان جۇماباەۆ, سماعۇل سادۋاقاسوۆ, ءسابيت مۇقانوۆ جانە تاعى باسقا الاش جۇرتىنىڭ ءىرى تۇلعالارىنىڭ قولتاڭبالارى قالعان «كەدەي ءسوزىنىڭ» ەكىنشى سانى وسى جىلدىڭ باسىندا الماتىداعى رەسپۋبليكالىق ارحيۆتەن تابىلىپ, ەلەكتروندى نۇسقاسى جاسالعانىن ايتا كەتكەن ءجون.
«رەسەيدىڭ ۇلتتىق كىتاپحاناسىندا گازەتتىڭ ساقتالعانى تۋرالى اقپاراتتى مەرزىمدى ءباسپاسوزدىڭ تاريحىن زەرتتەپ جۇرگەن جەرگىلىكتى جۋرناليست اماندىق جانتەمىروۆتەن بىلگەننەن كەيىن وسى مەكەمەگە سۇراۋ سالىندى. باستاپقىدا «جوق» دەپ جاۋاپ كەلدى. بۇعان قاناعاتتانباي كىتاپحانانىڭ وزگە دە قورلارىمەن تىعىز بايلانىس ورناتىلدى. ءسويتىپ تاباندىلىق تانىتقاننىڭ ارقاسىندا گازەتتىڭ تۇپنۇسقاسى تابىلىپ, كوشىرمەسى قولىمىزعا ءتيدى», دەيدى ساۋلە زەينوللاقىزى.
توتە جازۋمەن باسىلعان ماقالالاردى كيريلليتساعا اۋدارۋمەن اينالىسىپ جاتقان قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, م.قوزىباەۆ اتىنداعى سقمۋ پروفەسسورى زارقىن تايشىباي گازەت 1920 جىلى اقپاندا رەسەي كوممۋنيستىك /بولشەۆيكتىك/ پارتياسى ءسىبىر بيۋروسى مەن اقمولا گۋبەرنيالىق رەۆوليۋتسيالىق كوميتەتىنىڭ ورگانى رەتىندە ومبى قالاسىندا شىعىپ تۇرعانىن, قازاقتىڭ ۇلتتىق ءباسپاسوزى تاريحىندا وزىندىك ورنى بار ەكەنىن جەتكىزدى. تۇڭعىش رەداكتورى – مۇقان ايتپەنوۆ. سوسىن بوروديحين جەتەكشىلىك ەتىپ, ايتيەۆ, تەلجانوۆ, توقجانوۆ, جۇماباەۆ, سەركەباەۆ القا مۇشەلەرى, تۇراقتى قىزمەتكەرلەرى بولعان. «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنەن كەيىن قازاق وقىرماندارىنا جول تارتقان باسىلىم ءسىبىر توڭكەرىس كوميتەتى جانىنداعى قازاق وكىلدىگى اتىنان جارىق كورگەن. ۋاقىت وتە كەلە «بوستاندىق تۋى», «كەڭەس اۋىلى», «لەنين تۋى», «سولتۇستىك قازاقستان» اتاۋلارىنا يە بولعان. العاشقى سانىنان باستاپ ساۋاتتىلىق, اعارتۋشىلىق, وقۋ-بىلىمگە جۇمىلدىرۋشىلىق باعىتتارىن باستى مۇرات ەتكەن. «كەڭەس وكىمەتى دەگەن نە؟» «1917 جىلعى اقپان كوتەرىلىسى قازاقتارعا نە بەردى؟» دەگەن سياقتى ساياسي ماسەلەلەر توڭىرەگىندە دە وي قوزعاپ وتىرعان. قازاقتىڭ ۇلى اقىنى, كۇرەسكەر تۇلعا ماعجاننىڭ دا وتكىر ماقالالارى جارىق كورگەن. ماسەلەن, «اۆتونوميا كىمدىكى؟» ماقالاسىندا «ايلى, كۇندى, قاندى, وتتى تاريحى بار; كەڭ, باي, تەرەڭ ءتىلى, ادەبيەتى بار; باسقالارعا ۇيلەسپەيتىن تورەسى, شارۋاسى بار – قازاقتىكى. ...ءجۇز جىلدار ورىس اقسۇيەكتەرى مەن بايلارىنىڭ تەپكىسىندە ەلدىگىن ۇمىتپاعان الاشتىكى. «ايازدى كۇنى اينالعان, بۇلتتى كۇنى تولعانعان, قۇرىعىن نايزاداي تايانعان, قۋ تولاعاي جاستانعان ەر قازاقتىڭ اۆتونومياسى بۇل!» دەپ جەر جاھانعا جار سالىپ, حالىققا ءسوز ارنايدى. مەملەكەتتىك قۇرىلىمدى نىعايتۋعا شاقىرادى. قوعامدىق دامۋدى تاپتىق جولمەن بولۋگە قارسى شىعادى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
