قوعام • 03 قىركۇيەك, 2019

دەموگرافيالىق ءدۇمپۋ مەن ميگراتسيالىق احۋال الماتى وبلىسىندا مەكتەپ جەتىسپەۋشىلىگىنە سەبەپ بولۋدا

210 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

الماتى وبلىسىنداعى دەمو­گرافيالىق ءدۇمپۋ مەن ميگرا­تسيالىق احۋال ايماقتاعى الەۋ­مەتتىك قىزمەتتىك كورسەتۋ نىساندارىنا دەگەن سۇرانىستى جىل سايىن ارتتىرىپ كەلەدى.

دەموگرافيالىق ءدۇمپۋ مەن ميگراتسيالىق احۋال الماتى وبلىسىندا مەكتەپ جەتىسپەۋشىلىگىنە سەبەپ بولۋدا

مىسالعا, سوڭعى بەس جىل ارالىعىن­دا وبلىستىڭ رەسمي تىركەلگەن تۇر­عىندارىنىڭ سانى 300 مىڭ ادامعا كوبەيگەن. دەمەك, تۇرعىندارعا قىز­مەت كورسەتۋدىڭ ۇلەسى دە مەيلىنشە ءوسىپ وتىر دەگەن ءسوز. بۇل جاعداي اسى­رەسە وبلىستاعى ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى مەن 3 اۋى­سىمدى وقىتۋدى بولدىرماۋعا كەدەرگى كەلتىرەتىنى انىق.

بيىل جەتىسۋدا 50 مىڭعا جۋىق ءبۇلدىرشىن تۇڭعىش رەت مەكتەپ تابال­دىرىعىن اتتادى. ءبىلىم باس­قارما­سى­نىڭ دەرەكتەرى وسىلاي دەيدى. وتكەن وقۋ جىلىندا 45 مىڭنان اس­تام وقۋشى 1-سىنىپقا كەلگەن ەدى. وبلىس بويىنشا بىلتىر 7 مەكتەپ جاڭادان سالىنىپ, قولدانىسقا بەرىل­گەن بولاتىن. بيىل تاعى 5 مەكتەپ جاڭادان اشىلادى. مۇنىڭ ۇشەۋى قازىر وقۋشى قابىلداۋعا كىرىسكەن. وسىعان قاراماستان وڭىردەگى مەكتەپ جەتىسپەۋشىلىگى مەن ورىن تاپ­شىلىعى سەزىلىپ وتىر.

– ءبىلىم كۇنىنە 5 جاڭا مەكتەپ پاي­­دالانۋعا بەرىلدى. قالعان 600 ورىن­دىق 2 مەكتەپ ساتىلاپ ىسكە قوسى­لادى. جالپى 3 اۋىسىممەن وقى­تا­تىن مەكتەپتەردىڭ ماسەلەسىن شەشۋگە باعىتتالعان كەشەندى جوسپارعا سايكەس, تاعى 6 مەكتەپتىڭ جوبا-سمەتا­لىق قۇجاتتارى مەن مەملەكەتتىك ساراپتاما قورىتىندىسى جاسالدى. 18 مەكتەپتىڭ جوبا-سمەتالىق قۇجات­تارى دايىندالىپ جاتىر. بۇل قۇرىلىستار 2019-2022 جىلدار ارالىعىندا سالىنىپ بىتەدى, – دەيدى الماتى وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى كۇردەلى جوندەۋ جانە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى گۇلميرا قاجىبەكقىزى.

مامانداردىڭ ەسەبى بويىنشا وڭىردەگى 760 مەكتەپ جاڭا وقۋ جى­لىنا ساقاداي-ساي. كۇردەلى جون­دەۋ جاسالعان, ينتەرنەت جەلىسى, باسقا كوممۋنيكاتسيا جۇيەسى تو­لىق جابدىقتالعان. دەرەككە سەنسەك, وبلىس بويىنشا بيىل 31 ءبىلىم بەرۋ نىسانىنىڭ كۇردەلى جوندەۋ جۇمىس­تارىنا 7,8 ملرد تەڭگە ءبولىنىپتى. جو­­عارىدا ايتقانىمىزداي, 19 مەك­تەپ­تىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. وعان رەس­پۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 4,4 ملرد تەڭگە, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 5,5 ملرد تەڭگە جۇمسالۋدا.

– مەملەكەت تاراپىنان وقۋ ءىسىن قارجىلاندىرۋ دا جىلدان جىلعا ءوسىپ, جاڭا مەكتەپتەر قاتارى تولىعا تۇسۋدە. ماسەلەن, مەملەكەت قولداۋى ارقىلى بيىل وبلىستا ءبىلىم سالاسىنىڭ 20 نىسانى, ياعني 15 مەكتەپ پەن 4 كوللەدج سالىنۋدا. وسى ماقساتقا 9,9 ملرد تەڭگە بولىنسە, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى نىعايتۋعا 8,2 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. الدىن الا جۇرگىزىلگەن ەسەپتەۋلەر بويىنشا جاڭا وقۋ جىلىندا 50 مىڭعا جۋىق بالا ءبىرىنشى سىنىپقا بارادى. بۇل رەتتە سوڭعى 5 جىلدا وبلىس حالقىنىڭ سانى 300 مىڭعا ارتقانىن ايتا كەتۋ كەرەك. وسى ورايدا وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى, اۋدان, قالا اكىمدەرىنە جەرگىلىكتى جەرلەردەگى دەموگرافيالىق جانە ميگراتسيالىق كورسەتكىشتەردى باقىلاپ وتىرۋدى جانە جەكەمەنشىك مەكتەپتەر سالۋعا كاسىپكەرلەردى تارتۋدا ناتيجەلى جۇمىس ىستەۋدى تاپسىرىپ وتىرمىز, – دەيدى وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ كوكتەمدە الماتى وب­لى­سىنا كەلگەن جۇمىس ساپارىندا جەر­گىلىكتى اتقارۋشى بيلىكتىڭ بيۋدجەت قار­جىسىن ماقساتتى پايدالانباۋىن سىناعان بولاتىن. پرەزيدەنت وڭىرلەردە باسپانا, مەكتەپ, باسقا دا الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى بولا تۇرا, جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ وبلىس ور­تالىقتارىنا ءزاۋلىم عيماراتتار سالۋعا قۇمار بولىپ العانىن ايتقان-دى. ماسەلەن, شاعىن قالانىڭ باس جوسپارىنا ساي كورىكتەندىرۋ مەن بەزەندىرۋگە بولىنگەن قازىنا قارجىسىنىڭ قي­ساپسىز كوپ بولۋى اكىمدەردىڭ ءار عي­ماراتتا ءوز قولتاڭباسىن قالدىرىپ, اتاعىن شىعارۋعا سەبەپ بولۋدا. ويت­كەنى تۇرعىن سانى 300 مىڭ ادامنان اسپايتىن قالالار ءۇشىن بىرنەشە قاباتتان تۇراتىن مادەني ورتالىق پەن جەكە كەڭسە عيماراتىن سالۋ ءتيىمسىز ەكەنى انىق. ال بۇل كەزدە وڭىردە مەكتەپ جەتىسپەۋشىلىگىنىڭ سالدارىنان مىڭداعان بالا 3 اۋىسىممەن ءبىلىم الۋعا ءماجبۇر بولىپ وتىرعانىن تىلگە تيەك ەتكەن ەدى پرەزيدەنت. ءدال وسىعان ۇقساس جاعداي الماتى وبلىسىنا دا ءتان ەكەنىن جاسىرماۋىمىز كەرەك. اسىرەسە 3 اۋىسىمدى مەكتەپ ماسەلەسى وتكىر تۇر. ماسەلەن, جەتىسۋدا جاقىن جىلدارى 14 جاڭا مەكتەپ سالۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 15,4 ملرد تەڭگە قارجى ءبولىنىپتى. الايدا وڭىردەگى جاعداي بويىنشا قوسىمشا تاعى 20 مەكتەپ سالۋ قاجەت ەكەن. بۇعان 29 ملرد تەڭگە قارجى كەتەدى.

– وبلىس مەكتەپ جەتىسپەۋشىلىگىن شەشۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەۋدە. بىراق ايماقتاعى دەموگرافيا قارقىنى ءبىز ويلاعاننان اسىپ ءتۇسىپ, وڭىردەگى الەۋمەتتىك نىساندارعا سۇرانىستى ارتتىرىپ وتىر. مىسالى, وبلىس اۋماعىندا جىل سايىن 50 مىڭعا جۋىق بالا تۋسا, ءار وقۋ جىلىندا 40 مىڭنان استام بالا 1-سىنىپقا بارادى. دەمەك, اپاتتى جاعدايدا تۇرعان جانە 3 اۋىسىممەن وقىتىپ جاتقان مەكتەپتەردى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋ مەن جاڭادان سالۋعا بولىنگەن قارجىمىز ازدىق ەتىپ وتىر. الداعى ءبىر-ەكى جىلدا وبلىستا 14 مەكتەپ جاڭادان سالىنادى. بىراق سۇرانىس بويىنشا تاعى 20 مەكتەپ سالۋىمىز كەرەك, – دەيدى وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ.

ارينە وقيتىن بالا سانىنىڭ ارتۋى مەكتەپتەردىڭ عانا ەمەس, ءبىلىم بەرەتىن ۇستازدارعا دا سۇرانىستى كوبەيتىپ وتىر. قازىر وبلىستا ورىس سىنىپتارىنداعى باستا­ۋىش سىنىپ مۇعالىمى, ورىس ءتىلى مەن ادە­بيەتى, ماتەماتيكا, فيزيكا, حيميا, اعىلشىن ءتىلى پاندەرى بويىنشا 111 مامانعا قاجەتتىلىك بار ەكەن. كادر تاپشىلىعىن جاس مامانداردى جۇ­مىسقا تارتۋ ارقىلى شەشۋگە تالپىنىس بار. «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسىنىڭ شاراپاتى ءتيىپ وتىر. وتكەن جىلى وڭىردەگى ءبىلىم بە­رۋ ۇيىمدارىنداعى پەداگوگتار قاتارى 1400 جاس مامانمەن تولىققان. سونىڭ ىشىندە 1079 جاس ۇستاز «ديپ­لوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسى اياسىندا اۋىلدىق جەرلەرگە جۇمىسقا ورنالاسقان. جالپى «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسى ىسكە قوسىلعان 10 جىل ىشىندە الماتى وبلىسىندا 4328 جاس پەداگوگ كوتەرمەاقى ال­سا, باس­پانا الۋعا 2 مىڭعا جۋىق بيۋد­جەتتىك نەسيە بەرىلىپتى.

الماتى وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار