«ديپلوممەن – اۋىلعا» بارعان دارىگەرلەر

دەنساۋلىق سالاسىنداعى كادر ماسەلەسى الماتى وبلىسىندا دا الدىڭعى ورىندا. دەرەك بويىنشا, وڭىردە 525 ءتۇرلى دەڭگەيدەگى دارىگەر مامانى جەتىسپەيدى ەكەن. بىراق وبلىسقا جوعارعى وقۋ ورنىن ءبىتىرىپ, ەڭبەك ەتۋگە كەلىپ جاتقان جاستاردىڭ دا قاتارى ءوسىپ كەلەدى. مىسالى, بيىل ايماق دارىگەرلەرىنىڭ قاتارىن 443 جاس مامان تولىقتىرماق. ونىڭ ىشىندە 56 حيرۋرگ, 40 اكۋشەر-گينەكولوگ, 134 جالپى تاجىريبەلىك دارىگەر, 7 نەۆروپوتولوگ, 14 رەا­ني­موتولوگ, 5 كارديولوگ سياق­تى سۇرانىسقا يە ماماندىق يەلەرى بار. قازىر وبلىستىق دەن­ساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى س.اس­فەندياروۆ اتىنداعى قازاق ۇلت­تىق مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتى مەن سەمەي, قاراعاندى, نۇر-سۇلتان قالالارىنداعى جوعارى وقۋ ورىندارىمەن تىعىز بايلانىس ورناتقان. وڭىرگە كەلىپ جاتقان جاس ماماندار وسى وقۋ ورىندارىنىڭ تۇلەكتەرى.

جالپى, وڭىردەگى دارىگەر ما­مان­داردىڭ تاپشىلىعى نەگى­زى­نەن الىس اۋدانداردا بايقالىپ وتىر. ونىڭ ءبىر سەبەبىن مەديتسينا سالاسىنداعى جالاقىنىڭ ازدىعى, الەۋمەتتىك قورعاۋدىڭ السىزدىگى مەن باسپانامەن قامتۋ جايىنىڭ قيىندىعىنان ىزدەۋگە تۋرا كەلەدى. بىراق جاس مامانداردى ىنتالاندىرۋعا ۇلكەن قادام جاسالىپ جاتقان كورىنەدى.

– الماتى وبلىسى بويىن­شا بيىل جاس دارىگەرلەردى الەۋمەتتىك قولداۋعا, ونىڭ ىشىندە ءبىر رەتتىك جاردەماقى تو­­لەۋگە 1,5 ملن تەڭگە, كوتەرمە جار­دەماقى مەن تۇرعىن ءۇي جال­داۋعا بەرىلەتىن قوسىمشا جاردەماقى ءۇشىن 2,5 ملن تەڭ­گەگە دەيىن قارجى بولىنگەن. اۋىل­دىق وڭىرگە جۇمىس ىستەۋگە بار­عان جاس مامانعا 3 787 500 تەڭگە شاماسىندا ءوسىمسىز نەسيە بەرىلەدى, بۇل بويىنشا «7-20-25» باعدارلاماسىمەن تۇرعىن ءۇي الۋ قولجەتىمدى. ال ءوڭىر بو­يىنشا جاس مامان-دارىگەردىڭ ايلىق جالاقىسى 110 000 تەڭگە مەن 180 000 تەڭگە ارالىعىندا, – دەيدى وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى باۋىرجان ىسقاق.

ايتپاقشى, اۋىلدىق جەردەگى كادر جەتىسپەۋشىلىگى ماسەلەسىن شەشۋگە «ديپلوممەن – اۋىلعا» باعدارلاماسى دا وڭ ۇلەسىن قوس­قانىن ايتۋ پارىز. وسى باع­دارلاما باستالعالى بەرى الماتى وبلىسىندا 6253 جاس مامان وڭىر­دەگى اۋىلدارعا ات باسىن بۇرعان ەكەن. ەسەپ بويىنشا 2009-2018 جىل ارالىعىندا «ديپ­لوممەن – اۋىلعا» كەلگەندەرگە جالپى سوماسى 785,3 ملن تەڭگە بولاتىن كوتەرمە جاردەماقى بەرىلگەن. ال وتكەن جىلى عانا بۇل قولداۋعا 571 جاس مامان يە بولدى. جالپى, 2009-2018 جىل ارالىعىندا «ديپلوممەن – اۋىلعا» جوباسىنا قاتىسۋشىلار بويىنشا ءبىلىم سالاسىنا قاتىستى ماماندىقتارعا سۇرانىس جوعارى بولدى. جە­تىسۋدىڭ اۋىلدارىنا بالا وقى­تۋعا كەلگەن جاس مۇعالىم سانى 4328 ادامدى قۇراعان. مۇنان كەيىنگى ورىن مەديتسينا سالاسىنا بۇ­يىرىپتى, 1487 دارىگەر, مەدبيكە سياقتى ماماندىق يەسى وبلىسقا ورالعان. سونداي-اق 236 جاس مامان اگروونەركاسىپ كەشەنىنە, 113 ادام مادەنيەت مە­كەمەلەرىنە, 49 جاس الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ سالاسىنا جانە 40 سپورت مامانى ءوز بولاشاعىن اۋىلمەن بايلانىستىرۋعا بەل بۋعان ەكەن. ايتپاقشى, جوبا اياسىندا بەرىلگەن تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋ نەسيەسىنىڭ جالپى كولەمى 7,7 ملرد تەڭگە شاماسىندا. بۇل قارجىعا 2912 جاس مامان باسپانا ساتىپ الدى دەۋگە بولادى.

وسى «ديپلوممەن – اۋىلعا» باعدارلاماسىنىڭ يگىلىگىن كورىپ, اۋىلعا ورالعان جاس دارىگەردىڭ ءبىرى – اياۋجان قۇبايدولدانوۆا. ول بۇگىندە ءۇشارال قالاسىنداعى ەمحانادا پەدياتر بولىپ ەڭبەك ەتۋدە. 2018 جىلى باعدارلاما بويىنشا الاكول اۋدانىنا جول­دامامەن كەلگەن بولاتىن. 1 جىل ىشىندە مەملەكەتتىك باعدار­لاما بويىنشا باسپاناعا قول جەتكىزدى.

– سەمەي مەملەكەتتىك ۋني­ۆەر­سيتەتىن جالپى تاجىريبە دا­رىگەرى ماماندىعى بويىنشا بىتىرگەن سوڭ شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ۇلان اۋدانىنداعى تاۆريا اۋىلىندا ەڭبەك جولىمدى باستادىم. كەيىن الاكول اۋدانىنا «ديپلوممەن – اۋىل­عا» باعدارلاماسى بويىنشا شا­قىرتۋ الدىم. باسىندا جۇ­رەكسىنگەن ەدىم, جالاقى تو­مەن, باسپانا جايىن قالاي شەشەمىز دەگەندەي سۇراقتار تۋدى. ساتىنە قاراي, مەملەكەتتىك باع­دارلامادا كورسەتىلگەن شارتتىڭ بارلىعى ۋاقىتىندا ورىندالدى. جاقىندا باسپانالى بولدىق. دارىگەردىڭ الاڭسىز جۇمىس ىستەۋىنە بۇدان ارتىق قانداي جاعداي كەرەك؟ – دەيدى اق جەلەڭدى اياۋجان.

ال وسى اۋداننىڭ قازاقستان اۋىلىنداعى دارىگەرلىك امبۋ­لا­توريادا جالپى تاجىريبە دا­رىگەرى بولىپ جۇمىس ىستەپ جۇر­گەن ءمادينا ەرلانقىزى دا «ديپلوممەن – اۋىل­عا» باعدار­لاماسى بويىنشا ەڭبەك جولىن باستاعان ەكەن.

– اۋەلگىدە كوپ ويلاندىم. الماتىدا قالاتىنداي مۇم­كىن­دىك تە بولدى. بىراق اۋىلعا ءبىز سياقتى جاستار بارىپ جۇمىس ىستەمەسە, زەينەتكە كەتكەن دارى­گەر­لەردىڭ ورنىن كىم باسادى؟ مەنىڭ ماماندىعىم بويىنشا اۋىل­دا مامان جوق دەسە دە بولادى ەكەن. بالا دارىگەرى بولۋ وتە جاۋاپتى جۇمىس قوي, ىستەگەن سايى­ن تاجىريبە جيناپ, ەمدەي ءجۇرىپ ۇيرەنىپ جاتىرمىن. «ديپلوممەن – اۋىلعا» باعدارلاماسى بويىن­شا كەلگەندىكتەن, الەۋمەتتىك جاع­دايىمىزعا الاڭدامادىق. تۇ­راقتى جالاقىدان بولەك ءبىر رەتتىك جاردەماقى تولەدى, كو­تەر­مەاقى مەن تۇرعىن ءۇي جال­داۋ­عا بەرىلەتىن قوسىمشا قارجى تاعى بار. ءۇي الۋعا ءوسىمسىز نەسيە بەر­دى. جاقىندا ءبىزدىڭ ايلىق جالا­قى­مىز 30 پايىزعا ءوستى. وسى قام­قورلىق ءۇشىن ريزاشىلىعىم شەك­سىز, – دەيدى جاس مامان ءمادينا.

جالپى, الماتى وبلىسىندا مەديتسينا ماماندارىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا, ولاردى قايتا دايارلاۋعا دا لايىقتى كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. ءدال وسى ماقساتقا 2018 جىلى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 201,5 ملن تەڭگە جۇمسالىپتى. سونىڭ ناتيجەسىندە ءوڭىردىڭ مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى شەتەلدىڭ وزىق كلينيكالارىندا تاجىريبە الماسۋعا, بەلگىلى كلينيكالاردىڭ جوعارى بىلىكتى ماماندارىنان ءدارىس تىڭداۋعا مۇمكىندىك الىپتى. ماسەلەن, بىلتىر 344 مامان ليتۆا, پولشا, وڭتۇستىك كورەيا, تۇركيا ەلىنىڭ بىلىكتى كادرلارىنان ءدارىس العان. سول سياقتى دارىگەرلەردىڭ ءبىر توبى يزرايل, وڭتۇستىك كورەيا, تۇر­كيا مەملەكەتىندە قابىلداۋ ءبولىمىنىڭ جۇمىسىن جەتىلدىرۋ, لاپا­روسكوپيالىق تەحنيكامەن جۇ­مىس ىستەۋ, ترياج جۇيەسى بويىن­شا مەديتسينالىق سۇرىپتاۋعا قا­تىستى تاعىلىمدامادان وتكەن ەكەن.

الماتى وبلىسى