جاڭا جۇيەگە كوشەدى
جۇما, 1 ناۋرىز 2013 8:08
گازەتىمىزدىڭ كەشەگى سانىندا مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىندا «قازاقستان- 2050» ستراتەگياسى ەرەجەلەرىنە سايكەس وزىق باسقارۋ شەشىمدەرىن قابىلداۋ جانە اكىمشىلىك رەفورمالاردى ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرى جونىندە حالىقارالىق سەمينار وتكەنى تۋراسىندا جازىلعان بولاتىن. ەلدى ەلەڭدەتكەن اكىمشىلىك رەفورما تۋراسىندا ارنايى شەتەلدەن بىلىكتى مامان شاقىرتىلىپ, ءدارىس تىڭدالعان وسى ماڭىزدى شارا تۋرالى ەسەپتى وقىرمان نازارىنا ۇسىنىپ وتىرمىز.
جۇما, 1 ناۋرىز 2013 8:08
گازەتىمىزدىڭ كەشەگى سانىندا مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىندا «قازاقستان- 2050» ستراتەگياسى ەرەجەلەرىنە سايكەس وزىق باسقارۋ شەشىمدەرىن قابىلداۋ جانە اكىمشىلىك رەفورمالاردى ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرى جونىندە حالىقارالىق سەمينار وتكەنى تۋراسىندا جازىلعان بولاتىن. ەلدى ەلەڭدەتكەن اكىمشىلىك رەفورما تۋراسىندا ارنايى شەتەلدەن بىلىكتى مامان شاقىرتىلىپ, ءدارىس تىڭدالعان وسى ماڭىزدى شارا تۋرالى ەسەپتى وقىرمان نازارىنا ۇسىنىپ وتىرمىز.
جاسىرىپ جاباتىن نەسى بار, كوپشىلىك اراسىندا مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ قىزمەتتەرىنە كوڭىلدەرى تولماي, وسى پاتشاعارلار حالىقتان تۇسكەن قارجىدان ەڭبەكاقى الماي ما, ەندەشە, نەگە الدارىنا بارساڭ, جۇرە تىڭداپ, شەشىلۋى وڭاي شارۋانىڭ ءوزىن قيىنداتىپ, ابدەن وتكەلەكتەن وتكىزىپ قينايتىنى نەسى دەگەن ءسوز ءجيى ايتىلادى. ارينە, بارلىق مەملەكەتتىك قىزمەتشىگە بىردەي توپىراق شاشۋدان اۋلاقپىز, الايدا تاپقان نانىن ادالىمەن جەپ, ەڭبەگىن ساتپايتىن ادال قىزمەتشىلەر دە وسىنىڭ اراسىندا, قوساق اراسىندا كەتىپ جاتادى, دەگەنمەن, «جەل تۇرماسا ءشوپتىڭ باسى قيمىلدامايدى», «حالىق ايتسا, قالت ايتپايدى» دەگەن دە ءسوز بار.
ايتەۋىر, مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ, اكىمشىلىك باسقارۋدىڭ رەفورماعا سۇرانىپ تۇرعانى ايقىن.
ەلىمىزدە 26 ناۋرىزدان باستاپ «مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى» زاڭعا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلاردىڭ كۇشىنە ەنۋىنەن جۇرتشىلىق تەك جاقسىلىق كۇتىپ وتىر. ءبىر ايعا جەتپەيتىن ۋاقىتتا اكىمشىلىك باسقارۋعا جاڭالىق الىپ كەلەتىن زاڭ قالاي جۇمىس جاسار ەكەن, جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدا اكىمدەر سايلانادى ەكەن دەگەن اڭگىمە قاريالار وتىرعان جەردە دە ايتىلاتىن بولدى. بۇل زاڭداعى وزگەرىستەرگە حالىقتىڭ كوز تىگىپ وتىرعانىن كورسەتەدى ەمەس پە؟!
سوندىقتان رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ جۇمىستارى الدىندا وتكىزىلگەن حالىقارالىق سەمينارعا ءبىزدىڭ دە قىزىعۋشىلىعىمىزدىڭ تۋى زاڭدى.
سەمينار جۇمىسىن اشىپ, وندا ءسوز سويلەگەن قازاقستان پرەزيدەنتى اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى عابيدوللا ءابدىراحىموۆ ەلىمىزدە اكىمشىلىك رەفورما جۇرگىزۋ اياسىندا بىرقاتار ماڭىزدى شارالار قابىلداناتىنىن اتاپ ءوتتى. ولار ەكى باعىتتا اتقارىلىپ, ءبىرىنشى باعىتتا مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسى ودان ءارى جەتىلدىرىلسە, ەكىنشى باعىتتا ءوزىن ءوزى باسقارۋ سالاسىندا ماڭىزدى قادامدار جاسالماق. ماسەلەن, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر ساناتىنا بۇرىن مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىندە بولماعان «ا» كورپۋسى قوسىلادى. وعان مينيسترلىكتەردەگى قازىرگى جۇمىس جاساپ جاتقان جاۋاپتى حاتشىلار مەن كوميتەت توراعالارى, ال جەرگىلىكتى باسقارۋ ورگاندارىنان اۋدان اكىمدەرى كىرىپ, بۇل كورپۋس ساناتى 400 لاۋازىمدى قۇراپ, جوعارى كولەمدە جالاقى تاعايىندالاتىن بولادى. ولاردىڭ بارلىعى ارنايى تەستتەن وتەدى, ونىڭ ىشىندە قۋانارلىعى–وسى ساناتتاعىلاردىڭ بارلىعىنىڭ مەملەكەتتىك تىلدەن تەست تاپسىراتىندىعى. پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسى ورىنباسارىنىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتقا «ا» كورپۋسىنا كىرەتىن لاۋازىمدى قىزمەتكەرلەرگە ارنالعان تەست باعدارلاماسى جاسالعان. ونى مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگى دايىنداپ تا قويىپتى. ال «ا» كورپۋسىنا وتۋگە ۇمىتكەر تەست تاپسىرعاننان كەيىن ۇلتتىق كادر كوميسسياسىنان اڭگىمەلەسۋدەن وتەدى. وسىدان كەيىن ءاربىر ۇمىتكەردىڭ قانداي لاۋازىمدى قىزمەتكە باراتىندىعى شەشىلەدى.
جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋداعى ەندىگى ءبىر جاڭالىق – اۋىل اكىمدەرىنىڭ سايلانۋى. پرەزيدەنت تاپسىرماسى بويىنشا ول وسى جىلدىڭ قىركۇيەك ايىنا دەيىن جۇرگىزىلۋى ءتيىس. سوندىقتان دەگەن عابيدوللا ءابدىراحىموۆ سايلاۋ تامىز ايىنىڭ ىشىندە ءوتۋى مۇمكىن دەپ ورتالىق ورگانداردىڭ بىرقاتار وكىلەتتەرىنىڭ جەرگىلىكتى ورگانداردىڭ قۇزىرەتىنە وتەتىنىن ايتتى, ياعني «5 مىڭعا جۋىق شتاتتىق بىرلىك مينيسترلىكتەردەن الىنىپ, اۋىل اپپاراتتارىن قۇرۋ ءۇشىن بەرىلەتىن بولادى», – دەدى ول. قازىرگى كۇنى دە اۋىلدىق جەرلەردە اكىمدەر جۇمىس ىستەۋدە. دەگەنمەن, ولاردىڭ جەتكىلىكتى اپپاراتى جوق. سوندىقتان دا اۋىل اكىمدىكتەرىنىڭ اپپاراتىن كەڭەيتۋ كوزدەلىپ وتىر ەكەن, سونىمەن بىرگە, ولارعا ءبىراز جاۋاپكەرشىلىك تە جۇكتەلەتىنى بەلگىلى.
مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى ءاليحان بايمەنوۆ ۇلىبريتانيا بىرىككەن كورولدىگى پرەمەر-مينيسترى كەڭسەسىنىڭ توني بلەر باسقارعان ۋاقىتتاعى باسشىسى بولعان دجوناتان پاۋەللگە ءسوز بەرەردە تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتتى قۇرۋدا و باستا اعىلشىن-ساكسون تاجىريبەسى قاپەرگە الىنعانىن ايتا كەلە, مەيمان وقيتىن ءدارىستىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارعا پايداسى بولاتىنىن جەتكىزدى. ال القالى جيىندا «مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى پەرسونالدى باسقارۋداعى قازىرگى زامانعى ۇردىستەر. ۇلىبريتانيا تاجىريبەسى» تاقىرىبى بويىنشا مىنبەرگە كوتەرىلگەن دجوناتان پاۋەللدىڭ ءدارىسى نازار اۋدارارلىقتاي بولىپ شىقتى.
ال مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ءالي كومەكباەۆ «مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى» زاڭدى جۇزەگە اسىرۋ» جانە «ا» كورپۋسىن قۇرۋ جونىندە ءسوز سويلەپ, ەلدەگى مەملەكەتتىك قىزمەت ساپاسىن جاقسارتۋ توڭىرەگىندە اڭگىمە ءوربىتتى.
مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ دارەجەسىنە قاراي ەكى كورپۋسقا بولىنەتىنى تۋرالى ماسەلە بۇرىن دا كوتەرىلىپ كەلگەن ەدى. ماسەلەن, «ا» كورپۋسىنا باسقارۋشى قىزمەتكەرلەر توپتالاتىن بولسا, «ب» كورپۋسىنا اتقارۋشى, ياعني ورىنداۋشى قىزمەتكەرلەر جيناقتالماق. كادرلاردى, مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردى بۇلايشا ءبولۋ – مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ قىزمەتتىك ساتىدا كوتەرىلۋىن دۇرىس جۇرگىزۋگە, جالپى العاندا, مەملەكەتتىك قىزمەت ساپاسىن ارتتىرۋعا جاعداي جاسايتىن كورىنەدى. ءبىر اتاپ وتەرلىگى, «ا» كورپۋسىندا جۇمىس جاساۋ ءۇشىن قىزمەتكەر الدىمەن «ب» كورپۋسىندا ۇزاق تا قاجىرلى ەڭبەك ەتۋگە ءتيىس. تەك سودان كەيىن عانا وعان العاشقى كورپۋسقا وتۋگە مۇمكىندىك تۋماق. بۇل – ەلىمىزدەگى مەملەكەتتىك قىزمەت جۇيەسىنىڭ جاندانىپ جانە مەملەكەتتىك قىزمەت ساپاسىنىڭ جاقسارتىلىپ, سونداي-اق مەملەكەتتىك قىزمەتكە الىنۋشىلارعا قويىلاتىن تالاپتاردىڭ جىل ساناپ قاتاڭداتىلىپ كەلە جاتقانىن كورسەتسە كەرەك.
جيىن بارىسىندا ءالي كومەكباەۆ مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىن جانداندىرۋعا قاتىستى رەفورما جايىن اڭگىمە وزەگىنە اينالدىردى. بۇل زاڭعا وزگەرىستەر ناۋرىزدا ەنەتىنىن بارلىقتارىڭىز بىلەسىزدەر. وسى سالاداعى رەفورماعا سايكەس, ساياسي قىزمەتكەرلەردىڭ سانىن ازايتۋ ارقىلى ەلىمىز مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ الەم بويىنشا ەڭ وزىق ۇلگىسىن قالىپتاستىراتىن بولادى. مەملەكەتتىك قىزمەتكەردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگى مەن مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ باعىتىندا جاڭا زاڭ جوباسى وڭ وزگەرىستەر اكەلەدى دەگەن ويدامىز, دەدى ول ءوز سوزىندە. ونىڭ ءسوزىنە قاراعاندا, جاڭا زاڭ كۇشىنە ەنگەن ساتتە مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ جاڭا ءتىزىمى قۇرىلادى. ماسەلەن, جوعارىدا ايتقانىمىزداي, «ا» كورپۋسىنا قالا, اۋدان اكىمدەرى دە ەنىپ, ولارعا بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە بىلىكتىلىك تالاپتارى قويىلادى. ال اۋىل, كەنت اكىمدەرى «ب» كورپۋسىنا توپتاستىرىلماق.
ءبىر ايتا كەتەرلىگى, مەملەكەتتىك قىزمەتكەردىڭ ورنى ءۇش جاعدايدا – تاعىلىمدامادان وتۋگە جىبەرىلگەندە, اسكەري بورىشىن وتەۋگە شاقىرىلعاندا, وقۋعا تۇسكەندە ساقتالىپ قالادى ەكەن.
قازىرگى تاڭدا پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ كادرلىق ساياساتىن جۇزەگە اسىرۋ باعىتىندا اۋقىمدى جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. بۇگىندە بۇل زاڭ جوباسىنىڭ ءوز كۇشىنە ەنۋىنە تىڭعىلىقتى دايىندىقتار جاسالۋدا. بۇل رەتتە نەگىزگى فۋنكتسيالارعا توقتالۋعا بولادى: ماسەلەن, «ا» كورپۋسىنان ءۇمىتتى قىزمەتكەرلەردىڭ جەكە قۇجاتتارى مەن ماتەريالدارى جان-جاقتى قارالادى. بۇگىندە مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىنىڭ باسشىلىعىمەن «ا» كورپۋسىنا كىرەتىن مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرگە ارنالعان تەست باعدارلاماسى ازىرلەنگەنىن جوعارىدا ايتتىق.
سونداي-اق, ءا.كومەكباەۆ ءوزىنىڭ سوزىندە مەملەكەتتىك قىزمەتكە قابىلداناتىن ازاماتتىڭ ءتاجىريبەسى ايرىقشا ەسكەرىلەتىنىن, بۇل ونىڭ جوعارى لاۋازىمدى قىزمەتكە كوتەرىلۋىنە بەلگىلى ءبىر دارەجەدە ىقپال ەتەتىنىن دە تىلگە تيەك ەتتى. بۇل رەتتە, ولارعا قويىلار تالاپ تا سايكەسىنشە كۇشەيتىلەتىن بولادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ەلىمىزدە جاسالىپ جاتقان مۇنداي وزگەرىستەر, ياعني جاڭا رەفورمالاردىڭ بارلىعى مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ, اكىمشىلىك باسقارۋدىڭ ساپاسىن ارتتىرۋدى كوزدەيدى, دەدى ول.
بۇدان كەيىنگى كەزەكتە «جەرگىلىكتى اۋىل اكىمدەرىن سايلاۋدى ۇيىمداستىرۋ» ماسەلەسى بويىنشا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ۆلاديمير فووس ءسوز الىپ, جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋعا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەردىڭ ءبىرى – اۋىل اكىمدەرىن سايلاۋ ءتوڭىرەگىندە جينالعاندارعا اقپارات بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, جەرگىلىكتى جەرلەردە اۋىل اكىمدەرىن سايلاۋدىڭ جۇيەسى جان-جاقتى ازىرلەنگەن. «بيىلعى جىلدىڭ تامىز ايىندا وتكىزۋ كوزدەلىپ وتىرعان شاراعا دايىندىق باستالىپ كەتتى. ولارعا قويىلار تالاپ تا كۇشەيتىلدى. ماسەلەن, اۋىل اكىمىنە ۇمىتكەر ازاماتتارعا قويىلار تالاپتار جاڭارتىلدى. سولاردىڭ ءبىرى – ۇمىتكەرلەردىڭ بارلىعى دا جوعارى ءبىلىمدى ازاماتتار بولۋى ءتيىس», – دەدى ۆ. فووس.
جيىن بارىسىندا مەملەكەتتىك قىزمەت ساپاسىن ارتتىرۋعا, اكىمشىلىك جانە جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ تەتىگىن كۇشەيتۋگە قاتىستى وزگە دە وزەكتى ماسەلەلەر جان-جاقتى تالقى تارازىسىنا ءتۇستى.
انار تولەۋحانقىزى,
ءلايلا ەدىلقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
––––––––––––––––––
سۋرەتتى تۇسىرگەن
ەرلان وماروۆ.
