قوعام • 11 تامىز، 2019

اقكول - قازاقستانداعى بارلىق «اقىلدى قالالاردى» دامىتۋدىڭ بىرىڭعاي ستاندارتى

29 رەت كورسەتىلدى

سوڭعى ۋاقىتتا  «اقىلدى تەحنولوگيالار» ءومىرىمىزدىڭ اجىراماس ءبىر بولىگىنە اينالدى. الايدا  «اقىلدى» ءسوزىن ءبارىمىز تۇسىنگەنىمىزبەن تۇبىنە تەرەڭ بويلاي بەرمەيمىز. «اقىلدى قالانىڭ» نەگىزگى مىندەتى – جايلىلىق، قوعامداعى قاۋىپسىزدىك، تيىمدىلىك جانە قورشاعان ورتاعا زياندى تومەندەتۋ. بۇگىندە اقمولا وبلىسىندا ورنالاسقان اقكول قالاسى ەلىمىزدەگى العاشقى «اقىلدى قالا» اتاندى. «Smart Aqkol» جوباسىن «قازاقتەلەكوم» اق اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمدىگىمەن جانە سەرىكتەس كومپانيالارمەن بىرىگىپ جۇزەگە اسىردى.

akorda.kz

ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ «استانانىڭ تاجىريبەسى نەگىزىندە Smart city «ەتالوندى» ستاندارتىن قالىپتاستىرىپ، قازاقستان قالالارى اراسىندا وزىق پراكتيكانى تاراتۋدى جانە تاجىريبە الماسۋ ءىسىن باستاۋ كەرەك»، دەپ ايتقان بولاتىن. مىنە، وسى ورايدا قولعا الىنعان «Smart Aqkol» جوباسىنىڭ يگىلىگىن قازىرگى ۋاقىتتا قالا تۇرعىندارى كورىپ وتىر. سونداي-اق جوبا قازاقستانداعى بارلىق «اقىلدى قالالاردى» دامىتۋدىڭ بىرىڭعاي ستاندارتى سانالادى. سونىمەن «اقىلدى قالا» دەگەنىمىز قانداي قالا؟  

«اقىلدى قالا»  – تەحنولوگيالار ارقىلى دەرەكتەردى جيناپ، سودان كەيىن بۇل دەرەكتەردى اكتيۆتەر مەن رەسۋرستاردى ءتيىمدى باسقارۋ ءۇشىن پايدالاناتىن قالا اۋدانى. جوبا قالاداعى بارلىق قىزمەتتەردى ونىڭ ىشىندە جول جانە كولىك جۇيەلەرىن، ەلەكتر ستانتسيالارىن، سۋمەن جابدىقتاۋ جەلىلەرىن، قالدىقتاردى باسقارۋ، قىلمىستاردى انىقتاۋ، بارلىق قوعامدىق قىزمەتتەردى ءبىر ۋاقىتتا مونيتورينگ جاساپ، باسقارۋمەن ەرەكشەلەنەدى. ياعني قىسقاشا ايتقاندا، بۇل جوبا ءبىر مەزەتتە قالاداعى بارلىق جاعدايدى باقىلداۋدا ۇستاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ال بۇل دەگەنىڭىز – ءوز كەزەگىندە ادامداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە، سونداي-اق ولارعا جايلىلىقتىڭ جوعارى دەڭگەيىن تارتۋ ەتەدى.

 

اقكول – قازاقستانداعى العاشقى «اقىلدى قالا»

بۇگىندە ەلىمىزدەگى تەلەكوممۋنيكاتسيا نارىعىن دامىتۋ ساياساتىن ىسكە اسىرىپ وتىرعان «قازاقتەلەكوم» كومپانياسى «Smart Aqkol» جوباسىن Tengri Lab جانە ەۋرازيالىق توپپەن (ERG) بىرلەسە ىسكە اسىردى. اقكول قالاسى الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمعا، دامىعان اگرارلىق سەكتور مەن ونەركاسىپتىك الەۋەتكە يە، قالادا 14 مىڭ ادام تۇرادى. ايماقتا «اقىلدى قالا» ستاندارتىنىڭ جۇزەگە اسۋى وڭىرگە ينۆەستورلار مەن  دارىندى ماماندار تارتىپ، قالا اجارىن ارتتىرا ءتۇستى.

بيىل قاڭتار ايىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ  اقمولا وبلىسىنىڭ اقكول قالاسىنا جۇمىس ساپارى بارىسىندا «قازاقتەلەكوم» اكتسيونەرلىك قوعامى جەلىلىك ماگيسترالىنىڭ تەحنيكالىق تورابى مالىمەتتەردى وڭدەۋ ورتالىعىنىڭ جۇمىسىمەن تانىسىپ، جوعارى باعاسىن بەردى. بۇل ورتالىق اقكولدەگى بارلىق بەينەباقىلاۋ، ەنەرگيا رەسۋرستارىنا ەكولوگيالىق مونيتورينگ، باقىلاۋ جانە ەسەپ جۇرگىزۋ، جول ترافيگىن باسقارۋ، ورتكە قارسى قاۋىپسىزدىك جۇيەلەرىنەن كەلىپ تۇسەتىن مالىمەتتەردى جيناقتاپ، «Smart Aqkol» احۋالدىق ورتالىعىنا جىبەرەدى. دەرەكتەردى جيناۋ جانە وڭدەۋ بۋنكەرلىك تيپتەگى «قازاقتەلەكوم» دەرەكتەردى وڭدەۋ ورتالىعىندا جۇزەگە اسادى.

قالانى تسيفرلاندىرىپ، اقپاراتتاردى ءبىر جەرگە جيناۋ ءۇشىن قالادا «قازاقتەلەكوم» كومپانياسى قاجەتتى تسيفرلىق جانە زياتكەرلىك ينفراقۇرىلىم قۇردى. كومپانيانىڭ قولداۋىمەن 17،5 كم تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىسى، LoRaWAN ەنەرگيا تيىمدىلىك جەلىسى، قوعامدىق Wi-Fi جانە LTE جەلىسى جاڭعىرتىلدى. بۇل ءوز كەزەگىندە ءتۇرلى موديفيكاتسياداعى 100-گە جۋىق كامەرانى ورناتۋ، ەكولوگيالىق جانە ەنەرگيا رەسۋرستارىن باقىلاۋ جانە ەسەپكە الۋ، جول ترافيگىن، ءورت قاۋىپسىزدىگىن، كوشەنى جارىقتاندىرۋ جانە باسقا دا IoT داتچيكتەردى باسقارۋ مۇمكىندىگىن تۋعىزدى. تۇرعىن ۇيلەرگە سۋدى ەسەپكە الۋدىڭ 4500 قۇرىلعىسى جانە ەلەكتر ەنەرگياسىن ەسەپكە الۋدىڭ 6000 قۇرىلعىسى ورناتىلعان.

مەملەكەت باسشىسى قالاداعى جۇمىستىڭ العاشقى ناتيجەلەرىنە، سونىمەن قاتار ەلىمىزدەگى ءىرى قالالارىندا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ پەرسپەكتيۆالارىنا قىزىعۋشىلىق تانىتتى. بۇل ەلىمىزدەگى «اقىلدى قالانىڭ» العاشقى ستاندارتىنا بەرىلگەن جاقسى باعا دەسەك ارتتىق ايتقاندىق ەمەس بولار.

 

تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرادى

ەلباسى «اقىلدى قالالار» وڭىرلىك دامۋدىڭ، يننوۆاتسيانى تاراتۋدىڭ جانە ەلىمىزدىڭ بارلىق اۋماعىندا تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋدىڭ لوكوموتيۆتەرىنە اينالادى» دەگەن بولاتىن.  بۇنى پراكتيكادا جۇزەگە اسىرعان اقكول قالاسى بۇگىندە ەلىمىزدەگى ۇلكەن قالالارعا ارنالعان ۇزدىك ۇلگى رەتىندە قاراستىرىلادى. «قازاقتەلەكوم» اق باسقارما توراعاسى قۋانىشبەك ەسەكەەۆتىڭ ايتۋىنشا، «اقكول قالاسىندا احۋالدىق ورتالىقتى سالۋ جانە ۇيىمداستىرۋ ماقساتى  – شاعىن قالالار ۇلگىسىندە ازاماتتارعا جايلى جاعداي جاساۋ مەن قاۋىپسىزدىكتى ارتتىرۋ جانە وڭ تاجىريبەنى مەگاپوليستەرگە ودان ءارى تاراتۋ».

كومپانيا «اقىلدى قالا» جوباسىن تەك وسى ايماقتا تاراتۋمەن شەكتەلمەك ەمەس. سونىمەن قاتار كومپانيا ەلىمىزدەگى ءىرى مەگوپوليستەردى دە ۇزدىك تەحنولوگيالارمەن قامتاماسىز ەتىپ جاتىر. مىسالى، كومپانيا قازاقستان بويىنشا 5،5 ملن تۇرعىن سانى بار 1،5 ملن پاتەردى، 100 مىڭعا جۋىق كىرەبەرىستى قامتيتىن 30 مىڭنان اسا كوپپاتەرلى ءۇيدى GPON وپتيكالىق جەلىسىمەن قامتاماسىز ەتتى. سونداي-اق تمد-دا ەڭ ءىرى LoRa تەحنولوگياسى بازاسىندا م2م جەلىسى قۇرىلىسىنىڭ 1-كەزەڭىن اياقتالىپ، الماتى، استانا، شىمكەنت جانە اقكول قالالارى جەلىمەن قامتىلدى، بيىل بارلىق وبلىس ورتالىعى قامتىلادى. مىنە، مۇنىڭ بارلىعى ءىرى قالالاردىڭ بارلىعىن دەرلىك «اقىلدى قالاعا» اينالدىرۋ ماقساتىندا جۇزەگە اسىپ جاتىر.

بۇگىندە قالا تۇرعىندارى يگىلىگىن كورىپ جاتقان اقكول قالاسىندا بارلىق كوممۋنالدىق قىزمەتتەر تولىقتاي تسيفرلى جۇيەگە كوشكەن. قالا تۇرعىنى، زەينەتكەر قادىرگۇل اپانىڭ ايتۋىنشا، «قازىر كوممۋنالدىق تولەمدەردى تولەۋ ءۇشىن ساعاتتاپ كەزەكتە تۇرماي-اق، ۇيالى تەلەفوننىڭ ءبىر كنوپكاسىن باسساڭىز جەتكىلىكتى»، دەيدى قۋانىشىن جاسىرا الماي.

سونىمەن قاتار «اقىلدى قالالاردىڭ» قالاداعى قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋدا ايتارلىقتاي ۇلەسى بار. ويتكەنى كوشەنىڭ ءار تۇكپىرىنە ورناتىلعان بەينەباقىلاۋ كامەرالارى قالانى ءبىر جەردەن باقىلاي الادى. قالا تۇرعىنى توقتار اعا دا وسى تۋرالى ءوز پىكىرىن ءبىلدىردى. «سوڭعى ۋاقىتتا قوعامىمىزداعى بولىپ جاتقان جاعدايلار بالالارىمىزدى بەيمەزگىل ۋاقىتتا بالالارىمىزدى دالاعا شىعارماق تۇگىلى، كۇندىز دە بىرگە مەكتەپكە اپارىپ كەلۋگە ماجبۇرلەيتىن. بۇل ءبىر جاعىنان قانشاما ۋاقىت شىعىنى بولعانىمەن، بالامىزدىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن باستى جۇمىسقا اينالعان. الايدا، قالامىز «اقىلدى قالاعا» اينالعالى بۇنىڭ يگىلىگىن كورىپ جاتىرمىز. ويتكەنى قالاداعى ءاربىر جاعدايدىڭ ءبىر ورتالىققا «بايلانۋى» قىلمىس سانىن دا ايتارلىقتاي ازايتتى دەپ ايتا الامىن»، دەدى ول.

اقكول قالاسى بۇگىنگى كۇنى اقىلدى قالالار قاۋىپسىزدىكتەن باستاپ ەكولوگيانى قامتيتىن 11 سالانىڭ ستاندارتىنا ساي جۇمىس ىستەيدى. كوشەلەردەگى ايقىندىلىعى جوعارى كامەرالار قوعامدىق ورىندار مەن جولداردى قاداعالاسا، ال كوپپاتەرلى ءۇي الدىنداعى كامەرالار قۇقىقتىق ءتارتىپتى ساقتاۋعا جانە جاعدايدى باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار ءورتتىڭ الدىن الۋ، قوعامدىق كولىكتەردەگى Wi-Fi تەحنولوگياسى دا حالىقتىڭ يگىلىگىنە اينالىپ ۇلگەردى. 

مىنە، وسىلايشا الەمدىك ستاندارتتارعا ساي، جوعارى تەحنولوگيالى ينفراقۇرىلىمدى جاسايتىن «قازاقتەلەكوم» تاعى دا ءبىر ساپالى سەرۆيسىمەن حالىقتىڭ ىقىلاسىنا يە بولدى. ايتا كەتەيىك، سونداي-اق كومپانيا ەلىمىزدە تەلەفون بايلانىسى قىزمەتتەرىن، ينتەرنەت تاراتۋ، اقىلى تسيفرلىق تەلەديدار، ءتۇرلى يننوۆاتسيالىق قىزمەتتەردى جانە سەرۆيستەرىن حالىققا ۇسىنىپ وتىر.

 

ءمادينا جالەلقىزى،

«Egemen Qazaqstan»

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرتەڭ ۇكىمەت وتىرىسى وتەدى

ۇكىمەت • بۇگىن، 11:31

تاۋەلسىزدىك تۇلعالارى

ەلوردا • بۇگىن، 09:16

ايدا – الەم چەمپيونى!

سپورت • بۇگىن، 09:14

الماتى قالاسى «سارى» ايماققا ءوتتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:09

«اق بيداي» ويىندارى اياقتالدى

ۇلتتىق سپورت • بۇگىن، 09:03

جاستار جاردەمى

ايماقتار • بۇگىن، 08:55

سەنىم ارت ماعان، تۋعان ەل!

ايماقتار • بۇگىن، 08:54

ساقتانعان ساۋ قالادى

مەديتسينا • بۇگىن، 08:47

وقۋشىلارعا اباي بولايىق

ايماقتار • بۇگىن، 08:42

بالقاشتان تۇز كوتەرىلۋ قاۋپى بار

ەكولوگيا • بۇگىن، 08:18

دامۋدىڭ سەنىمدى ىرگەتاسى

قازاقستان • كەشە

ءىنى-دوسقا ءىلتيپات حات

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار