جاھان ساراپشىلارىنىڭ نازارىن قايتا اۋدارعان الماتى
سەيسەنبى, 9 ءساۋىر 2013 2:05
نەمەسە يران مەن «التىلىق» اراسىنداعى كەلىسسوزدەردە ىلگەرىلەۋشىلىك بايقالدى
يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ ۋراندى بايىتۋىنا نارازىلىق تانىتقان دەرجاۆالار ونى بۇل نيەتىنەن قايتارۋ ماقساتىندا اقش پەن ەۋروپالىق وداقتىڭ مۇرىندىق بولۋىمەن تەھرانعا قارسى اۋىر ەكونوميكالىق سانكتسيا قويعان بولاتىن. وسى سانكتسيادان كەيىن مۇناي ەكسپورتى كۇرت تومەندەگەن رەسمي تەھرانمەن ارادا ورتاق مامىلەگە كەلۋ تۋرالى كەلىسسوزدەر باستالعان-دى. بۇل كەلىسسوزدەر راۋندتارىندا تارازىنىڭ ءبىر باسىندا يران, ەكىنشى باسىندا «التىلىق» (اقش, رەسەي, قىتاي, ۇلىبريتانيا, فرانتسيا جانە گەرمانيا) اتالىپ كەتكەن ەلدەر تۇر.
سەيسەنبى, 9 ءساۋىر 2013 2:05
نەمەسە يران مەن «التىلىق» اراسىنداعى كەلىسسوزدەردە ىلگەرىلەۋشىلىك بايقالدى
يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ ۋراندى بايىتۋىنا نارازىلىق تانىتقان دەرجاۆالار ونى بۇل نيەتىنەن قايتارۋ ماقساتىندا اقش پەن ەۋروپالىق وداقتىڭ مۇرىندىق بولۋىمەن تەھرانعا قارسى اۋىر ەكونوميكالىق سانكتسيا قويعان بولاتىن. وسى سانكتسيادان كەيىن مۇناي ەكسپورتى كۇرت تومەندەگەن رەسمي تەھرانمەن ارادا ورتاق مامىلەگە كەلۋ تۋرالى كەلىسسوزدەر باستالعان-دى. بۇل كەلىسسوزدەر راۋندتارىندا تارازىنىڭ ءبىر باسىندا يران, ەكىنشى باسىندا «التىلىق» (اقش, رەسەي, قىتاي, ۇلىبريتانيا, فرانتسيا جانە گەرمانيا) اتالىپ كەتكەن ەلدەر تۇر.
2012 جىلى الدىمەن ىستامبۇلدا, كەيىن باعداتتا, ءۇشىنشىسى ماسكەۋدە وتكىزىلگەن بۇل كەلىسسوزدەردىڭ بارلىعى, وكىنىشكە قاراي, ناتيجەسىز اياقتالعانى ءمالىم. وسىدان كەيىن تىعىرىققا تىرەلگەندەي اسەر قالدىرعان بۇل ۇدەرىستىڭ جالعاسۋىنا 2013 جىلدىڭ باسىندا رەسمي استانانىڭ كەلىسسوزدەردىڭ كەزەكتى راۋندىن قابىلداۋعا ءازىر ەكەندىگىن ءبىلدىرۋى سەبەپ بولدى. استانادان ايتىلعان ۇسىنىستان كەيىن تاراپتاردىڭ بارلىعى الماتىدا باسقوسۋعا قارسى ەمەستىگىن ءبىلدىردى. كەزدەسۋ ورنى رەتىندە قازاقستان ەكى جاقتى دا قاناعاتتاندىراتىن, ويتكەنى: قازاقستان حالىقارالىق ساياساتتا «بەلسەندى» ارەكەت ەتىپ كەلە جاتقان ەل رەتىندە تانىمال; قوس تاراپپەن دە قاتىناستارى جاقسى; اتوم قارۋىنان ءوز ەركىمەن باس تارتقان, ۋران ءوندىرۋدەن الەمدە الدىڭعى ورىن الاتىن مەملەكەت; گەوگرافيالىق جاعىنان قولايلى; تاراپتاردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە نۇقسان كەلۋ ىقتيمالدىلىعى تومەن, بەيبىت ەل.
مۇنداي ماڭىزدى حالىقارالىق كەزدەسۋدى ۇيىمداستىرۋدىڭ قازاقستانعا دا بەرەرى كوپ ەدى: ديپلوماتيالىق تاجىريبەسىن مولايتا ءتۇسەدى; حالىقارالىق ارەناداعى تانىمالدىلىعىن ارتتىرادى; ەڭ باستىسى – بەيبىتشىلىكتى قولدايتىن ەل ەكەنىن تاعى دا ءبىر رەت دالەلدەيدى.
ءسويتىپ, اقپاننىڭ 26-27-سىندە الماتىدا باس قوسقان تاراپتار مۇندا دا ورتاق مامىلەگە كەلە المادى. الايدا, الدىمەن 17-18 ناۋرىز كۇندەرى ىستامبۇلدا, ارتىنان 5-6 ساۋىردە قايتادان الماتىدا كەزەكتى رەت جينالۋعا ۋاعدالاسىپ بارىپ تارادى. ولاردىڭ الماتىدا العاشقى باسقوسۋىندا-اق ءبىر شەشىمگە كەلە قويادى دەگەنگە كوپشىلىك كۇمانمەن قاراعان. ويتكەنى, مۇنداي ماڭىزدى شەشىمدەر بىردەن الىنا قويمايدى, الدىمەن تاراپتاردىڭ ۇسىنىستارى ايتىلادى, ءبىر-بىرىنە شارتتارى قويىلادى, ارتىنان ول شارتتار مەملەكەتتەرىندەگى «شەشىم قابىلداۋشى» لاۋازىمدى تۇلعالارمەن كەلىسىلەدى. ءتيىستى لاۋازىمداعىلار شارتتاردى شولىپ شىققاننان كەيىن «وزگەرتەتىن» تۇستارىن تۇرتەدى, ودان كەيىن قايتادان تاراپتاردىڭ وكىلدەرى باس قوسىپ, مەملەكەت باسشىلارىنىڭ وزگەرىستەرىن تالقىلايدى, جاڭا شارتتاردى الىپ قايتادان ەلىنە جونەلەدى. ءسويتىپ, تاعى دا پىسىقتالعان شارتتار ەكى جاقتىڭ دا باسشىلىعىنىڭ كوڭىلىنەن شىقسا, وكىلدەرى قايتا باس قوسىپ, ۋاعدالاسقانى تۋرالى كەلىسىمگە قولدارىن قويادى.
حالىقارالىق كەلىسىمدەر وسىنداي ۇزاق بيۋروكراتيالىق ۇدەرىستەردەن تۇراتىندىقتان, شەشىم پالەن كۇنى قابىلدانادى دەگەن ناقتى ءبىر بولجام ايتۋ قيىن. سوندىقتان الماتىداعى باسقوسۋلاردا دا تاراپتاردىڭ اراسىندا قانداي دا ءبىر كەلىسىم جاسالماسا دا, ونى تابۋعا جاسالعان ۇلكەن قادام بولعانى انىق. ال قازاقستاننىڭ بۇل كەلىسسوزدەر راۋندىن قابىلداۋدان ۇتىلمايتىنىن جوعارىدا ايتىپ وتتىك. يران مەن الىپ دەرجاۆالار اراسىنداعى كيكىلجىڭنىڭ لاۋلاعان وتقا اينالماۋىنا بار كۇشىن سارپ ەتكەن رەسمي استانا, مىنە, ءوزارا اراز ەلدەردى تاتۋلاستىرۋعا ۇمتىلۋشى مەملەكەت دەگەن بەينەسىن جاھانعا كەزەكتى مارتە پاش ەتىپ وتىر.
ەركەبۇلان الىمحان ۇلى,
ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى
حالىقارالىق جانە ايماقتىق زەرتتەۋلەر
ورتالىعىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى.
استانا.
