ايماقتار • 30 تامىز, 2019

قازىنا قويماسى

440 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

قازىرگى كەزدە الەمدە كىتاپ وقۋ جونىنەن ءبىرىنشى ورىندا – اعىلشىندار, ەكىنشى ورىندا – نەمىستەر, ءۇشىنشى ورىندا – امەريكالىقتار, ءتورتىنشى ورىندا جاپوندار تۇر ەكەن. وكىنىشكە قاراي, عالامشاردىڭ وقۋ «سوققان» تۇرعىندارىنىڭ قاتارىنان قازاقتاردى ىزدەۋگە ءالى ەرتە. دەرەكتەر ەل تۇرعىندارىنىڭ 57 پايىزى عانا تۇراقتى تۇردە كىتاپ وقيتىنىن ايعاقتايدى.

قازىنا قويماسى

الايدا, بۇل ايعاققا بولا قازاقتان قارا تانىمايتىن حا­­لىق جاساۋعا اسىقپاۋ كە­رەك. اقىلماندار وي-ءورىسى قا­لىپ­تاسقان ۇلت رۋحاني ازىقتى تال­عاممەن تۇتىناتىنىن ەس­­­كەر­تە­دى, ياعني زيالىنىڭ دەڭ­­گەيى وقىپ, تاۋىسقان كى­تاپ سانىمەن ەمەس, سانعا قو­نىمدى مازمۇندى اقپاراتقا قانىعۋمەن ولشەنەدى ەكەن. جالپى, كىتاپ وقۋ ءۇشىن جاعداي كەرەك. وسى جەردەن وتان­دىق كىتاپ ءىسىنىڭ, باسپا مەن تارالىم, تاعى دا باسقا اۆتور مەن وقىرماننىڭ اراسىنداعى مىڭ ءتۇرلى ماسەلە مەنمۇندالاپ شىعا كەلەدى. ونى قوزعاۋ باسقا تا­قى­رىپتىڭ ەنشىسىنە قالسىن. قازىرگى سوزىمىزگە كى­تاپحا­نالاردى ارقاۋ ەتەلىك. ءارى الىس اۋىلداعى شاعىن كى­تاپحانا تۋرالى...

الماتى وبلىسىنىڭ ۇيعىر اۋدانىنا قاراستى قالجات اۋى­لىنىڭ كىتاپحاناسى 2007 جىلى اشىلعان. 50 شارشى مەتر اۋماققا عانا ورنالاسقان بۇل وقىرمان ءۇيى اۋىلداعى 2424 تۇرعىننىڭ رۋحاني ورداسى ىسپەتتى. ونىڭ ىشىندە 733 ادام تۇراقتى تۇردە كىتاپ جاز­دىرىپ الىپ وقيدى ەكەن.

– كىتاپحانا – قاي داۋىردە دە قوعامنىڭ مادەني ءومىرىنىڭ بىر­دەن-ءبىر كورسەتكىشى, وتكەن تاريحىمىزدى وشىرمەي, ۇلت جادىن ماڭگىلىك ساقتايتىن مەكەن بولىپ ەسەپتەلىپ كە­لەدى. وسى قاسيەتتى ءىستى جال­عاستىرۋ ءۇشىن كىتاپحانا ءىسى مەن كىتاپحاناشىلار دا زامان تالابىنا بەيىمدەلىپ, ۇنەمى جەتىلىپ وتىرۋى كەرەك. ءبىزدىڭ اۋىلدىق كىتاپحانامىز شاعىن بولعانىمەن, ىزدەنگەن ادامعا رۋحاني قورەگىن تا­ۋىپ بەرەتىن وقىرمان وتاۋى. قازىر ەل بويىنشا كىتاپحانا قىزمەتىن جەتىلدىرۋ, جاڭعىرتۋ جۇمىسى قىزۋ ءجۇرىپ جاتىر. كىتاپحاناشىلاردىڭ جۇ­مى­سىن وڭتايلاندىرۋ ماق­سا­تىن­دا كىتاپحانالاردىڭ اۆتو­ماتتاندىرىلعان اقپاراتتىق جۇ­­يەسى ەنگىزىلدى. س.سەيفۋللين اتىنداعى الماتى وبلىستىق امبەباپ كىتاپحاناسىنىڭ اكىم­شىلىگى مەن ماماندارىنىڭ كو­مەگى ارقىلى 2014 جىلى اۋىل­دىق كىتاپحاناعا «كابيس» باع­دار­­لاماسى قويىلدى. بۇل كى­تاپ قورىنىڭ ساقتالۋىن قام­تاماسىز ەتۋ, قورعا قولجە­تىم­دىلىكتى كەڭەيتۋ, جالعىز دا­نا باسىلىمدارعا دەگەن وقىر­مان­داردىڭ سۇرانىسىن قاناعات­تاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن باستى باعىتتاردىڭ ءبىرى رەتىندە قۇجاتتاردى ساندىق تۇرگە كو­شىرۋ جۇمىستارى جاپپاي جۇر­گىزىلۋدە, – دەيدى قالجات اۋىلدىق كى­تاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى ايدا تۇرسىنوۆا.

ادەتتە, وقىرمان مەن كى­تاپحا­نا اراسىنداعى جاراسىمدى جالعاستىققا كىتاپحاناشى جاۋاپتى بولسا كەرەك. ياعني, كى­تاپحاناشىنىڭ ءبىلىمى مەن بىلىگى, مىنەزى مەن ءوز ءىسىن سۇيە ءبىلۋى سياق­تى كاسىبي قاسيەتى قاشاندا باعالى. وسى قالجان اۋىلىنىڭ كىتاپحاناشىسى سانام سيديروۆا سونداي قا­دىرلى ماماننىڭ ءبىرى. كى­تاپحانا اشىلعان العاشقى كۇن­نەن بەرى ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان كىتاپحاناشىنى وقىر­ماندار ەرەك­­شە سىيلايدى. اۋىل­دىڭ جاسى دا, جاسامىسى دا ول وتكىزگەن مادە­ني شارادان قالماۋعا تىرىسادى ەكەن. بىل­تىر تاۋەلسىزدىك كۇنى­نە وراي «تا­ۋەلسىزدىك – ۇلتتىق ورلەۋدىڭ ۇلى كۇشى» اتتى كىتاپ كورمەسى جانە تانىمدىق ساعاتتار مەن اۋعان سوعىسىنىڭ قاسىرەتىن كور­سەتەتىن «جۇرەكتەگى جارا», «وش­پەس ەرلىك – ۇرپاققا مۇرا» اتتى كىتاپ كور­مەلەرى ناتيجەلى ءوتتى.

– قازىرگى زاماننىڭ دامۋى­نا قاراي اقپاراتتى جان-جاقتى اۋديو, بەينە, ينتەرنەت جۇيەسى ارقىلى جىلدام الۋعا مۇمكىندىك تۋعانىمەن, كىتاپحانا ارقىلى ادەبي كىتاپ­تاردى وقي وتىرىپ الاتىن ءبى­لىم مەن سالاماتتىلىق ورنى ەرەكشە. ۇرپاق تاربيەلەۋدە كىتاپحانانىڭ الاتىن ورنى ەرەكشە. «ادام ءوزىن كىتاپپەن دوس بولا باستاعان شاقتان باس­تاپ قانا ينتەلليگەنتپىن دەپ ساناۋىنا بولادى» دەپتى ۇلى جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆ. ياعني, كىتاپ – تەڭدەسى جوق اسىل قازىنا بولسا, ونىڭ مەكەنى – كىتاپحانا, – دەيدى قالجان اۋى­لىنىڭ كىتاپحاناشىسى سانام سيديروۆا.

 

الماتى وبلىسى,

ۇيعىر اۋدانى

سوڭعى جاڭالىقتار