كوكساراي ەل ءۇمىتىن اقتادى

وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا ارنايى ساپارمەن كەلگەن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ كوكساراي سۋ رەتتەگىشى ءبىرىنشى كەزەگىنىڭ اياقتالعان قۇرىلىسىن ارالاپ كوردى. كوكساراي سۋ رەتتەگىشىنىڭ ىسكە قوسىلۋى وڭتۇستىك ءوڭىرى مەن سىر بويىنداعى حالىقتىڭ تالاي جىلدارداعى ارمانى ەدى. قىرعىزستان توقتاعۇل گەس-ءىن قىستا ەنەرگەتيكالىق رەجىمگە اۋىستىرعاندا ءنوپىر سۋ شاردارا سۋ قويماسىن كەمەرىنە كەلتىرە تولتىرىپ تاستايتىن. امال جوق, ارناساي ارقىلى ارتىق سۋ وزبەكستانعا بەرىلەتىن. ەگەر ايتقان جەردەن اۋلاق, شاردارا سۋ قويماسى شىداس بەرە الماسا, سىر جاعالاپ وتىرعان وڭتۇستىك­تىڭ ءۇش اۋدانى مەن قىزىلوردا تاسقىن سۋعا حاراپ بولار ەدى. سۋدى از جىبەر دەپ ايىر قال­پاق­تى اعايىنعا جالىندىق, ۇكا, سۋ الىڭ دەپ الا توپىلى اعا­ي­ىن­نىڭ الدىندا باس ۇردىق. ءسويتىپ ءجۇرىپ, ءبىر ارالدىڭ سۋىن  ماجبۇرسىزدىكتەن كورشى مەم­لە­كەتكە سىيلادىق. كوكساراي سۋ رەتتەگىشىنىڭ ماڭىزى تۋرالى ءسوز قوزعاعاندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ ماسەلەنىڭ وسى جاعىنان كەلدى. – ءبىز ەلىمىز ءۇشىن اسا ما­ڭىز­دى ستراتەگيالىق نىساننىڭ قۇرىلىسىن ىسكە قوسۋ ارقىلى كوپتەگەن پروبلەمالاردى شەش­تىك, – دەدى ەلباسى.  – اتاپ ايت­قان­دا, سۋ كولەمىن ساقتاپ قال­­دىق. تاڭدايى  كەبىرسىگەن ارال­عا جاز بويى سۋ جىبەرىلەدى. ەكىن­شى­دەن, سىر جاعاسىندا وتىر­عان اۋىلداردى تاسقىن سۋ­دان قورعاۋ ماقساتىندا مەم­لە­كە­تىمىز جىل سايىن وراسان قارا­جات جۇمساي­تىن. سول ابىگەرشى­لىكتەن قۇتىل­دىق. ۇشىنشىدەن, سۋارمالى جەر كولەمى مولايادى. كوكسارايدىڭ سىيىمدىلىعى 3 ملرد. تەكشە مەتر. سۋ كوپ بولعان جىلدارى ءجۇز مىڭداعان گەكتار جەرگە جۇگەرى ەگىپ, مال ازىعىن قامداپ الۋعا بولادى. كوكساراي سۋ رەتتەگىشىن سالۋ وڭاي بولعان جوق. “قازسەل­دەن­قورعاۋ” مەملەكەتتىك مەكەمەسى­نىڭ باستىعى توقتاربەك بايمول­داەۆتىڭ ايتقانىنداي, سۋ تاس­قىنى باسىپ قالاتىن ايماققا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى بوي­ىنشا – 18, قىزىلوردا وبلىسىنان 51 ەلدى مەكەن كىرەدى ەكەن. قورعانىس ءۇشىن سوڭعى 35 جىلدا ۇزىندىعى 526 شاقىرىم بوگەت سالىنعان. جويقىن سۋ اپات­تى جاعدايدا سالىنعان بوگەتتەردى ج ۇلىپ كەتىپ, جىل سايىن ەل ۋلىعان-شۋلىعان بولىپ جاتاتىن. 2008 جىلى باستالعان الىپ قۇرىلىستىڭ قازىر ءبىرىنشى كەزەگى اياقتالىپ, 412 ملن. تەكشە مەتر سۋ كەلدى. قازىر شاردارا سۋ قويماسىنداعى سۋدىڭ مولشەرى 5 ملرد. تەكشە مەتردەن استى. ار­تىق جيناۋ قاۋىپ. ال, كوكساراي سۋ رەتتەگىشى بيىلدىڭ وزىندە 1 ملرد. تەكشە مەتر سۋ جيناي الادى. توتەنشە جاعدايلار مي­نيستر­لىگىنىڭ باس بولۋىمەن بيىل جەلتوقسان ايىندا سىرداريا وزەنىنىڭ ەسكى ارناسىن جاۋىپ, وزەندى باس سۋ عيماراتى ارقىلى ارنا بويىمەن اعىزعان. وسى­لاي­شا, سىرداريا وزەنىندەگى سۋدى باسقارۋعا مۇمكىندىك تۋدى. “قاز­سەلدەنقورعاۋ” مەملەكەتتىك مە­كە­مەسى قازىر كوكسارايداعى سۋ بوگەتىنىڭ بارلىق نىساندارىن گيدراۆليكالىق سىناقتان وتكىزىپ جاتىر. اقىن جاقىپ اۋىلى اۋما­عىندا ورنالاسقان سۋ جىبەرۋ كانالىنداعى كوپىر مەن سۋ جەتكىزۋ كانالىنداعى “شوگىرلى” كوپىرى پايدالانۋعا بەرىلدى. ەلباسى شاردارا سۋ قوي­ما­سىن­داعى كۇردەلى جاعدايدىڭ ەندى رەت­تەلەتىندىگىن ايتىپ, وسى جاۋاپتى جۇمىستىڭ باسى-قاسىندا بولعان ازاماتتارعا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. كوك­سا­راي سۋ رەتتەگىشى 2012 جىلى تولىقتاي ىسكە قوسىلادى. وڭتۇستىك قازاقستان – اگرارلى, نەگىزىنەن ورتا جانە شاعىن بيز­نەسكە بەيىمدەلگەن وبلىس. الايدا, داعدارىستىڭ تولقىندارى ءىرى ءون­دى­رىس ورىندارى بولمايىنشا ەكو­نو­ميكالىق ءوسۋدىڭ اۋىلى اسا الىس­تاپ كەتەتىنىن كورسەتىپ بەردى. سون­دىقتان, وبلىس اكىمى اسقار مىر­زاح­مەتوۆ بۇرىنعى فوسفور جانە شينا زاۋىتى اۋماعىن يندۋس­تريا­لىق-يننوۆاتسيالىق ايماققا اي­نال­دىرۋ ماقساتىندا جۇمىس باس­تاپ كەتكەن بولاتىن. ينفرا­قۇ­رىلىمدىق-كوممۋنيكاتسيالىق جەلىلەرى ىسكە قوسىلا باستاعان ايماققا قىزىعۋشى ينۆەستورلار كوبەيىپ كەلەدى. وسى جەرگە مىقتاپ تامىر تارتقان “ازيا كەراميك” جشس-ءنىڭ  جۇمىسىن ەلباسى ارنايى بارىپ كوردى. قۇرىلىسقا اسا قاجەتتى كەرا­مو­گرانيتتى قازاقستان وزگە مەم­لەكەتتەردەن تاسىپ كەلەدى. “ازيا كەراميك” جىلىنا 2,5 ملن. شارشى مەتر كەراموگرانيت دايىنداي الا­دى. يتاليانىڭ وزىق تەحنولو­گيا­لىق قوندىرعىلارىمەن جابدىق­تالعان سەرىكتەستىك ءوز ونىمدەرىن كورشى مەملەكەتتەرگە دە  شىعارۋعا قابىلەتتى. ساپارى سوڭىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ شىمكەنت قالاسىنىڭ ورتالىعىنداعى ءشامشى قالداياقوۆ اتىنداعى وبلىستىق فيلارمونياعا كەلدى. وبالى كانى, مەردىگەرلەر جۇ­مىستارىن حالىقارالىق تالاپتارعا ساي ورىنداعان. وبلىستىق فيلار­مونيانىڭ جەتەكشىسى سايلاۋبەك جاقسىبەكوۆ تە “اكۋستيكاسى جاقسى, ميكروفونسىز-اق زالدى تولىق قامتيدى. مۇنداي ونەر ورتالىعى استانانىڭ وزىندە جوق”, دەيدى ريزالىقپەن. فيلارمونيا ەكى بولىكتەن تۇرادى. ىرگەسىندە سىرت­تان شاقىرىلاتىن ونەرپاز­دارعا, ديريجەرلەرگە 22 ورىندىق قوناق ءۇيى بار. كون­تسەرتتەن شىققان سوڭ ابىگەر بولىپ جاتپايدى. ەلباسىنا مۇنداعى اتقارىلعان جۇمىستاردى شىمكەنت قالاسىنىڭ اكىمى ارمان جەتپىسباەۆ بايانداپ بەردى. فيلارمونيانىڭ سالتانات سارايىندا پرەزيدەنت ونەر ۇجى­مىنىڭ كونتسەرتىن تاماشالادى. سۇگىردىڭ “ىڭعاي توك” كۇيى, ن.ءتى­لەنديەۆتىڭ ء“وز ەلىم”, حالىق ءانى “سارى بيداي” جانە “ۆەنگر ءبيى” ورىن­دالعان سوڭ مەملەكەت باسشى­سىنىڭ وتىنىشىمەن قۇرمان­عا­زى­نىڭ “سارىارقا” كۇيى كۇمبىرلەدى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى فيلار­مونياعا ءبىر شەبەر ورتالىعىنىڭ قولىنان شىققان 51 حالىق اسپاپتارى جيىنتىعىن تارتۋ ەتتى. “ناعىز قازاق قازاق ەمەس, ناعىز قازاق دومبىرا” دەپ قادىر اقىن ايتقانداي, وڭتۇستىكتىڭ زيالىلارى اتىنان ەلباسىنا دومبىرا سىيعا بەرىلدى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ جۋرنا­ليس­تەرگە بەرگەن سۇحباتىندا ءوز­بەكستان ساپارىنىڭ قورىتىن­دىلارىن حابارلادى. ەكى حالىقتىڭ ءتۇبى ءبىر تۋىسقان ەكەنىن ايتا كەلىپ, وزبەكستانداعى قازاقتار وزبەك­ستاندى, قازاقستانداعى وزبەكتەر قازاقستاندى ءوز ءۇيى, ءوز وتانى دەپ  بىلەتىنىن, ەكى اعايىن حالىقتىڭ اراسىندا  دانەكەر ەكەندىگىن جەت­كىزدى. شەكارانىڭ ەكى جاعى دوستىق شەكاراسى بولعانى بارىمىزگە, كورشىلەرىمىز قىرعىزستان, تاجىك­ستان, تۇركىمەنستان مەملەكەتتەرىنە دە پايدالى, سولاي بولۋى كەرەك, دەدى. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا ارنايى كەلگەن ساپارىنىڭ ءمانىسى­نە توقتالدى. بيىلعى جىلى ينۆەس­تيتسيالىق باعدارلاما بويىنشا وڭتۇستىكتە توعىز ءىرى نىسان پاي­دالانۋعا بەرىلمەك. ەل حالقىنىڭ 15 پايىزىن قۇراپ وتىرعان ەڭ ءىرى وبلىستى ورگە سۇيرەر ءوندىرىس ورىن­دارىن كوبەيتۋ ماسەلەسىن نىقتادى. “جىل سايىن اجارلانا تۇسكەن شىمكەنت قالاسىن “شىم­كەنت – شىرايلى شاھار” دەپ اتاعىم كەلەدى”, دەپ ءسوزىنىڭ اياعىن ازىلگە بۇرعان ەلباسى “اقىرى  “ش” ءارپىن جاقسى كورەسىڭدەر عوي”,  دەپ ءتۇيدى. سوڭىنان وبلىس حالقىن ۇلىستىڭ ۇلى مەرەكەسى – ناۋرىز­بەن قۇتتىقتاپ, باق, بەرەكە, دەنساۋلىق, جاقسى ءومىر تىلەدى. باقتيار تايجان,  وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى. سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.