قوعام • 24 شىلدە، 2019

التايدىڭ ادال پەرزەنتى

190 رەت كورسەتىلدى

«وسى ەلدەردىڭ اعاشى قىمبات پا، اۋاسى قىمبات پا، ادامى قىمبات پا، اڭى قىمبات پا؟ امەريكانىڭ قاسقىرى مەن قارساعىن بىلاي قويعاندا قاڭعىرعان يتىنە دەيىن قامقورلىقتا. افريكا ارىستانىنان اتجالمانىنا دەيىن كيە تۇتادى. وسى ءۇشىن قانشاما ۇلتتىق پارك ۇستاپ وتىر. بۇتاسىن سىندىرىپ، تىشقانىنا تيىسۋگە قاقىڭ جوق. تىلبەزەردەن وسىنىڭ ءبارىن كورىپ وتىرىپ تاڭعالاسىڭ. وسىنىڭ ءبارىن كورگەن سوڭ ويعا قالدىم. مەنىڭ التايىمنىڭ قاسيەتى قاي ەلدىڭ تابيعاتىنان كەم؟ ...ەگەر التايعا تىنىشتىق، مۇمكىندىك بەرسە ءوز جاراسىن ءوزى جازىپ، بۇكىل زاۋالدان ءوزى قۇتقارماق. ول ءۇشىن بۇرىنعى كاتونقاراعاي اۋدانىنا تابيعي مەملەكەتتىك ۇلتتىق پاركتىڭ ستاتۋسى كەرەك. قىسىلعاندا مەنىڭ تاپقان يدەيام وسى بولدى». قارا ءسوزدىڭ حاس شەبەرى، التايدىڭ ايبوز جىرشىسى قاليحان ىسقاق «كەلمەس كۇندەر ەلەسى» اتتى رومان-ەسسەسىندە وسىلاي دەپ تولعانعان ەدى. جازۋشىنىڭ امەريكا مەن افريكانىڭ تابيعاتى، اڭى مەن قۇسى، التايدا ۇلتتىق پارك قۇرۋ جايىنداعى ويلارىن بەكەرگە ۇسىنىپ وتىرعانىمىز جوق. ءبىز بۇگىن ءسوز ەتپەك كەيىپكەرىمىزدىڭ دە تابيعاتقا، التايعا، كاتونقاراعايداعى ۇلتتىق پارككە تىكەلەي قاتىسى بار.

ەڭبەكپەن ەرتە ەسەيگەن

«تاۋ بالاسى تاۋعا قاراپ وسەدى» دەگەندەي، باجايلاپ قاراساق، تاۋدا تۋىپ، تاستا وسكەن بۇل كىسىنىڭ اتقارعان قىزمەتى، ەلگە ەتكەن ەڭبەگىنىڭ كوپشىلىگى تابيعاتپەن بايلانىستى ەكەن. بۇل كىسى دەپ وتىرعانىمىز – التايدىڭ ادال پەرزەنتى، كاتونقاراعايدىڭ تۋماسى، پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ 2 شاقىرىلىمىنىڭ دەپۋتاتى بولعان اسقار قابانباەۆ. جاقىندا تابيعات جاناشىرى، ەل اعاسىمەن جولىعىپ، از-كەم اڭگىمەلەسۋدىڭ ءساتى تۇسكەن-ءدى. «اكەم ايتقۇل 1942 جىلى مايدان دالاسىندا 35 جاسىندا جارالانىپ، قايتىس بولىپتى. اعام مەرجاقىپ (نەگىزى – تۋعان اكەسى، ايتقۇل – مەرجاقىپتىڭ اعاسى) 1939 جىلى 19 جاسىندا اۋەلى فين سوعىسىنا قاتىسىپ، كەيىن ۇلى وتان سوعىسىنا شاقىرىلىپ، ودان جاپون سوعىسىنا الىنىپ، 7 جىل ءجۇرىپ، ەلگە 1947 جىلى ءبىر-اق ورالدى. سوعىس تۋرالى كوپ سىر اشپايتىن. ءبىر ايتاتىنى، «سوعىستىڭ الدىڭعى شەبىندە جۇردىك. جاۋمەن بەتپە-بەت كەلگەن كەزدەرىمىز از بولعان جوق. وكىنەتىنىم، قول استىمداعى تالاي-تالاي مىقتى، ءبىلىمدى ازاماتتار، ونىڭ ىشىندە پروفەسسورلار دا بار، ومىردەن ەرتە ءوتىپ كەتتى» دەپ قارۋلاستارىن قامىعا ەسكە الىپ وتىراتىن. جۋىقتا بالالارىم ينتەرنەتتەن اكەمنىڭ ناگرادا پاراعىن شىعارىپ الىپتى. 28 ءفاشيستى ءولتىرىپ، «قىزىل جۇلدىز»، تاعى دا 19 جاۋدىڭ كوزىن جويىپ «وتان» وردەندەرىمەن ماراپاتتالعانىن، اكەلەرىمىزدىڭ ەرلىكتەرىن ۇرپاقتارى ەندى ءبىلىپ جاتىرمىز. مايداندا قانداي ەرلىك جاساعاندارىن ولاردىڭ وزدەرى دە بىلمەي كەتتى عوي. 9 مامىردا سول كىسىلەرگە قاتىم ءتۇسىرىپ، قۇران باعىشتادىق»،  دەپ اڭگىمەسىن جاقىندارىن ەسكە الۋدان باستاعان كەيىپكەرىمىز 6-7 جاسىنان ەڭبەككە ارالاسقانىن جەتكىزگەن.

ءيا، جادىراعان جازى كەلتە، التى اي قىتىمىر قىسى بار التاي ەڭبەكتى، قايسارلىقتى، تاباندىلىقتى سۇيەدى. التاي بوسبەلبەۋلىكتى، بويكۇيەزدىكتى كوتەرمەيدى. «كاتوندا قىس قيىن ەكەنىن بىلەسىزدەر. التايدىڭ جازى قىسقا قامدانۋمەن وتەدى. اكەم مايداننان قايتپادى. بار اۋىرلىق شەشەمنىڭ يىعىنا تۇسكەننەن كەيىن اناما بولىسىپ، بەل جازباي ەڭبەك ەتۋگە تۋرا كەلدى. شەشەم ىسمەر ادام بولدى. تەكەمەت جاسايدى، سىرماق سىرادى. ۇيدە ءتورت-بەس قويىمىز، ءبىر سيىرىمىز بار. تۋىستارىمىز قويشى بولاتىن. مەنى ۇيدەگى ازىن-اۋلاق مالمەن بىرگە جازدا سوندا جىبەرەدى. وسىلايشا ءۇش جىل جايلاۋعا شىعىپ ءجۇردىم. مەكتەپكە بارعاننان كەيىن كەڭشاردىڭ شوبىنە كومەكتەستىك. جازدا كۇپانا تارتتىق. 9 جاس­ىمنان قولعا تارتپا ۇستادىم. 7-سىنىپتا موڭعول شەكاراسىنان سەمەيگە دەيىن جاياۋ قوي ايداعانىم ءالى كۇنگە دەيىن ەسىمدە. سودان بەرى ەڭبەك مايدانىنىڭ بەل ورتاسىندا كەلەمىن»، دەيدى اڭگىمەلەسۋشىمىز.

اۋىلداعى مەكتەپتى بىتىرگەننەن كەيىن وسكەمەندەگى تەحنيكۋمدا، الماتى اۋىل شارۋاشىلىق ينستيتۋتىندا «ينجەنەر-مەحانيك» ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم العان تالاپتى جاس تۋعان اۋدانىنا ورالعان سوڭ اۋەلى تراكتوردى تىزگىندەپ، ودان سوڭ اۆتوبازادا سلەسار، مەحانيك بولىپ ەڭبەك ەتەدى. از ۋاقىتتان سوڭ وسى اۆتوبازانىڭ ديرەكتورى قىزمەتىنە تاعايىندالىپ، كوپ وتپەي اۋداندىق اۋىل شارۋاشىلىعى بولىمىنە ينجەنەر قىزمەتىنە شاقىرتىلادى. 1975 جىلى اۋداننىڭ ءبىر كەڭشارىنا باس ينجەنەر، كەيىن ديرەكتور ورىنباسارى، 1985 جىلى الماتىداعى گوساگروپرومنىڭ رەسپۋبليكالىق بازاسىنا ورىنباسار بولادى.


كاتونقاراعاي ۇلتتىق پاركى قالاي قۇرىلدى؟

سودان 1991 جىلى تۋعان جەرىنە قايتىپ، «ۆەرح-كاتۋن» مارال كەڭشارىنىڭ ديرەكتورى قىزمەتىنە كىرىسىپ كەتەدى. بۇل شارۋاشىلىق ول كەزدە رەسپۋبليكانى بىلاي قويعاندا مارال وسىرۋدەن وداقتاعى ەڭ ۇلكەن شارۋاشىلىقتاردىڭ ءبىرى بولدى. شارۋاشىلىق ءىرى بولعانىمەن جۇمىسى ىركىلىپ تۇرعان ەدى. «نە جول سالىنباعان. نە ءۇي جوق. حالىقتىڭ جاعدايى دا تومەن. شارۋاشىلىقتى اياعىنان قاز تۇرعىزۋعا تۋرا كەلدى. كۇندىز-ءتۇنى تىنباي جۇمىس ىستەدىك. كەڭشارعا قارايتىن 5 اۋىلعا ءتورت مەكتەپ سالدىق. 1996 جىلى اقسۋ اۋىلىندا 504 ورىندىق تيپتىك مەكتەپ بوي كوتەردى. ءبىلىم ورداسىن ءوز قاراجاتىمىزعا سالدىق. سونىمەن قاتار جولدى جوندەپ، حالىققا ارناپ بىرنەشە ءۇي تۇرعىزدىق»، دەپ ەسكە الادى سول كۇندەردى.

اسقار قابانباەۆتىڭ وسى شارۋا­شى­لىق­تى باسقارعان كەزدەگى ۇلكەن ەڭبەگى – كاتونقاراعايدىڭ برەندىنە اينالعان پانتى ونىمدەرىن ءوندىرۋدى جولعا قويۋى. بۇگىندە وڭىرىمىزگە عانا ەمەس، ەلىمىزگە بەلگىلى «اقسۋ-دەەن» كاسىپورنىنىڭ قۇرىلاتىنى دا – وسى ۋاقىت. «ول كەزدە جىلىنا 4 توننا پانتى شىعارىلاتىن. ورتاشا باعاسى، ياعني 1 كيلوسى 700 دوللار بولدى. مارال ءمۇيىزىنىڭ 300 گرامنان تومەنگىسى بار-جوعى 30 دوللارعا وتەتىن. نەگىزى الەمدىك نارىقتا پانتىنىڭ 90 پايىزىن پايدالاناتىن – كورەيلەر. ءالى دە سولاي. ولاردا داستۇرگە اينالىپ كەتكەن. 200-300 جىلدان بەرى وسىلاي. دەنساۋلىقتىڭ قادىرىن بىلەتىن ۇلت قوي. سول جىلدارى ماعان: «مارال ءمۇيىزىن نەگە ءبىز تەگىن بەرۋىمىز كەرەك؟ نەگە قايتا وڭدەپ، كادەگە جاراتپاسقا؟!» دەگەن وي كەلدى. ءسويتىپ وڭتۇستىك كورەيامەن بايلانىسقا شىعىپ: «مەن سەندەرمەن جۇمىس ىستەيىن. بىرلەسكەن كاسىپورىن اشايىق. جارتى اقشاسىن سەندەر، جارتىسىن مەن قۇيايىن. قاجەتتى قۇرىلعىنى سەندەر ورناتىپ بەرىڭدەر. ونىمدەردى تۇراقتى تۇردە ساتىپ تۇرامىن» دەدىم. ولار كەلىستى. «اقسۋ-دەەن» وسىلاي قۇرىلدى. ارينە، وڭاي بولعان جوق. كاسىپورىننىڭ جوبا-جوسپارىن، ءبارىن ءوزىم جاساپ شىقتىم. ءوزىم تەحنولوگ، ءوزىم حيميك بولدىم. 50 ءتۇرلى ءونىم شىعاردىق. كاسىپورىن ءالى دە جۇمىس ىستەپ تۇر. سونىمەن قاتار پانتىمەن ەمدەيتىن، بۇعى ءمۇيىزىنىڭ سورپاسىنا تۇسىرەتىن شيپاجاي اشتىق»، دەيدى اسقار قابانباەۆ.

كاتونقاراعايدا پانتى ونىمدەرىن جاڭا تەحنولوگيامەن ءوندىرۋدى العاش بولىپ قولعا العان ازامات حالىق ءالى دە مارال مۇيىزىمەن ەمدەلۋدىڭ ۇشانتەڭىز پايداسىن دۇرىس تۇسىنبەي جاتقانىنا قىنجىلادى. بۇعان مەملەكەتتىڭ دە قىزىعۋشىلىق تانىتپاي، قولداۋ بىلدىرمەي وتىرعانىن دا جاسىرمايدى. «بىلە بىلسەك، مارالدىڭ مۇيىزىنەن تۇياعىنا دەيىن تۇنىپ تۇرعان ءدارى. سونى ءبىز دۇرىس پايدالانا الماي كەلەمىز. ەلىمىزدىڭ تۇرعىندارى پانتى ونىمدەرىن پايدالانسا، حالىق بۇگىنگىدەي كوپ اۋىرمايتىن ەدى. قارجىسىن دا بوسقا شاشپاس ەدى. ويتكەنى پانتى ونىمدەرى مىڭ دا ءبىر اۋرۋعا ەم. ەڭ باستىسى، ادامنىڭ يممۋنيتەتىن كوتەرەدى. بۇكىل اعزانى كۇشەيتەدى. پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى بولىپ جۇرگەندە دە، وعان دەيىن دە، كەيىن دە وسى ماسەلەنى تالاي مارتە كوتەردىم. ءالى دە كەش ەمەس. ۇكىمەت تاراپىنان قولداۋ بولسا، پانتى ونىمدەرى حالىقتىڭ يگىلىگىنە قىزمەت ەتەتىنى ءسوزسىز»، دەيدى تابيعات جاناشىرى.

اسقار قابانباەۆ 1999 جىلى  پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ ەكىنشى شاقىرىلىمىنىڭ دەپۋتاتى بولىپ سايلانادى. حالىق قالاۋلىسى قىزمەتىندەگى ەڭ ۇلكەن جۇمىسى – كاتونقاراعايدا ۇلتتىق پارك قۇرۋعا اتسالىسۋى. ۇلتتىق پاركتىڭ ارقاسىندا قازىر التايدىڭ تۇمسا تابيعاتى، اڭى مەن قۇسى مەملەكەت قامقورلىعىنا الىنىپ، ءوسىپ-ءونىپ جاتىر. «ۇلتتىق پاركتى قۇرۋ دەپۋتاتتىققا تۇسەر الدىنداعى باعدارلامامداعى نەگىزگى باعىتتاردىڭ ءبىرى بولدى. بۇل ىسكە وسى ءتور التايدىڭ تۋماسى، قازاقتىڭ كورنەكتى قالامگەرى، دراماتۋرگ قاليحان ىسقاق اعامىز دا ۇلكەن ۇلەسىن قوستى. ءوزى باستاپ، حالىق قاھارمانى قاسىم قايسەنوۆ، كسرو حالىق ءارتىسى بيبىگۇل تولەگەنوۆا قوستاپ پارلامەنتكە اشىق حات جازدى. سونى نەگىزگە الىپ، ۇكىمەتكە دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادىم. ارىپتەستەرىم دە مەنى جاقسى قولدادى. سودان نە كەرەك، 2001 جىلى كاتونقاراعاي ۇلتتىق مەملەكەتتىك تابيعي پاركى قۇرىلدى. ودان بەرى 18 جىل ءوتىپتى. پارك قۇرىلعاننان كەيىن 400 جۇمىس ورنى پايدا بولدى. تالاي جان ەكى قولعا ءبىر كۇرەك تاپتى»، دەيدى 20 جىل بۇرىنعى ۋاقىتقا كوز جۇگىرتكەن پارلامەنتتىڭ ەكس-دەپۋتاتى.

اسقار اعامىز بۇگىندە پارلامەنت تورىندە وتىرماسا دا، كەيدە ءوزىن دەپۋتاتتاي سەزىنىپ، ۇكىمەتكە دەپۋتاتتىق ساۋال جولداماسا دا، «بۇل قالاي؟» دەپ ءوز-وزىنە ساۋال جولدايتىنى بار. ءسىرا، ىشكە سىيماي كەتەتىن بولۋى كەرەك. كەيىپكەرىمىز كاتونقاراعايداعى پارككە ۇنەمى الاڭداپ، تاقىمىن قىسىپ، كوز قىرىن سالىپ، جاقسىلىعىنا ءسۇيىنىپ، جاماندىعىنا كۇيىنىپ وتىرادى. «پارك قىزمەتكەرلەرى جۇمىسىنىڭ كوڭىلىمنەن شىقپايتىن تۇستارى كوپ. قازىر حالىق وتىن الا الماي قالدى. شىرىگەن اعاشتاردى تۇرعىندارعا ارزان باعامەن بەرۋگە بولادى عوي. ورماننىڭ ىشىندە ءشىرىپ، قۇلاعان ءبىر اعاشتىڭ ءوزى تالاي اعاشتىڭ ورنىن الىپ قانشاما ۋاقىت جاتادى. دەر كەزىندە الىپ تاستاسا ورنىنا جاس اعاش شىقپاي ما؟! سوندا ءورت تە بولماس ەدى. مۇنىڭ ءبارى ءبىر-بىرىمەن بايلانىستى. بۇعان دا ءبىر ادام كەرەك پە؟! بۇرىن پاركتە ءبىر عانا اڭشى (ەگەر) بولاتىن. ول كەزدە اڭشى از، اڭ كوپ ەدى. قازىر 400 اڭشى بار. اڭ-قۇستىڭ ءبارىن وزدەرى قۇرتىپ وتىر. اكىمدەرگە رەيتينگ قويادى عوي. بۇلارعا دا سونداي رەيتينگ كەرەك سەكىلدى. ماسەلەن، سەنىڭ قاراماعىڭداعى اۋماقتا ءبىر قويان بار ما، ءبىر بالل، 10 قويان بولسا، 10 بالل دەگەندەي. ولارعا ستيمۋل كەرەك. ىنتالاندىرۋ قاجەت. ايتپەسە اڭ قالمايدى. سىرتتان كەلىپ ەشكىم اڭ اتپايدى عوي. سوندىقتان پارك قىزمەتكەرلەرىنىڭ سانا-سەزىمىن وزگەرتۋ كەرەك. ولارمەن جۇمىس ىستەۋ قاجەت. ەڭ باستىسى، ولاردىڭ جۇرەكتەرى تازا بولۋى كەرەك قوي»، دەپ الاڭداۋشىلىعىن ءبىلدىردى التايداعى پاركتى قۇرۋعا اتسالىسقان ازامات.

 

قالىڭ ورماندى قايتىپ ساقتاپ قالدى؟

 «بۇل كىسىنىڭ اتقارعان قىزمەتى، ەلگە ەتكەن ەڭبەگىنىڭ كوپشىلىگى تابيعاتپەن بايلانىستى ەكەن» دەدىك قوي جوعارىدا. تاعى ءبىر دالەل كەلتىرەلىك. «بۇل جايت دەپۋتاتتار كانيكۋلعا شىعاردان ءبىر كۇن بۇرىن بولعان ەدى. 29 ماۋسىمدا قازىر بەلورۋسسيادا تۇراتىن، سول كەزدەگى سەناتور پاۆەل اترۋشكەۆيچ: «اسەكە، سەنىڭ ءوڭىرىڭ بويىنشا ءبىر ماسەلە بار. ماعان كەلشى» دەدى. كەشكە جاقىن مەزگىل. بارعاننان كەيىن ءبىر پاپكانى قولىما بەردى دە، «ءوزىڭ قاراپ شىعارسىڭ» دەدى. قاراپ وتىرسام، ۇكىمەت ءبىر اۋستريالىق فيرمامەن شىعىس قازاقستاننىڭ ورمانىن 50 جىلعا جالعا بەرۋ جونىندە كەلىسىمشارت جاساسىپتى. اعاش كەسۋ ءۇشىن. قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى كورسەتىلمەگەن. قازاقستاننىڭ ورمانىنىڭ 80 پايىزى – شىعىس قازاقستاندا. سول 80 پايىزدى 50 جىلدا قىرىپ شىقساق نە بولادى؟ «قۇرىعان جەرىمىز وسى بولدى عوي» دەدىم. كەلىسىمشارت جاسالعان. ۇكىمەت قاۋلىسى شىققان. ەكونوميكالىق نەگىزدەمە جاسالعان. وندا «وسكەمەندە مىڭ ادامدىق اعاش وڭدەۋ زاۋىتى سالىنادى، جۇمىس ورنى بولادى» دەلىنىپتى. ال تابيعاتتى، ورماندى ساقتاۋ تۋرالى ءبىر ءسوز جوق. اۋەلدە نە ىستەرىمدى بىلمەي قالدىم. اقىرى ويلانا كەلە سول كەزدەگى ۇكىمەت باسشىسى يمانعالي تاسماعامبەتوۆكە دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادىم. دەپۋتاتتىق ساۋالدا «بۇل قانداي شەشىم؟ ورماننان ايىرىلساق نە بولامىز؟ شىعىس ءشول دالاعا اينالادى عوي. مۇنى توقتاتىپ، قاۋلىنىڭ كۇشىن جويۋ كەرەك» دەگەن ماسەلەلەردى ايتتىم. 53 دەپۋتاتقا تاڭعى سەگىزگە، پارلامەنت پەن سەناتتىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىنا دەيىن قول قويعىزدىم. بىلتىر عانا دۇنيەدەن وتكەن شەراعاڭدى ءبىرىنشى قويدىم. سودان نە كەرەك، پرەمەر-مينيسترگە دەپۋتاتتىق ساۋال جولداپ، جازبامدى تاسماعامبەتوۆتىڭ قولىنا اپارىپ بەردىم. زال جىم-جىرت. وتىرىس بىتكەننەن كەيىن بارىپ «مەن نە ىستەپ قويدىم؟» دەگەن وي ميىما شاق ەتە ءتۇستى. مەنىڭ ورنىمدا باسقا بىرەۋ بولعاندا «باسىما پالە بولىپ جۇرەر» دەپ باس تارتار دا ما ەدى؟! ابىروي بولعاندا، ءبارى ساتىمەن اياقتالدى. كەيدە اللا تاعالا مەنى پارلامەنتكە وسى ميسسيانى ورىنداۋ ءۇشىن جىبەردى مە دەپ ويلايمىن»، دەيدى شىعىستىڭ ورمانىن ءبىر قاتەردەن ساقتاپ قالعان قايسار اعامىز.

 پارلامەنتتەگى تابيعاتقا قاتىستى ءۇشىنشى جۇمىسى – زايسان كولىندەگى بالىقشىلارعا جاردەمدەسۋى. ءوزىنىڭ ايتۋىنشا، 2000 جىلداردىڭ باسىندا الدەكىمدەر زايسان كولىن يەمدەنىپ الىپ، جەرگىلىكتى حالىققا بالىق اۋلاتپاي قويادى. الدا-جالدا بالىق ۇستاپ، قالاعا باراتىن بولسا، جولدىڭ بارىندە كۇندىز-ءتۇنى پوست تۇرادى. جىبەرمەيدى. «بالىقشىلار ارىز-شاعىمدارىن ايتىپ، دەلەگاتسيا بولىپ استاناعا كەلدى. ولاردى سول كەزدەگى اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى احمەتجان ەسىموۆكە كىرگىزدىردىم. ول ۋاقىتتا – شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى تالعاتبەك ءابايدىلدين. بۇل ماسەلە دە ابىرويمەن شەشىلىپ، بالىق اۋلاۋ بىرنەشە لوتقا ءبولىنىپ، حالىققا قايتتى عوي»، دەپ ەسكە الادى ەكس-دەپۋتات سول كەزدەردى.

 كۇرشىم اۋدانىنىڭ بۋراباي اۋىلىن تاسقىن سۋ باسقان كەزدەگى حالىق جانىنان تابىلعانىن كۇرشىمدىكتەر ءالى كۇنگە دەيىن ۇمىتپاي ايتىپ جۇرەدى. «تۇرعىندار «تۇراتىن جەرىمىز جوق، اۋىلدىڭ ءبارىن سۋ الىپ كەتتى» دەپ حابارلاسقان سوڭ ۇكىمەتتە ماسەلە كوتەردىم. سول كەزدەگى ۇكىمەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءتيىستى تاپسىرما بەردى. سودان ءتورت پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى، ءتورت ۆيتسە-مينيستر، سول كەزدەگى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى دانيال احمەتوۆپەن بىرگە وسكەمەنگە كەلدىك. وبلىس اكىمى ۆ.مەتتە قارسى العان سوڭ تىكۇشاقپەن بۋرابايعا ۇشتىق. ءبىر قىزىعى، ۆ.مەتتە ءدال كۇرشىمگە جەتكەندە تىكۇشاقتى كەرى بۇرعىزدى. «بارمايمىز» دەدى. سول جەردە ەكەۋمىز سوزگە كەلىپ قالدىق. «كەرەك بولسا، تىكۇشاقتى ال دا ۇش» دەدى ماعان. وسكەمەنگە قونعاننان كەيىن استانادان بىرگە كەلگەن كىسىلەردى شىعارىپ سالىپ، جەڭىل كولىكپەن كۇرشىمگە تارتتىم. حالىقپەن كەزدەستىم. ارتىنان ۇكىمەتتە بارلىعىن باياندادىم، سول كەزدە احمەتوۆكە ريزا بولدىم. ۇكىمەتتە ۇلكەن جيىن ءوتىپ، حالىققا كومەك رەتىندە قارجى ءبولىندى»، دەيدى ەلگە قولۇشىن سوزعان شاقتارىن وي ەلەگىنەن وتكىزگەن كەيىپكەرىمىز.


ارا تۋرالى زاڭدى قابىلداتقان ازامات

 اسقار قابانباەۆتىڭ تۋعان توپىراعى كاتونقاراعاي اۋدانىنىڭ يگىلىگى ءۇشىن قولعا العان جۇمىستارىنىڭ ءبىرى – وبلىستىق ماڭىزداعى «وسكەمەن-راحمان قاينارى» جولىنا رەسپۋبليكالىق مارتەبە بەرۋگە قولۇشىن سوزۋى. ماسەلەنى سول كەزدەگى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا ءمينيسترى قاجىمۇرات ناعمانوۆقا جەتكىزگەن، دۇركىن-دۇركىن كوتەرگەن اسقار قابانباەۆ ەكەنىن كاتونقاراعايلىقتاردىڭ ءبىرى بىلسە، ءبىرى بىلمەۋى مۇمكىن. «بۇل جول وتە ماڭىزدى. التايعا كەلەتىن جۇرت كوپ. جولدىڭ رەسپۋبليكالىق مارتەبە العانى تۋريستەر سانىنىڭ ارتۋىنا دا ىقپال ەتتى. اينالىپ كەلگەندە، حالىققا، ەلگە كەرەك دۇنيە عوي. قازىر مىنە، جەمىسىن حالىق كورىپ جاتىر. ەڭ باستىسى، سول ەمەس پە؟» دەيدى ەل اعاسى.

 پارلامەنت قابىرعاسىندا جۇرگەندە قولعا العان تاعى ءبىر قابىرعالى ءىسى – «بال ارا شارۋاشىلىعى تۋرالى» زاڭدى قابىلداتۋى. قابىلداتۋى دەگەنىمىز از بولاتىن شىعار، وسى زاڭدى جازعان دا، سوڭىنا دەيىن قورعاعان دا ءوزى. «مارال مەن ارا كاتونقاراعايدىڭ برەندى ەمەس پە؟ كاتوننىڭ بالىن بىلمەيتىن كىسى كەمدە-كەم شىعار. الايدا، وسى قۇندىلىعىمىزدى قورعايتىن، ارا شارۋاشىلىعىن ءارى قاراي دامىتۋعا جول اشاتىن، ومارتاشىلار مۇددەسىن قورعايتىن زاڭ بولمادى. زاڭ جوباسىن جازۋىما وسى جايت تۇرتكى بولدى. زاڭدى سەناتتا قورعاعانىمدا ءبىر ەلگە بەلگىلى اعامىزدىڭ «بۇل زاڭ نەگە كەرەك؟» دەگەنى ەسىمدە. «بۇل – ەڭ كەرەك زاڭ. قۇراندا دا ارا تۋرالى ايات بار. ەگەر ارا قۇرىپ كەتسە، بۇكىل تابيعات قۇريدى. تابيعات قۇرىسا ادامزات قۇريدى» دەگەن ەدىم الگى اعامىزعا. پانتى ونىمدەرى سەكىلدى بالدىڭ دا قادىرىن، ونىڭ پايداسىن ءالى كۇنگە دۇرىس تۇسىنە الماي كەلەمىز»،  دەيدى تابيعات جاناشىرى.

اسقار اعامىز ءبىر عانا دۇنيەگە ازداپ وكىنەتىن سەكىلدى. وكىنگەندە پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتىعىنا ەكىنشى مارتە وتە الماعانىنا وكىنبەيدى. «ەگەر دە ەكىنشى رەت سايلانسام، ءبىراز جۇمىستاردى قولعا الۋعا بولار ەدى. بۇدان دا جاقسىراق، بۇدان دا پايدالىراق شارۋالاردى تىندىرۋعا بولار ەدى. سوعان وكىنەمىن»، دەيدى.

ارينە، ادام بالاسىنىڭ وكىنىشى تاۋسىلعان با؟! الايدا، ءبىر نارسە انىق: اسقار قابانباەۆ تۋعان توپىراعى التايعا ادالدىق تانىتقان ازامات. تۋعان جەر الدىنداعى پەرزەنتتىك پارىزىن ادال وتەگەن جان. ءالى دە ەل يگىلىگى ءۇشىن ەڭبەك ەتىپ كەلەدى.


شىعىس قازاقستان وبلىسى


سوڭعى جاڭالىقتار

كابۋلدا جارىلىس بولدى

وقيعا • بۇگىن، 17:08

وتاندىق فيلمدەردىڭ ۇلەسى ارتادى

قازاقستان • بۇگىن، 16:20

الماتىدا باقىلاۋ كۇشەيتىلدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 14:08

اقشا ەمەس، ابىروي قىمبات

بوكس • بۇگىن، 13:04

كۇرشىم وزەنى دە لاستانا باستادى

ەكولوگيا • بۇگىن، 12:38

تىلىكسىز وتا جاسالدى

مەديتسينا • بۇگىن، 12:20

ۇقساس جاڭالىقتار