قوعام • 30 تامىز, 2019

ازاتتىقتىڭ التىن ارقاۋى

383 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

اتا-بابالارىمىز ء«بىر جاعادان باس, ءبىر جەڭنەن قول شىعارىپ», وسكەلەڭ ۇرپاققا بىرلىكتى, جۇدىرىقتاي جۇمىلۋدى وسيەت ەتكەن. دانا قازاق: «ىرىس, قايدا باراسىڭ؟ ىنتىماققا بارامىن» دەپ قاداپ ايتۋى بەكەر ەمەس. ال حاكىم ابايدىڭ: «ادامزاتتىڭ ءبارىن ءسۇي باۋىرىم دەپ» دەگەن ناقىل ءسوزى كەلەشەككە قالدىرعان اماناتى ىسپەتتەس.

ازاتتىقتىڭ التىن ارقاۋى

اتا زاڭ – اتا-بابالار ار­مانداعان ازاتتىعىڭدى ايقىن­داي­تىن, ەگەمەندىگىڭدى ايگىلەيتىن, تاۋەلسىز ەل ەكەندىگىڭدى تانىتاتىن, دەربەس مەملەكەتتىگىڭدى كور­سەتەتىن قاستەرلى قۇجات. ول – ەلدىگىمىزدىڭ تىرەگى, ازاماتتىڭ ارقا­سۇيەر التىن ارقاۋى. ءبىزدىڭ كۇللى تىنىس-تىرشىلىگىمىزدى, ءومىر سال­تىمىز, قوعامنىڭ تامىر بۇلكىلى – بارلىعى سول نەگىزگى زاڭ­نان باستاۋ الاتىندىعى راس. اتا زاڭ – تال بەسىكتەن جەر بەسىككە دەيىن­گى ۋاقىت ارالىعىندا ءسىزدىڭ قۇ­قى­عىڭىزدى ساقتايتىن, سورەدە قاراۋ­سىز جاتپايتىن التىن تۇعىر. ول – ەل ازاماتىنىڭ كونستيتۋ­تسيالىق قۇقىن تانىتاتىن, ءار وتان­داسىمىز بۇلجىتپاي ورىنداي­تىن زاڭداردىڭ التىن ارقاۋى, تەمىر­قازىعى. سونداي-اق – بابالار اماناتى. كەشەگى قاسىمنىڭ «قاسقا جولى», ەسىمنىڭ «ەسكى جولى», ءاز-تاۋكەنىڭ «جەتى جارعىسىنىڭ» جال­عاسى, زاڭدى مۇراگەرى.

اتا زاڭ – ۇلتارالىق تاتۋ­لىق­تىڭ التىن دىڭگەگى. بۇكىل حالىق­تىڭ يگىلىگىن كوزدەيتىن كونس­تيتۋتسيا قوعام مەن بيلىكتىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتىپ قانا قويماي, قازاقستاننىڭ الەم تانىعان مەملەكەتكە اينالۋىنا وڭ ىقپال ەتتى. قازاقستان – زايىرلى مەملەكەت. ايقارا اشىلعان قۇشاعىنا, كەڭ قولتىعىنا سان تاعدىرلى مىڭداعان ۇلتتى بىرىكتىرىپ جاتىر. «بەرەكە باس­تاۋ بىرلىك, ەل ءىشى تاتۋ تىرلىك» دەمەكشى, ەل باسىنا كۇن تۋىپ, ەر ەتىگىمەن سۋ كەشكەن قيىن-قىستاۋ زامانداردا كيىز تۋىرلىقتى قازاق ۇلتىن ۇلت رەتىندە ساقتاپ قالعان بىرلىگى مەن ىنتىماعى دەسەك, ارتىق ايتقانىمىز ەمەس. دوستىق پەن ىنتىماق بار جەردە بەرەكە مەن ىرىس بولارى ايدان انىق. «بىرلىك بار جەردە – تىرلىك بار» دەيدى ءبىزدىڭ حالىق. دانا جۇرت مۇنى تەگىننەن-تەگىن ايتپاسا كەرەك. اۋىزبىرلىك پەن تۇسىنىستىك, قاراپايىم سىيلاستىق ۇستەمدىك قۇرعان جەرلەرگە قاشاندا ناتيجەلى ىستەردىڭ ءۇيىر بولاتىنى بەلگىلى. ەلىمىزدە قالىپتاسقان ۇلتارالىق تاتۋلىقتىڭ ارقاسىندا بۇگىندە مەملەكەتىمىز وركەندەپ, ىلگەرى باسىپ كەلەدى. وتانىمىزداعى تۇ­سى­­نىس­تىك, حالىق دوستىعى – ەڭ باستى باي­لى­عىمىز. ونى كوزدىڭ قا­راشى­عىنداي ساقتاۋعا تىرىسۋىمىز كەرەك.

ستاتيستيكالىق دەرەكتەر بو­يىنشا, ەلىمىزدە 140 ەتنوس پەن 46 ءدىني قاۋىمداستىق بار ەكەن. وسى­لاردىڭ اراسىندا ەشقانداي دا كە­لىسپەۋشىلىك, دۇردارازدىق جوق. ولار قازاقستاندى ورتاق وتا­نى سانايدى. ەلىمىزدە ىنتى­ماق پەن بىرلىكتىڭ قايماعى بۇزىل­ماي ساقتالۋىندا بىرەگەي قوعام­دىق ينستيتۋت – قازاقستان حالقى اس­سامبلەياسىنىڭ الاتىن ورنى ەرەكشە. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى – حالقى­مىزدىڭ ادامگەرشىلىگى مەن تولە­رانتتىلىعىنىڭ تاڭ­عاجايىپ ۇلگىسى. مۇنداي قاسيەت تۇتاس ۇلتتىڭ باسىنا ءبىر كۇندە ورناي سال­مايتىنى بەسەنەدەن بەلگىلى. بۇل – حالىقتىڭ سانا-سەزىمىنىڭ, سالت-ءداستۇرىنىڭ, رۋحاني بايلىعىنىڭ كەمەلدەنگەنىنىڭ ايقىن نىشانى.

وسى تۇرعىدان الىپ قاراساق, قازاقستانداعى قوعامدىق قارىم-قاتىناستاردىڭ بەلگىلى ءبىر دارە­جەگە كوتەرىلگەنىن انىق اڭعا­رامىز. قازاقستان حالقى اسسام­بلەياسى قۇرىلعاننان بەرى رەس­پۋبليكاداعى ۇلتارالىق قارىم-قاتىناستار ەكونوميكالىق جانە ساياسي رەفورمالار وتكىزۋ بارىسىندا جاڭالاندى. قوعامدا ەركىن ويلاۋ مەن تولەرانتتىلىق نىعايىپ, ەتنومادەني بىرلەستىكتەر تابىس­تى دامۋ ۇستىندە. ازاماتتاردىڭ, اسىرەسە جاستاردىڭ اراسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرەنۋدىڭ تابيعي پروتسەسى ءجۇرىپ جاتىر. قازاقستاننىڭ تىلدىك بايلىعى – جالپىقازاقستاندىق مادەنيەتتىڭ مايەگى. مەملەكەتتىڭ قولداۋىمەن 11 تىلدەگى گازەت-جۋرنال تابىستى شى­عارىلۋدا, 44 تەلەارنا 12 تىلدە, 18 راديوستانسا 7 تىلدە حابار تاراتادى, عالامتوردا ۇسىنىلعان كونتەنت سانى ءوسىپ كەلەدى.

ەلىمىزدىڭ ساليقالى ساياسا­تىن­ىڭ ارقاسىندا ءبىز قازىرگى كۇنى ەكو­نوميكالىق جەتىستىكتەردى, الەۋ­مەتتىك يگىلىكتەردى, ساياسي تۇراقتىلىق پەن مادەني وركەن­دەۋدى باستان كەشىرىپ وتىرمىز. ەل­دىڭ قول جەتكەن تابىستارىنا, بىزدەگى ورىن العان تاتۋلىق پەن تۇسىنىستىك جاعدايلارىنا الەم­دىك وركەنيەت قىزىعۋشىلىق تانى­تۋدا. وسىنىڭ ءوزى كوڭىلدى مار­قايتىپ, تۋعان ەلگە, وتانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىك سەزىمىڭدى ارتتىرا تۇسەدى.

ارينە دوس سۇيسىنە, دۇشپان كۇيىنە قارايتىن جەتىستىكتەر وڭاي­لىقپەن كەلىپ جاتقان جوق. بۇل – ەڭ الدىمەن قازاق حالقىنىڭ ءوز ىشىندەگى اۋىزبىرشىلىكتىڭ, جال­پى, قازاقستاندىقتاردىڭ ىنتى­ماقتاستىعى مەن بىرلىگى ارقاسىندا جەتىپ وتىرعان يگىلىكتى ناتيجەلەر. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – قازاق جەرىن مەكەن ەتكەن كوپۇلتتى حالىقتىڭ اۋىزبىرلىگىن بۇزباي, مەملەكەتتىڭ الەۋەتىن ارتتىرا وتىرىپ الەمنىڭ دامىعان 30 ەلىنىڭ قاتارىنان كورىنۋ.

 

گاۋھار الدامبەرگەنوۆا,

قازاق ۇلتتىق قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور

 

الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار