رۋحانيات • 28 تامىز, 2019

روزا مۇقانوۆا: ولەڭدەرىنەن فاريزانىڭ ءوزىن ىزدەدىم...

2024 رەت
كورسەتىلدى
17 مين
وقۋ ءۇشىن

جاقىندا الەۋمەتتىك جەلىدە جارق ەتە قالعان فاريزا وڭعار­سىنوۆا تۋرالى قويىلعالى جاتقان «فاريزا» سپەكتاكلىنىڭ افيشاسىن كورە سالعاننان-اق كوڭىلدى ەرەكشە ءبىر قۋانىش كەرنەدى. بۇل سەزىم تەك ءبىزدىڭ عانا ەمەس, اقىن ولەڭىن جاستانا وقىعان ءاربىر وقىرمانعا ورتاق تولعانىس ەكەنى انىق. ويتكەنى ولەڭىن ومىرىنە بالاپ, عۇمىر بويى ايالاپ وتكەن اقىن جانىنىڭ بار سىرى مەن بولمىسى قاي كەزدە دە وقىرمانىن بەيجاي قالدىرىپ كورگەن ەمەس. ال سول «فاريزا» ساحنا ارقىلى ءتىل قاتسا, ءتىپتى عاجاپ! الماتىداعى م.اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق دراما تەاترى ساحناسىندا 5-6 قىركۇيەكتە وتەتىن سپەكتاكل پرەمەراسىنا دەيىن ساناۋلى-اق كۇن قالدى. وسى ورايدا «فاريزا» دراماسىنىڭ اۆتورى, حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ يەگەرى, جازۋشى-دراماتۋرگ روزا مۇقانوۆادان ءوزى تانىپ, تۋىندىسىنا وزەك ەتكەن اقىن الەمى تۋرالى سىر ءبولىسۋىن سۇراعان ەدىك.

روزا مۇقانوۆا: ولەڭدەرىنەن فاريزانىڭ ءوزىن ىزدەدىم...

– ماعجان جۇماباەۆتىڭ اقان سەرى تۋراسىندا: «اقان ونەرىمەن سۇلۋ ەمەس, اقان تاع­دىرىمەن سۇلۋ» دەيتىنى بار عوي. وسى ءسوزدى اقىن فاريزاعا دا قاتىستى ايتۋعا بولاتىن سە­كىلدى... كە­لى­سەسىز بە؟

– البەتتە. تاعدىرى سۇلۋ ادامدار بولادى. ولەڭىمەن عانا ەمەس, بولمىسىمەن, تاعدىرىمەن سۇلۋ. مەن ءۇشىن فاريزا سونداي جان.

– اقىن فاريزا درامالىق كە­يىپ­كەرگە قالاي اينالدى؟ جال­­­پى, «فا­ريزاعا» قالاي كەل­دىڭىز؟

– فاريزا وڭعارسىنوۆا ىش­كى سىرىن قۇپياسىن ەشكىمگە اش­پاعان, جۇمباق... ەت پەن سۇيەك­تەن جارالعان ول دا پەندە. قۋاندى دا, جۇباندى دا. بىراق مەن ءوز ۇعىم-تۇيسىگىمدەگى دارا اقىندى, ۇلى فاريزانى كوردىم. فاريزا اپاعا وسى دەڭگەيدە ءۇڭىلدىم. وسىنداي بولمىستاعى فاريزانى تۇسىنگىم كەلدى, ايالاعىم كەلدى. فاريزا ماعان جۇمباعىمەن قى­زىقتى بولدى.

– اركىمنىڭ جۇرەگىندە ءوزى تانىپ, عاشىق بولعان «مەنشىكتى فاريزاسى» بار. ءسىزدىڭ فاريزا نەسىمەن ەرەكشە دەپ ويلايسىز؟

– مەن ءومىر سۇرگەن ءداۋىر – الىپتار ءداۋىرى. باردى ۋاقىتىندا باعالاي بەرمەيمىز, قۇنىن دا بىلمەيمىز. اباي­دىڭ: ء«ولىنىڭ جامانى جوق, ءتىرىنىڭ جا­ماندىقتان امانى جوق» دەۋى ءبىزدىڭ حا­لىقتىڭ مىنەز پيعىلىن اڭعارتسا كە­رەك. فاريزانى كوزىنىڭ ءتىرى كەزىندە-اق: «قازاقتا اقىن قىز كوپ, فاريزا جال­عىز» دەگەنىم بار. قۇدايعا شۇكىر, ادەبيەتىمىز الىپتاردان كەندە ەمەس. سولاردىڭ ءبىرى ءھام بىرەگەيى – فاريزا! ول كىسىمەن توننىڭ ىشكى باۋىنداي جا­قىن بولدىم دەسەم, وتىرىك بولادى. فا­ريزا اپاي مەنى ىزدەپ وتىراتىن, شا­قى­رىپ الاتىن, ءتىل شالاتىن. شىن جاقسى كورىپ, بار مەيىرىمىمەن ەركەلەتتى. تىر­شىلىكتە كوپ قولداۋ ءبىلدىردى. دە­مەك, شى­عارماشىلىعىما كوڭىلى تولعان شى­عار. ايتپەسە, مەن دە قازاقتىڭ قالام ۇستاعان كوپ قىزىنىڭ ءبىرىمىن عوي. اپاعا مەن دە تارتىلدىم. رۋح جاقىندىعى, جان قالاۋىمىز بولار. ايتەۋىر  ءوزىم  بۇل اقىندى ەرەكشە ءپىر تۇتقانىم راس. بىراق پەسامدا يدەالدى وبراز جاساۋعا اۋەس­تەن­بەدىم. فاريزانىڭ جانىنا ءۇڭىل­دىم, ىشكى قۇپياسىن اشقىم كەلدى. ءوزى كورىپ وتىرسا مىندەتتى تۇردە: «نە بۇلدىرگەنسىڭ؟» دەر مە ەدى, كىم ءبىلسىن...

– فاريزا وڭعارسىنوۆانىڭ اقىن­دىعى عانا ەمەس, ءومىرى دە كوزىنىڭ تى­رى­سىندە-اق اڭىزعا اينالىپ كەتكەن ادام عوي. ىزى­نەن اڭىز ەرگەن تۇلعانىڭ ءسىز جازعان پەسادا نەسىنە باسىم­دىق بەرىل­دى؟ ومىرىنە مە, الدە ولەڭىنە مە؟

– ءومىرىن دە, ولەڭىن دە بىر­گە ءوردىم. فاريزانىڭ وبرازىن جاساۋ ءۇشىن قاقتى­عىستار دا, شيەلەنىستەر دە قاجەت. درا­ما­تۋرگيانىڭ تابيعاتى تالاپ ەتەتىن دۇ­­نيە­لەر قوسىلدى. فاريزانىڭ ءار ولە­ڭىنىڭ ءىشى اقتارىلدى. ول كىسىنىڭ ەموتسياسىنان دراما, تراگەدياسىنان فيلوسوفيا ىزدەدىم. جانىنا  ۇڭگۋ ارقىلى ىشكى ينتوناتسياسىنا شتريحتار قوستىم.  فاريزا – ادام, اقىن. ول ومىردە اشۋلانا دا الدى, جىلاي دا الدى, جالعىزسىرادى دا. ادامعا ءتان قاسيەتتىڭ ءبارى ونىڭ دا بويىندا بولدى. مۇمكىن كەمشىلىگى دە بولعان شىعار.  بىراق مەن ونى جاقسى كورىپ جازدىم, ونىڭ تابيعاتىنا قيانات جاسامادىم. ويتكەنى  ول – حالىقتىڭ سۇيىكتى  اقىنى. ءوز قولتاڭباسىمەن ماعان سىيلاعان  ون تومدىعى بار ەدى. فاريزا اپانى سولاردىڭ اراسىنان ىزدەدىم. ءۇنىن ەستىدىم, جانىن ۇقتىم, سويلەستىم, تىرەستىم, ومىردەگىدەي بولدى. ەگەر ول كىسى ومىردە بولسا, بۇل پەسا جازىل­ماعان بولار ەدى. مەن ونى ىزدەگەن شىعارمىن...

– ىزدەگەنىڭىزدى تابا الدىڭىز با؟

– ونى تاپ باسىپ ايتۋ قيىن... كو­رەرمەن – تورەشى. بىراق تالپىنىپ كور­دىم. راس, «فاريزانى» جازۋ وڭاي بولعان جوق. ول كىسى ومىردەن كەشە عانا ءوتتى. بۇگىنگى كورەرمەن فاريزانى جاقسى بى­لە­دى. سوندىقتان اقىن وبرازىن قيالعا قۇرىپ, وتىرىك جاساي ال­ماي­سىڭ. وسىدان ون جىل بۇرىن اقىن وڭايگۇل تۇرجان  اپانىڭ  70 جىلدىعى قارساڭىندا «شا­شى اعارعان قىز» دەگەن كىتابىن اكەپ بەرىپ تۇرىپ: «وسى سەن ءتۇبى فا­ريزا اپاي تۋرالى جازاتىن سياق­تىسىڭ» دەگەن. وڭايگۇلدىڭ سول ايت­قانى كەلىپ, ءساتى ەندى تۋعان شىعار. 

– درامادا تاريحي شىندىق پەن كوركەم شىندىقتىڭ ارا سال­­ماعى قاي دەڭگەيدە ساقتال­دى؟

– اۆتوبيوگرافيالىق شىعارما بول­عاندىقتان تاريحي دەرەككە دە سۇيەندىم. ولەڭ وقۋمەن شەكتەلۋ كورەرمەندى جالىقتىرادى. ونداي قويىلىمدار كوپ قوي.  «فاريزا» دراماتۋرگيا جانرى بولعاندىقتان وقىس دەتالدار مەن ەپيزودتارمەن شيرىقتىرىپ وتىرۋعا باسا كوڭىل ءبولدىم.

– ماسەلەن؟

– وسى پەسانى جازىپ وتىر­عاندا فاريزا اپايدىڭ كىتاپ­تارىن كوپ اق­تاردىم. قايتا-قايتا وقىدىم. كوپ ويلاندىم. ولەڭدەرىنەن اپايدىڭ ءوزىن ىزدە­دىم. سىرلاسقىم كەلدى. سوندا ول كىسى ءوزىنىڭ ۇلكەن وكىنىشىن ايتىپتى. مۇقاعالي اۋىرىپ جاتقاندا اپايدى كوپ ىزدەپتى. اقىرى كەلمەگەن سوڭ اتاقتى «فاريزا» دەگەن ولەڭىن جازىپ, بەرىپ جىبەرىپتى. اپاي ولەڭدى دە وقىعان. بىراق بارا الماعان. «باكۋگە ۇشاتىن كۇنىم جاقىن ەدى» دەپ جازىپتى كىتابىندا. بۇل دا ءبىر جۇمباعى بار اقىن جانىنىڭ قۇپياسى شىعار دەپ ويلايمىن.  ءسىرا دا ادامنىڭ اياعى تۇسالاتىن, تابانى تارتپاي, بۇعاۋىن ۇزە المايتىن تۇسىنىكسىز ساتتەرىنىڭ جا­ۋابىن ەشكىم بىلمەس, تابا دا ال­ماس. بىراق مەن ول كۇيدى جاقسى ءتۇسىندىم. سوندىقتان وسى ءبىر دەتالدى پەساعا ەنگىزدىم. ويتكەنى فاريزا اپام دا ءومىرىنىڭ سوڭعى ساتىندە مەنى ىزدەپتى. تالاي ادامنان سالەم دە ايتىپ جىبەرىپتى. الايدا... مەن دە بارا ال­مادىم. ءوزىم تۇسىنبەيتىن ءبىر كۇش ول جاققا جەتكىزبەدى. بالكىم, اپايدىڭ شارشاعان, قاجىعان, دەرت مەڭدەگەن ءساتىن كورگىم كەلمەگەن شىعار. قاجىرلى, قايراتتى, قايسار قالپىن ەسىمدە ماڭگىلىك ساقتاپ قالۋدى قالاعان بولارمىن. اپاي دۇنيەدەن وتكەن سوڭ, شاڭىراعىنا بارۋ ءتىپتى قيىن بولدى. دەگەنمەن... باردىم. ەڭسەم كوتەرتپەي, ۇيگە ارەڭ كىردىم. ءسىڭ­لىسى الماگۇل وكپەسىن ايتتى. «سوڭعى ساتكە دەيىن «روزا, روزا» دەپ ىزدەدى عوي. قانشاما ادامنان سالەم ايتتى. سونشا جاقسى كورگەندە ءبىر رەت كەلمەدىڭىز» دەدى. وكپەسى ورىندى ەدى. ءۇنسىز كەتتىم. ءوزىمدى كىنالادىم. بىراق امال قانشا... كەيىن ارادا ءبىراز ۋاقىت وتكەن سوڭ, اپام تۇسىمە كىردى. «روزاجان, توڭىپ ءجۇرمىن» دەيدى. سۇق ساۋساعىمەن ءبىر ساڭلاۋدى كورسەتىپ: «وسى جاقتان ءبىر سۋىق جەل ۇرلەيدى دە تۇرادى» دەيدى جارىقتىق... سول ءتۇنى ۇيىقتاي المادىم. تاڭ قىلاڭ بەرە كوزى تىرىسىندە جانىنا جاقىن تارتاتىن سىڭلىلەرىنىڭ ءبىرى, قازاقتىڭ تالانتتى اقىن قىزى وڭايگۇل تۇرجانعا حابارلاستىم. اپامنىڭ باسىنا بارىپ قۇران وقىتتىق. قۇلپىتاسىنىڭ قاسىندا ۇزاق وتىردىق. رۋحىمەن سىرلاستىق. سول ساتتە «اپام جايلى جازۋىم كەرەك» دەگەن وي كەلدى. ىشتەي نىق بەكىدىم. اللا تىلەگىمدى قابىل ەتىپ, ورايىن كەلتىرگەن شىعار, ارادا كوپ ۋاقىت وتپەي اينۇر كوپباساروۆا دەگەن پروديۋسەر ءسىڭلىم حابارلاسىپ, فاريزا تۋرالى سپەكتاكل قويۋ جوسپارى بارىن جەتكىزدى. «تەلەارنالارداعى سۇحباتتارىڭىزدى تىڭداپ, سون­داعى اقىن جايلى ايتقان ويلا­رىڭىز, ول كىسىگە دەگەن قۇرمەتىڭىز ەرەكشە تولقىتتى. ۇزاق جىل قا­سىندا ءجۇرىپسىز. فاريزا اپاي تۋرالى پەسا جازىپ بەرسەڭىز» دەپ قولقا سالدى. جازۋدى باس­تامادىم دەگەنمەن, اپام جايلى تولعانىستارىم ىشىمدە ءپىسىپ جۇرگەن بولاتىن, بىردەن كەلىستىم. باس-اياعى ءبىر اي ۋاقىتتىڭ ىشىندە پەسانى اياقتادىم.

– ادەتتە, تۇلعا جايىندا جا­زى­لار دراماتۋرگيالىق شى­­عار­مالار­دىڭ كوپشىلىگىندە داتا مەن تاريحي حرونولوگياعا با­سىمدىق بەرىلەدى دە, سيۋجەت جە­لىسى كوركەم وقيعا, ادام جا­­نى­نىڭ تەرەڭ تولعانىسى ەمەس, قۇرعاق ەسەپ بەرۋگە ۇلا­سىپ كەت­كەنىنە تالاي مار­تە كۋا بولىپ ءجۇر­مىز. ءوز «فا­ري­زاڭىزدى» بۇ­گىنگى دراما­تۋر­گياعا ءتان وسى ءبىر «دەرتتەن» ساق­تاي الدىڭىز با؟

– ءيا, اۆتوبيوگرافيالىق شى­­عار­مانىڭ حرونولوگياعا اي­نا­لۋى كوركەمدىك كەڭىستىگىن ولتىرۋمەن بىردەي. وندا دراماتۋر­گيا ەمەس, بيبليوگرافيا بولىپ شىعادى دا. اۆتوبيوگرافيادان كوركەم شىعارما تۋدىرۋدىڭ دا ءوز  كۇر­دەلىلىگى بار. وسى جاعىن بارىنشا ەسكەرۋگە تىرىستىم.

– بۇل «فاريزانى» كەزىندەگى ءوزىڭىز جازعان «مۇقاعالي» شى­عارماسىنىڭ, اكىم تارازي اعامىز دراماعا اينال­دىرعان «اقىن... پەرىشتە... ماحاب­بات...» پەساسىنىڭ يدەيالىق جال­عاسى دەۋگە بولا ما؟

– اكىم اعاڭنىڭ  اتالعان  سپەكتاكلى  م.اۋەزوۆ تەاترىن­دا ءجۇرىپ جاتىر. مە­نىڭ «مۇقا­عاليىمدى» رەجيسسەر باي­تەن اعا وماروۆ ساحناعا قويامىن دەپ, رەپەتيتسياسىنا شاقىرعان ەدى. پرە­مە­راسىن جاساي الماي ومىردەن ءوتىپ كەتتى. كەيىننەن شاكىرتتەرى ساحناعا قويدى دەپ ەستىدىم. مەن مۇقاعاليدى كورگەن ادام ەمەسپىن. ال فاريزانى ومىردە كوردىك, ەمەن-جارقىن ارالاستىق.  فاريزا اپا ومىردە باسقا, شىعارماشىلىعىندا باس­قا ادام. فاريزا قوعامعا, ورتاعا ىڭ­عايلاندى, بەيىمدەلدى. دەمەك, وزگەرگەن فاريزا. سۋرەتكەردىڭ شىندىعى – شى­­­­­عار­ماسىندا عا­نا. سۋرەتكەر بولىپ ءومىر ءسۇرۋ كۇردە­لى, سوندىقتان ومىر­­­دەن ەرتە وزاتىندار دا بولادى.  ل.ن.تولستويدىڭ «پۋشكين تالانتتى بول­­­ماسا ءجۇز جاسايتىن ەدى, بىراق ودان نە پايدا؟..» دە­گەنىندەي نەمەسە ءوزى تۋرالى «يا ۆ بىتۋ – مەلوچنيك» دەيتىنى بار. سۋرەتكەر باسقالارمەن  سا­­­لىستىرعاندا ءوز-وزىمەن  كۇ­رە­­سىپ جۇرەدى. شىندىعى – شى­عارماسىندا دەگەنىم  وسى. جازۋ – قيىن... قۇدايدىڭ الدىندا ەسەپ بەرىپ وتىرعانداي بولاسىڭ. سەبەبى جازۋ – اقيقاتتى ايتادى. سوندىقتان ومىردە ءوزىم كورگەن فاريزادان گورى, ولەڭدەگى اقىن فاريزانى ىزدەدىم.

– پەسالارىڭىزعا رەجيس­سەردى ءوزى­ڭىز تاڭدايسىز با, الدە ءسىزدى رەجيس­سەر­لەردىڭ ءوزى ىزدەي مە؟

– وسى جولعى رەجيسسەردى مەن تاڭدا­دىم. پروديۋسەر اينۇر كوپباساروۆا قولداۋ كورسەتتى. پروديۋسەر اۋەلگىدە رەجيسسەردى شەتەلدەن الدىرتپاق بولدى. وسى ءداستۇردى اسا قۇپتامايمىن. شەتەلدىك رەجيسسەر بىرىنشىدەن, ءتىلىمىزدى بىلمەيدى, ۇلت مەنتالي­تەتىنەن دە حابارسىز. دەمەك, اۆ­توردىڭ  ينتوناتسياسى جوعالادى. رەجيسسەر وزىنشە سۇرلەۋ ىزدەيدى, ول «جاڭالىعىن» قازاق كورەرمەنى تۇسىنبەي دە جاتادى. سول سەبەپتەن الىس­قا بارمادىق, تالانتتى جاس رەجيسسەر فارحات مولداعاليەۆكە تاڭداۋ جاسادىق. فارحات شەتەلگە كوپ بارادى,  شەبەرلىك سىنىپتارىنا ءجيى قاتىسىپ تۇرادى. ۇنە­مى ىزدەنۋ ۇستىندە.

– سپەكتاكلگە اكتەرلىك قۇ­رام قا­لاي تاڭدالدى؟

– كوممەرتسيالىق تۋىندى بولعان­دىقتان, بۇل جاعى ەندى تىكەلەي پرو­ديۋسەردىڭ تالعامىنا تاۋەلدى بولدى. مەن ارالاسپا­دىم. رەجيسسەر ەكەۋىنىڭ ۇندەس­تىگى مەن ورتاق كەلىسىمىنىڭ ناتي­جەسىندە شەشىلگەن بولار. اينۇر كوپباساروۆا  ونەردىڭ ىشىندە جۇرگەندىكتەن, وزىندىك تالعامى مەن تاڭداۋى بار ادام. كەلىسە وتىرىپ تاڭدالدى دەۋگە بولادى.

– قۇپيا بولماسا, باستى رول­دەردە كىمدەر وينايدى؟

– بۇل سپەكتاكلدە بۇگىنگى قازاق ساحناسىنىڭ «مەن» دەگەن تالانتتى اكتەرلەرىنىڭ با­سى قوسىلدى دەپ ويلايمىن. پرەمەرا كۇنى كورەرمەن قاۋىم لەيلو-حانينگا بەكنازار, قۋان­دىق قىستىقباەۆ, نازگۇل قا­رابالينا, ەرلان كارىباەۆ سىندى ءدۇلدۇل ارتىستەردىڭ ويىنىنا, ىزدەنىسىنە كۋا بولادى. سپەك­تاكلگە مۋزىكانى بەلگىلى كومپوزيتور رينات گايسين جازدى. كەيبىر ماماندار شەتەلدەن شاقىرىلدى. كورەرمەن كوڭىلىنەن شىعاتىن ساپالى, ءساتتى, كوركەمدىك دەڭگەيى جوعارى قويىلىم بولادى دەپ كۇتەمىز.

– مەملەكەتتىك تاپسىرىس ەمەس, كوممەرتسيالىق تۋىندى بول­­عان­دىق­تان, «فاريزانىڭ» الداعى  «تاعدىرى» قالاي بول­ماق؟ سپەكتاكل­دى ىزدەگەن كو­رەر­مەن قاي جەردەن كورە الادى؟

– ول جاعى اينۇر كوپباسارو­ۆا باس­تاعان پروديۋسەرلىك ورتا­لىقتىڭ قۇزىرىنداعى شارۋا. ءبىر بىلەرىم –  5-6 قىركۇيەكتە الماتىداعى م.اۋەزوۆ اتىن­داعى تەاتردا وتەتىن پرەمەرا­دان كەيىن «فاريزا» ماسكەۋگە جول تارتادى. قازاقتىڭ قايراتكەر ۇلى, رەسەيدەگى ەلشىمىز يمانعالي تاسما­عام­بەتوۆتىڭ قولداۋىمەن ايگىلى «سوۆ­رەمەننيك» تەاترىندا قويىلادى. ودان ءارى سپەكتاكلدى فاريزا اپامىزدىڭ تۋعان جەرىنە اپارىپ, جەرلەستەرىنە كورسەتۋ جوسپارى بار. ەلوردامىز بەن رەسپۋبليكانىڭ باسقا دا قالا­لارىنداعى  پرەمەرانى اسىعا توسقان كورەرمەندەردى دە بۇل قۋانىش كوپ كۇتتىرمەيدى دەپ ويلايمىن.        

– وزىڭىزبەن اڭگىمەلەسە قال­عان­دا دا, جازعان ەستەلىك­تەرىڭىز, سۇحبات­تارىڭىز بەن الەۋمەتتىك جەلىدەگى جاز­بالارىڭىزدى وقىپ وتىرىپ تا فا­ريزا وڭ­عار­سىنوۆاعا دەگەن ايرىق­شا قۇرمەتىڭىزدى سەزىنىپ, قالام ۇس­تاعان قىزدار اراسىنداعى اپا­لى-سىڭلىلىك تاماشا ءبىر سىي­لاس­تىق پەن قۇرمەتكە قى­زى­عامىز, باس يەمىز... اقىن فا­ريزا ەمەس, ءسىز تانىعان ادام فاريزا قان­داي ەدى؟

– مەن ومىردە دە پەندە فاري­زادان الىس, اقىن فاريزامەن جا­قىن بولدىم. بىردە ءابىش كەكىلباەۆ پەن جۇبايى كلارا اپاي, وڭايگۇل تۇرجان, ايبار ( ۇلى), الماگۇل ء(سىڭلىسى) عانا بولىپ ماڭعىستاۋعا  باردىق. اپاي ماعان ءبىر اي بۇرىن قولقا سالدى.  «ەڭ جاقىندارىمدى عانا جانىما ەرتىپ ەلگە الىپ بارا جاتىرمىن, ءوزىڭنىڭ  بىرگە بارعانىڭدى قالايمىن», – دەدى. مەن بالا­لاردىڭ ءالى كىشكەنتاي ەكەنىن, ءبىر اپتا تىم ۇزاق بولاتىنىن, اكىمنىڭ قينالىپ قالاتىنىن ايتىپ باقتىم. سويتسەم, مەن جوقتا فاريزا اپاي اكىم اعاسىنا ءتىل شالىپ, مەنى سۇراپتى. اكىم اعاڭ: – فاكو, ءتىل شالدى. سەن بالالارعا الاڭ بولما! ماڭ­عىستاۋعا بارىپ كەل! – دەدى. سودان كەشكە قاراي فاريزا اپام حابارلاستى. اندەتىپ تۇر.  «مەن ساعان باسىبايلى بول دەمەيمىن, جۇرسەيشى ازىن-اۋلاق جانىما ەرىپ» دەپ اقان سەرىنىڭ ءانىن قوڭىر داۋ­سىمەن ىرعاققا سالىپ قويادى. ءسويتىپ تارازيدان اتتاي قالاپ سۇ­راپ الىپ, ماڭعىستاۋدا ءبىر جۇما ساۋىق قۇردىق. ءان دە ايتىلدى, دومبىرا دا شەرتىلدى, سىر دا اق­تارىلدى. ول كەزدەگى وبلىس اكىمى قىرىمبەك ەلەۋ ۇلى كوشەرباەۆ ەدى. مەن ول كىسىنىڭ شەشەندىگىن سول كەزدە كوردىم. عاجاپ قارسى الدى, اپايدىڭ تابانىن جەرگە تيگىزبەدى. ارنايى تىكۇشاقپەن بەكەت اتانىڭ باسىنا اپاردى, زور قۇرمەت كورسەتتى. ءبىر جاعىمدا – ءابىش اعام, ءبىر جاعىمدا – فاريزا اپام. قارت ماڭعىستاۋدىڭ تاريحىن ءابىش اعا ءوزى ەرتىپ ءجۇرىپ تانىستىردى.  قانداي عاجاپ دەسەيشى سول كۇن... سول جولى اپاي ەلىنە ريزا بولىپ اتتاندى. وزىنە سىيعا تارتقان كادە-سىيدىڭ بارلىعىن, ءتىپتى يىعىنا  جاپقان شاپانىن دا ساحناعا شاقىرىپ, مەنىڭ يىعىما جاپتى. ءوزى دە, جانى دا جومارت, ءمارت ەدى عوي اپامنىڭ!

– فاريزا وڭعارسىنوۆامەن تا­نىس­تىق, شىعارماشىلىق-رۋحا­ني تۋىستىقتىڭ جازۋشى روزا مۇقا­نو­ۆانىڭ قالام قا­رى­مىنا, سۋرەت­كەرلىك سۇرلەۋىنە قانداي اسەر-ىقپالى بولدى دەپ ويلايسىز با؟

– مەن ۇلى ادامداردىڭ جانىندا ءجۇردىم, قازاقتىڭ ەڭ تاڭ­داۋلى تۇلعالارىنىڭ ديدارىن جاقىننان كور­دىم. ولارمەن ارا­لاستىم, جاقسى كورەتىنىمدى ءبىل­دىرىپ, ولار تۋرالى جازىپ تا ءجۇر­دىم. مەنى ۇلكەن ورتا تەز ەسەيتتى, كەمەلدەندىردى. ولاردىڭ عاجايىپ ورتاسىن, مەكتەبىن كوردىم. جۇمىر باستى پەندەنىڭ بارلىعىنا جازىلا بەرمەيتىن عاجايىپ ساتتەردى باس­تان كەشتىم دەۋىمە ابدەن بولادى.

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.

 

اڭگىمەلەسكەن

نازەركە جۇماباي

سوڭعى جاڭالىقتار